2020 թվականի հունվար-օգոստոս ամիսներին Ադրբեջանի տնտեսությունն անկում է գրանցել 3 տոկոսով։ Օգոստոսին արդյունաբերությունը նվազել է 3,1 տոկոսով։ Ասիական զարգացման բանկի կանխատեսումների համաձայն՝ այս տարի Ադրբեջանի ՀՆԱ-ն կնվազի 4,3 տոկոսով:

2020 թվականի «Գործարարությամբ զբաղվելու» զեկույցի համաձայն՝ Ադրբեջանը նախորդ տարվա համեմատ վարկանշավորման մեջ 9 կետով նահանջ է գրանցել, որը ևս մեկ անգամ վկայում է Արդրբեջանում տնտեսական բարեփոխումների շարունակական ձախողումների մասին։

Տպավորություն է, թե Ադրբեջանն ու Թուրքիան պատերազմ սկսելուց առաջ առհասարակ չեն գնահատել տնտեսական վնասները, մասնավորապես՝ տնտեսական կորուստների հետ կապված ռիսկերը։

Միայն 2019 թվականին՝ 2016-ի համեմատ Ադրբեջանում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները նվազել են մոտ 3 մլրդ ԱՄՆ դոլար կամ 3 անգամ։ Սա վկայում է այն մասին, որ Ադրբեջանը տարեցտարի կորցնում է օտարերկրյա ներդրողների վստահությունը և ներդրումային գրավչությունը։

Անշուշտ, 2016 թվականի ապրիլյան քառօրյա պատերազմը նաև մեծ հարված է հասցրել Ադրբեջանի ներդրումային միջավայրին։ Իսկ եղած ներդրումները հիմնականում ուղղվում են նավթագազային ոլորտ, որի եկամուտներից շարունակում է ագահաբար օգտվել միայն ադրբեջանական իշխող ռեժիմը։

Կորոնավիրուսի համավարկը լուրջ սոցիալական խնդիրներ է առաջացրել բնակչության համար, մասնավորապես՝ Խազարի համալսարանի օգոստոսյան զեկույցի համաձայն՝ հաշվարկվել է, որ 1,3 մլն մարդ կարող է գործազուրկ դառնալ այս համաճարակից, այսինքն՝ իր աշխատանքը կկորցնի ամեն 4 աշխատողը։

2020 թվականի հունվար-օգոստոս ամիսներին Ադրբեջանի ընդհանուր արտահանումը նվազել է 3,6 մլրդ ԱՄՆ դոլարով կամ 36,1 տոկոսով, իսկ ոչ նավթային արտահանումը (հիմնականում՝ լոլիկ, ոսկի և բամբակ) նվազել է 9,7 տոկոսով։
Արտաքին առևտրաշրջանառության նվազման պատճառով 2020 թվականի առաջին ութ ամիսներին նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ Ադրբեջանի մաքսատուրքերից մուտքերը կրճատվել են 8 տոկոսով։ Իսկ Ադրբեջանի իշխանությունները դա լրացնում են ի հաշվի պահուստների։

Ակնհայտ է, որ տարիներ շարունակ Ադրբեջանի կառավարությունը չի կատարել տնտեսական բարեփոխումներ և մեծ կախվածություն ունի նավթագազային ոլորտից, իսկ պատերազմի հետևանքով կրած վնասները էլ ավելի են խորացնելու տնտեսական ճգնաժամը՝ պատճառ դառնալով սոցիալական և քաղաքական դժգոհության մեծ ալիքի։

ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի պատասխանատու, տնտեսագետ Սուրեն Պարսյան

Ռուսերն եւ անգլերեն տարբերակները՝ ստորեւ

После апрельской войны 2016 года инвестиции в экономику Азербайджана снизились в три раза: что ожидать на этот раз?

За январь-август 2020 года падение экономики Азербайджана составило 3 процента. В августе промышленность упала на 3.1 процента, а Азиатский банк развития прогнозирует снижение ВВП Азербайджана в годовом разрезе на 4.3 процента.

Согласно докладу Doing Business, в 2020 году по сравнению с прошлым годом рейтинг Азербайджана снизился на 9 пунктов, что еще раз доказывает провал экономических реформ в Азербайджане.

Создается впечатление, что Азербайджан и Турция перед началом войны абсолютно не оценивали возможные экономические последствия, в частности риски, связанные с возможными финансово-экономический потерями.
Только в 2019 году по сравнению с 2016-ым годом прямые иностранные инвестиции в Азербайджане снизились на 3 млрд долларов США (или в три раза). Это свидетельствует о том, что Азербайджан из года в год теряет инвестиционную привлекательность и доверие иностранных инвесторов.

Нет сомнений, что 4-дневная апрельская война 2016 года сильно ударила по инвестиционному климату Азербайджана. А имеющиеся инвестиции направляются в основном в нефтегазовую отрасль, доходы от которых в основном идут на обогащение азербайджанского режима.

Эпидемия коронавируса создала серьезные социальные проблемы для населения. В частности, Хазарский университет в своем августовском докладе отмечает, что из-за эпидемии 1.3 млн людей (или каждый четвертый занятый) могут стать безработными.

Общий экспорт в январе-августе 2020 года снизился на 3.6 млрд долларов США или на 36.1 процента, а не нефтяной экспорт (в основном, помидоры, золото, хлопок) – на 9.7 процента.

Из-за снижения внешнего товарооборота за первые восемь месяцев 2020 года по сравнению с тем же периодом прошлого года поступления в бюджет по линии таможни уменьшились на 8 процентов, что компенсируется властями Азербайджана за счет резервов.

Очевидно, что правительство Азербайджана годами не проводило экономические реформы и находится в большой зависимости от нефтегазовой отрасли, а потери, причиненные военными действиями, еще больше углубят экономический кризис, став причиной социальных и политического потрясений.

Сурен Парсян
Кандидат экономических наук
Руководитель Центра экономических исследований Бюро АРФ “Дашнакцутюн”

After 2016 April War Azerbaijan investments have decreased 3 times: what is expected to be this time?

From January to August of 2020 Azerbaijan economy recorded collapse by 3 percent. In August the industrial production declined by 3.1 percent. According to predictions of Asian Development Bank Azerbaijan GDP will decline by 4.3 percent this year.

According to the 2020 report on “Doing Business” Azerbaijan has recorded retreat in rating system by 9 points compared to last year, which once more testifies continuous failures of Azerbaijan economic reforms.

There is an impression that Azerbaijan and Turkey hadn’t at all evaluated economic losses before starting the war, especially loss risks.

Only in 2019 foreign direct investments (FDI) in Azerbaijan declined by 3 billiard US $ or 3 times compared to 2016. This attests that Azerbaijan is losing trust of foreign investors and investment attractiveness year by year.

Surely, the Four-day War of April 2016 also stroke a huge blow for Azerbaijan investment environment. And the existing investments are directed mainly to oil and gas sector, incomes of which only Azerbaijan ruling regime continues to use greedily.

The Covid pandemic has caused serious social problems for population, especially, according to the August report of Khazar University it was accounted that 1.3 million people can become unemployed because of this pandemic, that is – every 4th employee will lose his/her job.

From January to August of 2020 general export of Azerbaijan has declined by 3.6 billion US $ or by 36,1 percent, and not oil export (mainly tomatoes, gold and cotton) has declined by 9.7 percent.

Because of decline of foreign trade during the first eight months of 2020 entries from custom duties of Azerbaijan have decreased by 8 percent compared to the same period of the last year. And Azerbaijan authorities supplement it at the expense of reverses.

It’s obvious that Azerbaijan Government hasn’t carried out economic reforms for years and has a great dependent on oil and gas sector, and the losses caused by war will make economic crisis deeper by causing a huge wave of social and political dissatisfaction.

Suren Parsyan
Head of ARF Bureau’s Economic Research Office,
Phd in economics