Հովհաննես Նազարեթյան անունով մի մարդ, որ, ինչպես նշվում է կայքերում, հայոց լեզու է դասավանդում Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանում, որոշել է պաշտպանել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից այս քայլը, անհիմն է համարում իմ մտահոգությունը և դժգոհում, որ այս հարցում տեսել եմ մշակույթի՝ ներկա և նախկին նախարարների թերացումը. «…հայագետ Հայկազուն Ալվրցյանը, մասնավորապես, քննադատեց ներկա և նախկին մշակույթի նախարարներին, որ այդպիսի բան են թույլ տվել»։ Այն, որ նախարարներին ուզում է պաշտպանել (չգիտես՝ ումից և ինչու), իր գործն է, բայց ի՞նչ ասենք նրա հետևյալ խոսքերին. «Այն, որ քոչարին, ավելի ճիշտ՝ յալլին (շուրջպարը, որի տեսակներ են նաև քոչարին և թանզարան), գրանցվել է որպես Նախիջևանի ավանդական խմբային պար, չի նշանակում, որ այն «ադրբեջանականացավ» կամ օտարների աչքերում դարձավ ոչ հայկական։ Հատկանշական է նաև, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ընդունած տեքստում ոչ մի բառ չկա յալլիի՝ «ադրբեջանական» լինելու մասին»։

Ուշադրություն դարձրեք ձևակերպմանը՝ «քոչարին, ավելի ճիշտ՝ յալլին»: Պարզվում է՝ քոչարին յալլը պարի տեսակ է: Անգամ ադրբեջանցիք չէին համարձակվել միանգամից ժխտել քոչարիի՝ ինքնուրույն պար լինելը. Նրանք նենգափոխումն սկսել էին պարի թյուրքական անվանը առաջնություն տալուց՝ «Yalli (Kochari, Tenzere), իսկ հայ բանասերը քոչարին, առանց տատանվելու, համարում է թուրքական պարի տեսակներից մեկը, ավելի ճիշտ՝ տարբերակ:

Պարզվում է՝ մտահոգվելու բան չկա, քանի որ, ինչպես այս պարոնն է ասում, «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ընդունած տեքստում ոչ մի բառ չկա յալլիի՝ «ադրբեջանական» լինելու մասին»։ Զարմանալ կարելի է այս մարդու չիմացության, ավելի ճիշտ՝ իրեն չիմացողի տեղ դնելու նման պարզունակ հնարանքի վրա, որն ակնհայտ է նաև վերնագրի մեջ՝ «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն չի ընդունել քոչարին որպես ադրբեջանական պար»: Տարօրինակն այն է, որ ես իմ հոդվածում նույնպես չեմ ասել նման բան, այլ նշել եմ գրանցման պաշտոնական ձևակերպումը՝ Նախիջևանի խմբային պար: Ուրեմն ինչու՞ է այս պարոնը նման վերնագիր ընտրել: Կարծում եմ՝ պարզ է՝ ինքն էլ է լավ հասկանում, որ եթե գրանցվել է որպես Նախիջևանի պար, ուրեմն ադրբեջանական է համարվում, թե՞ Նախիջևանն այլևս Ադրբեջան անունով պետության կազմում չէ:

Զարմանալին այն է, որ Հ. Նազարեթյանն ամեն կերպ ուզում է, որ դիմացինը նույնպես իրեն չիմացողի տեղ դնի, այլապես ինչպե՞ս բացատրել հետևյալ տողերը. «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն մի շարք դեպքերում նույն կամ գրեթե նույն ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունը գրանցել է մի քանի երկրներից։ Օրինակ, չովգան ձիերով խաղը փաստացի երկու անգամ է գրանցվել ցուցակում, և՛ որպես Ադրբեջանի, և՛ որպես Իրանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն՝ այդ երկրների առաջարկություններով։ Քյամանչայի արվեստը նույնպես գրանցվել է որպես միաժամանակ Ադրբեջանի և Իրանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգություն։ Լավաշն էլ, իր հերթին, գրանցված է Հայաստանի առաջարկությամբ, բայց նաև Ադրբեջանի, Իրանի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի և Թուրքիայի առաջարկություններով»։

Իրանի հարցում պետք է ճշտում մտցնել. խոսքը 20 միլիոնից ավելի իրանաբնակ թյուրքալեզու ցեղերի մասին, է, որոնց ադրբեջանցիները համարում են եղբայրներ՝ հարավային ադրբեջանցիներ: Ակնհայտ է, որ բացի Հայաստանից, նշված բոլոր պետություն-ժողովուրդների մշակութային հենքը նույնն է. բոլորն էլ թյուրքալեզու են և թյուրքացեղ. իսկ որ նրանք համատեղ ջանքերով յուրացրել են լավաշը, դա նշանակում է, որ նույնը կլինի քոչարիի դեպքում: Այդ ցեղերից մի քանիսն այդպես նվաճեցին նաև մեր երկիրը, յուրացրին հայ ժողովրդի մշակութային մի քանի հազարամյա ժառանգությունը, թուրքացրին մեր քաղաքների, գյուղերի, լեռների, դաշտերի ու գետերի անունները:

Հիմա, պարո՛ն Նազարեթյան, մնում է՝ ճշտեք.
Նախ՝ քոչարին ինքնուրո՞ւյն պար է, թե՞յալլըի մի տեսակ (տարբերակ),
Երկրորդ՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն այն գրանցել է որպես հայկակա՞ն, թե՞ ադրբեջանական պար,
Երրորդ՝ պետական որ մարմինները պետք է զբաղվեն մեր մշակութային ժառանգությամբ:
Հ.Գ. Այս հարցում մտահոգություն տեսնողների տարակույսները փոքր-ինչ շատացնելու համար առաջարկում եմ կարդալ «ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն կատարեց արդար քայլ. Քոչարին ադրբեջանական պար է» վերնագրով ռուսերեն հոդված՝ հետևյալ ադրբեջանական կայքէջում m.az.sputniknews.ru