Կենսաբանական սպառազինությունը չի նմանվում դասական սպառազինությանը: Արտահանված վարակը անպայման չի սահմանափակվում տվյալ աշխարհագրական միջավայրում:Համաճարակը (էպիդեմիա) շատ արագ վերածվում է համավարակի (պանդեմիա) տարածականությանը ներառելով աշխարհագրական տարբեր երկրամասեր: Բումերանգը իր բացարձակ իմաստով առարկայանուն են այս դեպքում:

Հավաանբար սա պատերազմի միակ ձեւաչափն է, որտեղ հակառակորդները իրար փոխլրացնելու հրամայականի առաջ են կանգնել: Վարակի տարածումը զսպող չինական օրինակը անհրաժշտություն պիտի լինի ԵՄ-ին։ Գուցե իրանյանը կամ կուբայականը` ԱՄՆ-ին:

Դեռեւս չենք խոսում համաշխարհայնացված բաց հասարակությունների, բաց համակարգերի եւ բաց սահմանների տրամագծորեն հակառակ ուղղությամբ սրընթաց կշռույթներով արձանագրվող գործընթացների մասին, որոնք ազդարարում են աշխարհակարգի կտրուկ փոփոխություն:

Կենսաբանական պատերազմում իրար հակակշռող, իրար գերազանցող սպառազինության փոխարեն փոխլրացնող, փորձառություններ փոխանակող ամբարող զինուժերին է վերաբերում ահազանգվող անհրաժեշտությունը:

Հիմա մրցավազքը շեշտակիորեն վերաբերում է պատվաստանյութի գյուտի հայտնաբերմանը: Եթե մի կողմից տվյալ պետության գերակայության հաստատման հետ է կապված այն, եւ նախ իր

երկրի բնակչությունը փրկելու նպատակ ունի, ապա նույնքան շեշտակիորեն` արտահանման եւ մոգական նյութի ձեռք բերման համար աստղաբաշխական գումարներ կուտակելուն:

Այս պատճառով էլ տվյալ ընկերության խոստումնալից հայտարարությունները խիստ վերապահությամբ են ընկալվում մի այլ ընկերության կողմից: Տարատեսակ են նաեւ պատվաստանյութի գյուտի կամ վարակի անհայտացման մասին ժամկետներ ենթադրող տեսությունները:

Երկրագունդն արագորեն կլանած վարակի տարածման արագությունը, աներեւութականությունը անվերահսկելիությունը հարվածել են ներկա աշխարհակարգի հիմնասյուները:

Քաղաքագիտական եւ ընկերաբանական վերլուծումներում կար տեսություն, որ Հայաստանի երկրաշարժը քանդեց երկաթյա վարագույրը եւ նախանշեց Խորհրդային Միության փլուզումով նոր աշխարհակարգի ձեւավորումը: Կենսաբանական փոթորիկը ի հայտ բերեց բեւեռների խոցելիությունը, գործընթացների վրա դժվար վերահսկողության փաստերը, երբեմն նույնիսկ որոշ զարգացած երկրների անօգնական վիճակում հայտնվելը: Այլոց դեպքում` բժշկագիտական որակը, քաղաքացիների կարգապահական գիտակցությունը, վարչակառավարման հմտությունները, հակախուճապայնությունը եւ վերահսկելիությունը:

Թվում է, որ հետկորոնական ժամանակահատվածի համար նման բաղադրատարրեր առանցքային նշանակություն ունեն համարժեք սպառազինվել ու առաջադրանք կատարող պետությունների եւ հասարակությունների համար:

ՇԱՀԱՆ ԳԱՆՏԱՀԱՐՅԱՆ
«Ազդակ» թերթի գլխավոր խմբագիր