Տարածաշրջանի ժողովրդավարության գործընթացներին, Դաշնակցության սփյուռքյան գործունեության ու ձեռքբերումներին, ինչպես նաեւ Արցախի հարցի մասին անգլերեն լեզվով զեկուցեց Շաղիկ Մարուխյանը։ Նա իր խոսքում անդրադարձավ ՀՅ Դաշնակցության սոցիալիստական գաղափարախոսությանը, ի նպաստ սոցիալական արդարության պայքարին, Ցեղասպանության ճանաչման ուղղությամբ լոբբիստական աշխատանքներին, ինչպես նաեւ Արցախի հարցում մեր ժողովրդի արդար պահանջին ու Ադրբեջանի հետեւողական հակաքարոզչությանը։

Նշենք, որ սույն հանձնաժողովի համանախագահ է ադրբեջանցի Արազ Ալիզադեն, որին, մեղմ ասած, այդքան էլ դուր չեկան հայկական պատվիրակության ելույթները։

Հիշեցնենք, որ Սոցինտերնի փոխնախագահ է դաշնակցական Մարիո Նալբանդյանը։

Շաղիկ Մարուխյանն իր ելույթում նշել է.

«Ես կցանկանայի օգտագործել այս հնարավորությունը և փոխանցել մեր ընկերների ողջույններն այս հանդիպմանը:

Կարճ՝ տարածաշրջանային հարցերի մասին. Հարավային Կովկասում զարգացումը շարունակում է կախում ունենալ թույլ ժողովրդավարական պրակտիկայից և եկամտի անհավասարության աճից: Բնակչության համար պարկեշտ զբաղվածություն դեռևս ապահովված չէ, կանանց մասնակցությունը աշխատուժին և քաղաքականությանը մնում է սահմանափակ:

Աղքատության մակարդակը շարունակում է մնալ բարձր, Եվրամիության հարևանության քաղաքականության դինամիկան ազդում է ամբողջ ենթաշրջանի զարգացման օրակարգերի վրա, որոշ երկրներ ուղղորդել են իրենց արտաքին և ներքին քաղաքականության հեռանկարները դեպի եվրոպական ինտեգրում, իսկ որոշ երկրներ միացել են Եվրասիական տնտեսական միությանը: Լարվածություն է շարունակում մնալ՝ կապված վիճելի տարածքների և միջսահմանային ու հետհակամարտության իրավիճակների հետ:

Հանուն արդարության պայքարի համար Դաշնակցությունն իր 130 տարվա պատմության ընթացքում միշտ մեծ գին է վճարել: Ստեղծումից ի վեր ՝ 1890 թվականից, կուսակցությունը որդեգրել է սոցիալիստական գաղափարախոսությունը (դա էր ստեղծման նպատակը) և պայքարել հայ ժողովրդի հանդեպ արդարության համար բոլոր ժամանակներում և համատեքստերում: Անկախ Հայաստանում անցած 28 տարիներին Դաշնակցությունը բազում մարտահրավերների միջով է անցել: Մեր ընկերները բանտարկվել են, մեր մամուլն արգելվել է, մեր առաջնորդը աքսորվել է (1991-1998): Այնուամենայնիվ, մենք համառորեն շարունակում ենք պաշտպանել խորհրդարանական համակարգի ստեղծումը, որում իշխանությունների տարանջատումը կառավարման օրենսդիր, գործադիր և դատական ճյուղերի միջև ամբողջական է: Մենք պայքարել ենք ապօրինի մենաշնորհների, կոռուպցիայի դեմ, ավելի ապակենտրոնացված կառավարման համակարգի և բոլոր մակարդակներում ավելի բաց, թափանցիկ ու հաշվետու կառավարության համար: Ինչպես իմ գործընկերն է նշել, մեր կուսակցությունը ներկայումս ներկայացված չէ ՀՀ խորհրդարանում և գործում է ընդդիմության շրջանակներում, այնուամենայնիվ, այն շարունակում է մնալ Հայաստանի քաղաքական դաշտի կարևոր դերակատարներից մեկը և նպաստել վերը նշված սկզբունքներին:

Թեև ոմանք մեզ դիտավորյալ ներկայացրել են որպես ծայրահեղ ազգայնական կուսակցություն, Դաշնակցությունը միշտ պայքարել է հումանիտար և սոցիալ-ժողովրդավարական սկզբունքների համար: Որպես արագ հիշեցում՝ կուսակցությունն աջակցել է սփյուռքի հայերին՝ պայքարել 1915-1923 թվականներին թուրքերի կողմից իրականացված 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանության ճանաչման համար, որի ընթացքում 1,5 միլիոն հայ զոհվեց միայն այն պատճառով, որ հայ և քրիստոնյա էր: Ճանաչումը նպատակ ունի կանխել հետագա հնարավոր հանցագործությունները:

Ինչ վերաբերում է Արցախի հակամարտությանը, ապա ինքնորոշման ժխտումը քայլ է, որը ոչնչացնում է բարեկամությունը և համընդհանուր խաղաղությունը: Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի պատմությունը վառ օրինակ է. 31 տարի առաջ Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդը հայտարարեց իր՝ ինքնորոշման անքակտելի իրավունքի իրականացման մտադրության մասին՝ ի պատասխան Ադրբեջանի իշխանությունների տասնամյակների ճնշման և խտրականության: Դա իսկապես ժողովրդավարական շարժում էր, որը մարմնավորում էր քաղաքացիական իրավունքների, ազգային արժանապատվության, տնտեսական հավասարության, մշակութային առանձնահատկության և մայրենի լեզվով կրթության պայքարը:

Ըստ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի՝ ՄԱԿ-ի անդամ երկրները պետք է աջակցեն բոլոր ժողովուրդների և ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքի իրագործմանը: Դժբախտաբար, պատասխանն էր պատերազմը:

Մենք իսկապես հուսով ենք, որ Արցախի հակամարտության խաղաղ լուծումը շատ չի ձգձգվի: ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը պատվիրակված է և հաշվետու բանակցությունները հեշտացնելու համար: Պատերազմը մեզնից ոչ մեկի համար նախընտրելի տարբերակ չէ, և շատ ցավալի է, որ մեր գործընկեր պարոն Ալիզադեն այլ կարծիք ունի: Որպես 130 տարվա սոցիալիստական կուսակցություն՝ մենք գիտակցում ենք աշխարհի այդ հատվածում (Լեռնային Ղարաբաղ) ապրող մեր հայ քույրերի և եղբայրների ինքնորոշման ու անվտանգության իրավունքը: Սա միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքներից մեկն է, և այն ոչ բանակցային է: Այս նպատակով Դաշնակցությունը կազմակերպել էր «Համագործակցություն հանուն արդարության և խաղաղության» խորագրով ֆորում ՝ 30 տարբեր երկրների խորհրդարանականների մասնակցությամբ ՝ Լեռնային Ղարաբաղի խաղաղության համար երկխոսությունն ամրապնդելու և ինքնորոշման իրավունքի պաշտպանության նպատակով»:

ՀՅԴ ԳՄ անդամ Լիլիթ Գալստյանն իր ելույթում նշել է.

«Հարգելի գործընկերներ, սիրելի ընկերներ,

Ես կցանկանայի նշել մեր հանդիպումների կարևորությունը, որը հնարավորություն է տալիս քննարկելու մեր երկրների առջև ծառացած արդի խնդիրները, փոխանակելու փորձը, մտքերը, փորձելու միասին գտնել համատեղ լուծումներ: Թույլ տվեք վստահություն հայտնել, որ մեր թիմային աշխատանքի արդյունավետ կլինի:

Կոմիտեի վերջին նիստից դեռ շատ ժամանակ չի անցել, սակայն անցած մեկուկես տարվա ընթացքում Հայաստանում տեղի են ունեցել էական իրադարձություններ, որոնք կցանկանայի հակիրճ ներկայացնել ձեզ:

2018-ի ապրիլին սկսվեց ժողովրդական բողոքի ալիք ՝ սոցիալական արդարության հաստատման, հասարակության բնականոն և կայուն զարգացման ապահովման պահանջով, ինչպես նաև երկրում քաղաքական իշխանությունների դե ֆակտո մենաշնորհի հաստատման դեմ: Ժողովուրդը մերժեց ոչ միայն քաղաքական համակարգի արատավոր երևույթները, այլև ինքնին համակարգը բնութագրող գործիչներին:

Իշխանափոխության արդյունքում Նիկոլ Փաշինյանը դարձավ գործադիր իշխանության ղեկավար: Դաշնակցություն կուսակցությունը, որը մշտապես հանդես է եկել երկրում համակարգային փոփոխությունների օգտին, ողջունել է կատարված փոփոխությունները և դարձել անցումային կառավարության մաս:

Սակայն նոր կառավարությունը խախտեց քաղաքական համաձայնագրերը, որոնք, ենթադրաբար, պետք է հանգեցնեին երկրում քաղաքական համակարգի բարելավմանը, մասնավորապես՝ Ընտրական օրենսգրքում, «Քաղաքական կուսակցությունների մասին» օրենքում փոփոխությունները, որոնց ընդունումից հետո նախատեսվում էին արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ 2019-ի ապրիլ-մայիս ամիսներին:

Քաղաքական համաձայնության խախտմամբ՝ նոր ընտրությունները հապճեպ անցկացվեցին 2018-ի դեկտեմբերին, և հեղափոխական էյֆորիայի արդյունքում նոր կառավարությունը ստացավ ձայների 70 տոկոսը, ինչն աննախադեպ էր ժողովրդավարական երկրների համար:

Արդյունքում ՝ անկախ Հայաստանի պատմության մեջ առաջին անգամ Դաշնակցությունը չմտավ խորհրդարան: Այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ, ի տարբերություն ընտրություններին մասնակցող այլ կուսակցությունների, Դաշնակցությունը միակ ընդդիմադիր կուսակցությունն է, որն ունի ինչպես հստակ գաղափարախոսություն, այնպես էլ կազմակերպչական կառույցներ երկրի բոլոր մարզերում, ինչպես նաև համապատասխան օժանդակ կազմակերպչական կառույցներ:

Խորհրդարանում չլինելով` Դաշնակցությունը շարունակում է մնալ Հայաստանի քաղաքական դաշտի առանցքային դերակատարներից մեկը:

Հենվելով անցած մեկուկես տարվա իրադարձությունների վրա, դիտարկելով և վերլուծելով երկրում ընթացող գործընթացները՝ ինչպես ներքաղաքական զարգացման տեսանկյունից, այնպես էլ հասարակության մեջ առկա տրամադրությունների, նաև երկրում տիրող բարոյահոգեբանական մթնոլորտը, կուսակցությունը տվեց իր գնահատականը հայաստանյան ներկայիս իշխանությունների քաղաքական ընթացքին և գործողություններին:

ՀՅԴ Գերագույն մարմինն իր քաղաքական հայտարարություններում նշում էր հասարակության մեջ ատելության և անհանդուրժողականության աճը, քաղաքական հակառակորդների նկատմամբ հանդուրժողականության պակասը: Մենք մերժում ենք փողոցային արդարություն և ամբոխի դատարան հաստատելու բոլոր փորձերը՝ օրենքի գերակայության փոխարեն: Մենք բացառում ենք հասարակության բաժանումը սպիտակների և սևերի, մերի և ուրիշների, հնի ու նորի:

Այս ամենը ոչ միայն խանգարում է հասարակության կայուն զարգացմանը, այլև լուրջ խոչընդոտ է երկրի ժողովրդավարական և պետական ինստիտուտների կայացման, ինչպես նաև պետության առջև ծառացած ներքին ու արտաքին քաղաքականության խնդիրների լուծման համար:

Հետհեղափոխական շրջանում մեր կուսակցությունն անցկացրեց ընդդիմության առաջին բազմամարդ հանրահավաքը, որի ընթացքում ներկայիս իշխանություններին ցույց տրվեց «դեղին քարտ»: Մենք իշխանություններին կոչ ենք արել հրաժարվել պոպուլիզմից, վերադառնալ հասարակության հետ կառուցողական երկխոսության, դրական կառավարման և ստեղծագործ մթնոլորտի հաստատման ուղուն:

Մենք պարբերաբար հանրությանը և ներկայիս իշխանություններին ներկայացնում ենք մեր մոտեցումներն ու առաջարկները, որոնք վերաբերում են հասարակության տարբեր ոլորտների, երկրի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական զարգացման հարցերին:

Արդեն մեկուկես տարի անց անդունդ է ձևավորվել և պառակտում է առաջացել այն ժողովրդական ալիքի վրա իշխանության եկած քաղաքական գործիչների և հասարակության պահանջների միջև: Ազգային ժողովն ու քաղաքական մեծամասնությունն այսօր ոչ միայն չեն արտացոլում հասարակության պահանջները, այլև իրականում չեն բավարարում առկա մարտահրավերներին:

ՀՅԴ Գերագույն մարմինը նախաձեռնել է մի շարք քաղաքական խորհրդակցություններ խորհրդարանական և արտախորհրդարանական ուժերի հետ` զարգացող սոցիալ-քաղաքական իրավիճակը քննարկելու համար:

Վերջերս ՀՅԴ-ն վեց քաղաքական կուսակցությունների հետ հանդես եկավ համատեղ հայտարարությամբ դատարանների և երկրի ամբողջ իրավական համակարգի շուրջ ստեղծված ճգնաժամի վերաբերյալ:

Մեր առաջնահերթ օրակարգը ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի առաջատարը և համախմբող օղակը լինելն է: Մենք կշարունակենք երկխոսությունն այլ քաղաքական ուժերի՝ ինչպես ընդդիմության, այնպես էլ իշխանամետ թիմի հետ, որպեսզի երկրում ստեղծվի համաձայնության և ստեղծագործելու իրական մթնոլորտ, որը երկրի կայուն զարգացման և անվտանգության բանալին է»:

yerkir.am