Վերոնշեալ բանակցութիւններն, ի դէպ, ի յայտ բերեցին Իրանի վերաբերեալ Արեւմտեան ճամբարում առկայ լուրջ հակասութիւններն ու դիրքորոշումների տարբերութիւնները: Սկզբում Ելիսէյեան պալատի աղբիւրը Reuters-ին տեղեկացրեց, որ Իրանի վերաբերեալ G7-ի առաջնահերթութիւնները մնում են անփոփոխ. Իրանը չպէտք է ստանայ միջուկային զէնք եւ պէտք է թուլացնի լարւածութիւնը Պարսից ծոցում: Ըստ աղբիւրի՝ նախգահ Մակրոնը մանդատ էր ստացել G7-ի անունից բանակցել եւ ուղերձներ յղել Թեհրանին, տեղի ունեցած քննարկումների հիման վրայ:

Այս տեղեկատւութեանը, սակայն, յաջորդեց նախագահ Դոնալդ Թրամփի յայտարարութիւնն այն մասին, որ ԱՄՆ-ը սկզբունքօրէն դէմ չէ Իրանի հետ լարւածութիւնը թուալցնելուն ուղղւած Մակրոնի նախաձեռնութեանը, սակայն Վաշինգտոնն Իրանի հարցով այլ ուղութեամբ է շարժւելու: Թրամփի այս յայտարարութիւնից յետոյ, Մակրոնը պարզաբանեց, որ G7-ի առաջնորդներն իրեն պաշտօնական մանդատ չեն տւել Իրանին ուղերձներ յղելու համար, յստակեցնելով, սակայն, որ կան նախաձեռնութիւններ, որոնք, այնուամենայնիւ, կը շարունակեն ձեռնարկւել Իրանի վերաբերեալ G7-ի առաջնահերթութիւններն իրականացնելու համար:

Մակրոնի ակնարկը վերաբերում է հէնց իր նախաձեռնութեանը, որն առաջին փուլով ենթադրում է իրանեան նաւթի վաճառքի նկատմամբ սահմանւած պատժամիջոցների որոշակի հատւածի սառեցման դիմաց, Իրանի կողմից Միջուկային գործարքով սահմանւած ուրանի հարստացման մակարդակը գերազանցելու որոշման սառեցումը:

Իսկ ինչ վերաբերում է Զարիֆի՝ բիարիցեան բանակցութիւններին, ապա տեղեկատւական արտահոսքը վկայում է այն մասին, որ Իրանը մերժել է Մակրոնի առաջարկած նախագծի շրջանակում իր հրթիռային ծրագրի եւ տարածաշրջանային ազդեցութեան մասին բանակցութիւնները, միաժամանակ պահանջելով օրական առնւազն 700 հազար բարել նաւթի վաճառքի երաշխաւորւած հնարաւորութիւն, եւ, բնականաբար, դրանից գոյացած գումարների անխոչընդոտ իւրացում:

Իրանի նման կարծր դիրքորշումը տրամաբանական է: Պարզամտութիւն կը լինի կարծել, թէ Իրանը կարող է հրաժարւել ապագայ բանակցութիւններում իր գլխաւոր յաղթաթղթից եւ վստահելի յենման կէտից: Պատճառը պարզ է. տարածաշրջանային իրադարձութիւնների ընթացքն ու զարգացման տրամաբանութիւնը վկայում է այն մասին, որ գոնէ տեսանելի ապագայում Իրանն ունենալու է որոշակի առաւելութիւն, եւ մանեւրի առաւել մեծ հնարաւորութիւն, որն էլ պայմանաւորւած է Մերձաւոր Արեւելքում, Արեւմտեան կողմի եւ նրա տարածաշրջանային դաշնակիցների թոյլ դիրքերով:

Այդուհանդերձ, Զարիֆի Բիարից կատարած ուղեւորութիւնը վկայում է այն մասին, որ թէ՛ Իրանը, թէ՛ Արեւմտեան տէրութիւնները (բացառութեամբ ԱՄՆ-ի) փորձում են օգտագործել դիւանագիտութեան ողջ ներուժն ու վերջին հնարաւորութիւնները՝ Միջուկային համապարփակ համաձայնագիրը փրկելու եւ առկայ լարւածութիւնը թօթափելու համար:

Առաջադրանք, որը թւում է չափազանց բարդ: Դիւանագիտութեանը կը յաջողւի՞ արդեօք լուծել գորդեան հանգոյցի վերածւած այս թնջուկը, թէ՞ ոչ. ցոյց կը տայ ժամանակը:

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ
alikonline.ir