Այս համատեքստում ԱՄՆ-ը յայտարարեց, որ իր ռազմանաւերին գործուղում է Կարաիբեան ծով, որպէսզի թոյլ չտայ Իրանին եւ Վենեսուէլային շրջանցելու սահմանւած պատժամիջոցները: Միեւնոյն ժամանակ Իրանն էլ ԱԳ նախարարի եւ քաղաքական հարցերով նրա տեղակալի մակարդակով շտապեց յայտարարել, որ դէպի Վենեսուէլա ուղություն վերցրած իրանական լցանաւերի դէմ ցանկացած սպառնալիք հանդիպելու է համաչափ, համարժէք եւ վճռական պատասխանի, եւ դրա հնարաւոր հետեւանքների պատասխանատւութիւնը կրելու է Վաշինգտոնը:

Իրանը եւ Վենեսուէլան տեւական ժամանակ է, ինչ յայտնւել են ԱՄՆ տոտալ պատժամիջոցների նշանակետում: Գաղտնիք չէ, որ երկու երկրներն էլ փորձում են ընդլայնելով երկկողմ առեւտրատնտեսական յարաբերութիւնները, ինչ-որ կերպ թօթափել ամերիկեան պատժամիջոցների մամլիչ ճնշումը: Իրանը Վենեսուէլային ապահովում է նաւթամշակման կենտրոնների համար անհրաժեշտ սարքաւորումներով եւ վառելանիւթով, որոնց դիմաց Վենեսուէլան Իրանին վճարում է ոսկու ձուլակտորների տեսքով:

Իրանական փորձագիտական շրջանակներն ընդգծելով պատժամիջոցների ճնշման ներքոյ յայտնւած երկու երկրների յարաբերութիւնների կարեւորութիւնը նշում են, որ Թեհրանի եւ Կարակասի միջեւ առեւտրատնտեսական յարաբերութիւնների ամրապնդումը կարող է «հակաթոյնի» էֆեկտ ունենալ ամերիկեան պատժամիջոցների պայմաններում, յատկապէս, երբ դրանք տեղի են ունենում փոխանակման տեսքով՝ շրջանցելով միջազգային պրակտիկայում ընդունւած արտարժոյթով /հիմանակում՝ դոլար/ վճարումները:

Իհարկէ նրանք շտապում են զգուշացնել նաեւ, որ վճարումների նման համակարգն ունի իր սահմանափակումը, որը հիմնականում պայմանաւորւած է Վենեսուէլայի ոսկու պաշրաների սահմանափակութեամբ: Որպէս այլընտրանք նրանք առաջարկում են հետեւել չինական օրինակին, եւ վճարումների համար օգտագործել ազգային արտարժոյթները:
Յիշեցնենք, որ Չինաստանը աշխարհի ամենաակտիւ երկրներից մէկն է, որը գործարքները կարգաւորելու համար օգտագործում է դրամական համաձայնագրերը՝ առանց դոլարի ցիկլի անհրաժեշտութեան:

Գաղտնիք չէ, որ կորոնավիրուսի համավարակի ֆոնին, երբ համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի պատճառով միջազգային էներգետիկ շուկաներում կտրուկ նւազել է նաւթի եւ նաւթամթերքների պահանջարկը, գների աննախադէպ անկումը եւ առաջարկի ու պահանջարկի միջեւ հաւասարակշռութեան խախտումը լուրջ խնդիրներ է առաջացրել նաւթ արտահանող երկրների համար, որոնք ոչ միայն տնտեսական լուրջ կորուստներ են կրել, այլ, նաեւ, կանգնել են նաւթի եւ նաւթամթերքների պահեստաւորման խնդրի առջեւ:

Բացառութիւն չէ նաեւ Իրանը, որի նաւթի եւ նաւթամթերքի արտահանման ծաւալներն առանց այն էլ նւազագոյնի էին իջել ԱՄՆ պատժամիջոցների արդիւնքում:

Նման պայմաններում նաւթամթերքի արտահանումը Վենեսուէլա ոչ միայն կարող է մասնակիօրէն լուծել դրա պահեստավորման խնդիրը, այլեւ կարող է որոշակի եկամուտի աղբիւր դառնալ Իրանի համար, որի կաթւածահար տնտեսութիւնն այս օրերին յայտնւել է չափազանց բարդ պայմաններում, ինչը կարող է սոցիալ-քաղաքական լրջագոյն հետեւանքներ ունենալ երկրի եւ համակարգի համար:

Չմոռանանք, որ Իրանը եւ Վենեսուէլան երկուսն էլ մեծապէս տուժում են ԱՄՆ-ի տոտալ պատժամիջոցներից:

Վենեսուէլայի նաւթարդիւնաբերութեան եւ մատակարարման համակարգերը բազմաթիւ թերութիւններ ունեն, որոնք կարող են կարգաւորել իրանցի բարձր որակաւորում ունեցող մասնագէտները: Միւս կողմից ԱՄՆ-ը ձգտում է զրոյականի հասցնել արտաքին աշխարհի հետ Իրանի առեւտրատնտեսական յարաբերութիւնները /ինչը, պէտք է խոստովանենք, որ մեծ հաշւով ստացւել է/, իսկ Թեհրանը փորձում է ելքեր գտնել ստեղծւած փակուղային իրավիճակից: Այնպէս, որ երկկողմ յարաբերութիւնների ամրապնդումը եւ անխափան ընթացքը կենսական նշանակութիւն ունի թէ՛Իրանի, թէ՛ Վենեսուէլայի համար:

Ներկայ դրութեամբ այս յարաբերութիւնները կարող են ժամանակաւոր փրկօղակի դեր կատարել երկու երկրների չափազանց տկարացած եւ ճգնաժամային տնտեսութիւնների համար, դառնալով ցաւազրկող միջոց, որը կարող է թմրեցնել Թեհրանի եւ Կարակասի տնտեսութիւնների բորբոքւած ներւերը, նրանց որոշակի մանեւրի հնարաւորութիւն ընձեռելով:

Հէնց այս հանգամանքն էլ խոստանում է Կարիբեան ծովը վերածել թէժ կէտի, որտեղ կարող են բախւել երեք երկրների՝ մի կողմից՝ Իրանի եւ Վենեսոէլայի, իսկ միւս կողմից՝ ԱՄՆ-ի շահերը, եթէ, իհարկէ, Վաշինգտոնը վճռակամ լինի իր սպառնալիքները խօսքից գործի վերածելու գործում:

Արամ Շահնազարեան

Alikonline-ի պատասխանատու-խմբագիր