Բնականաբար, 50 հազար դրամը սոցիալապես խոցելի խմբերի համար մեծ գումար է հատկապես այն դեպքում, երբ նրանք տարիներ շարունակ այդ գումարը չեն վճարել: Բացի դրանից, այդ չնչին գումարը որևէ ձևով չի կարողանալու բյուջեն լցնելու մեծ էֆեկտ ապահովել, մինչդեռ հարկային վարչարարության մասով բավականին լուրջ խնդիրներ են առաջանալու. այդ մարդկանցից գույքահարկը գանձելու համար պետությունը ստիպված է լինելու ավելի մեծ գումարներ ծախսել:

Ընդհանուր առմամբ, առաջարկվող մոդելն արդարացված չէ: Այն խաթարում է թե՛ սոցիալական արդարության, թե՛ չհարկման շեմի գաղափարը, որն այս կառավարությունը չի ընդունում:

Բացի այդ, մի հանգամանք էլ կա, համաձայն որի, կադաստրն է որոշում շուկայական արժեքը և, ըստ էության, գույքահարկ է վճարվելու այդ արժեքի համապատասխան:

Այդ առումով նշեմ, որ այս պահի դրությամբ կադաստրը չունի նման կարողություններ, հմտություններ, չունի նաև նման վստահություն, որը թույլ կտա այսպիսի փոփոխությունը միանգամից ու ամբողջ ծավալով իրականացնել»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց տնտեսագետը:

Կառավարության առաջ քաշած հարցերը, որոնց թվում նաև համընդհանուր հարկման ինստիտուտի ներդրման ցանկությունն է, Սուրեն Պարսյանն այս փուլում առաջնահերթ չի համարում:

«Ակնհայտ է, որ կառավարությունն իրականությունից կտրված տնտեսական օրակարգեր է բերում, ինչի արդյունքում որևիցե կերպ չի կասեցվելու, չի մեղմանալու և չի վերանալու այս տարվա տնտեսական ճգնաժամի ազդեցությունը:

Սրանք առաջնահերթ հարցեր չեն այս պահի դրությամբ. 2020-ը մեր տնտեսության համար բավականին ճգնաժամային տարի է, ինչի մասին արդեն վկայում են մարտ ամսվա տվյալները:

Մենք դեռ ճգնաժամի սկզբում ենք և պետք է մտածենք ռեսուրսներն առավել արդյունավետ օգտագործելու, հարկային եկամուտներն ավելացնելու մասին: Գույքահարկի մասով բարեփոխումներն այս պահին ժամանակավրեպ են: Հաշվի առնենք նաև այն, որ ճգնաժամի ժամանակ գույքի գները նվազում են, քանի որ շատերը ստիպված են լինում իրենց գրավադրված գույքը վաճառել վարկային պարտավորությունները կամ պարտքերը վճարելու համար:

Այս փուլում գույքի գների նվազում է սպասվում, և գույքահարկի փոփոխությունը կարող է նպաստել, որ գներն ավելի արագ նվազեն:

Մեկ կարևոր խնդիր էլ կա. բազմաթիվ քաղաքացիներ կան, որոնք իրենց երկար տարիների վաստակի համար կենտրոնում ժամանակին բնակարաններ են ստացել, որոնց արժեքը բավականին բարձր է: 3-4 սենյականոց բնակարանների գները կենտրոնում կարող են 200-300 հազար դոլարի հասնել:

Նրանք ևս պարտադրված են լինելու ավելի քան 4 անգամ բարձր գույքահարկ վճարել այն դեպքում, երբ նման եկամուտներ ու ֆինանսավորման աղբյուրներ չունեն: Նրանց «մեղքն» այն է, որ խորհրդային շրջանում կամ իրենց ծնողներից կենտրոնում բնակարան են ստացել»,-հավելեց մեր զրուցակիցը:

Ինչ վերաբերում է համընդհանուր հայտարարագրման ինստիտուտին, Ս. Պարսյանը մի քանի խնդիր մատնանշեց՝ շեշտելով, որ այս պահին պատրաստ չենք այդ ինստիտուտի ներդրմանը. «Ավելին՝ նման կարևոր բարեփոխում իրականացնելու համար պետք է նախ հասարակությանը պատրաստել, բացի այդ, ֆինանսատնտեսական համակարգը ևս պետք է պատրաստ լինի դրան:

Միանշանակ է, որ վաղ թե ուշ պետք է գնանք հայտարարագրման այդ համակարգին, բայց կառավարությունն այս պահին պատրաստ չէ նման բարեփոխման, և դարձյալ իրականությունից կտրված օրակարգի կետ է առաջ քաշվում:

Պարզապես հանրային ուշադրությունը կենտրոնացնում է այս առաջարկի վրա, երբ դրա կարիքն այս պահին ուղղակի չկա: Եթե իսկապես կառավարությունն ուզում է հայտարարագրման ինստիտուտ ներդնել, ապա շատ կարևոր եմ համարում, որ հայտարարագրման դեպքում ևս չհարկման շեմ լինի, ինչը մեր քաղաքացիներին թույլ կտա այդ իրավիճակն ավելի անցնցում անցնել:

Մեր քաղաքացիներից շատերը կողմնակի եկամուտներ ունեն: Օրինակ են նվիրատվությունները, դրսից ստացվող տրանսֆերտները, որոնք որևէ տեղ չեն ֆիքսվում: Եվ հիմա այդ հայտարարագրման ինստիտուտի ներդրման արդյունքում դրանք կդիտարկվեն որպես եկամուտ ու կհարկվեն:

Շատ երկրներում, օրինակ՝ ԱՄՆ-ում, չհարկման շեմ կա նաև նշված դեպքերի համար: Ենթադրենք, տարվա կտրվածքով 21 հազար դոլար չհարկման շեմ է նախատեսված, և միայն 21 հազար դոլարից ավելի եկամուտ հայտարարագրելու դեպքում են հարկ վճարում:

Այս ամենը պետք է հաշվի առնել, մշակել ու նոր իրականացնել, եթե ուզում ենք, այնուամենայնիվ, համընդհանուր հայտարարագրման ուղղությամբ գնալ:

Բայց, այդուհանդերձ, այն չի կարելի իրականացնել միանգամից: Պետք է փուլային լինի, ինչը թույլ կտա առկա թերությունները շտկել»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ

past.am