Սեպտեմբերի 18-ին Երևանում կայացավ Համազգային հայ կրթական և մշակութային միության պարբերականի՝ «Բագին»-ի 60-ամյակը։ Միջոցառման վայրը Ազգային գրադարանն էր, ներկաները՝ մտավորականներ, արվեստագետներ, Համազգայինի աշխարհասփյուռ ընտանիքի անդամներ։ Ներկա էր նաև պարբերականի ներկայիս խմբագիր Սոնիա Քիլէճեան-Աճէմեանը։

Միջոցառմանը բացման խոսքով հանդես եկավ Համազգայինի Երևանի գրասենյակի տնօրեն Ռուզան Առաքելյանը։ Ռ․ Առաքելյանն իր խոսքում անդրադարձավ պարբերականի անցած պատվավոր ուղուն՝ նշելով, որ այն իր առաքելությամբ փոխարինելու եկավ «Հայրենիք» ամսագրին` շարունակելով վերջինիս որդեգրած ազգային չափանիշները և մինչև այսօր շարունակում է ծառայել հոգևոր Հայաստանի կերտմանը։

«Հոգևոր Հայաստանն է, որ մեզ ապրեցրել և նպատակների է մղել։ Առանց հոգևոր Հայաստանի մենք ֆիզիկական Հայաստան չէինք ունենա։ Մեզանից յուրաքանչյուրը պետք է հասկանա ու իր ներսում կրի հոգևոր Հայրենիքը»,- շեշտեց Ռուզան Առաքելյանն, ապա անուն առ անուն նշեց այն բոլոր խմբագիրներին, ովքեր տարբեր ժամանակներում անվերապահ նվիրումով իրենց ազգանվեր ծառայությունն են բերելհոգևոր և ազգային արժեքների տարածմանն ու պահպանմանը։

«Բագին»-ի ներկայիս խմբագիր Սոնիա Քիլէճեան-Աճէմեանն բովանդակալից անդրադարձ կատարեց «Բագին»-ի գործունեությանը։ Նա իր խոսքում նշեց․ «Բագին»ի 60 տարուան պատմութիւնը սերտելով, հարց կու տանք, արդեօք «Բագին»-ը կրցա՞ւ իրագործել իր իսկ խմբագիրներուն կողմէ մշակուած ուղեգիծը։ Այստեղ կ՚ուզեմ նշել մի քանի կարեւոր փաստ եւ կը ձգեմ, որ դուք կատարէք եզրակացութիւնը. առաջին հերթին, «Բագին» սերունդի մը հանդէսը չեղաւ, այլ դարձաւ երեք ու աւելի սերունդներ հիւրընկալող հանդէսը, իր հրատարակութեան առաջին իսկ օրէն։ Եթէ խօսինք առաջին տասնամեակին մասին, պիտի ըսենք «Բագին», կամուրջ մը հանդիսացաւ Կարօ Սասունիի, ԵդուարդՊօյաճեանի եւ Վահէ Օշականի սերունդներուն միջեւ։

Երկրորդ, «Բագին»ը չեղաւ միայն Միջին Արեւելքի կամ Լիբանանի գրողներու հաւաքավայրը, կամ խանդավառ բեմը, որ Սփիւռքի համարեա՛ բոլոր գրողները նոյն խանդավառութեամբ ողջունեցին «Բագին»-ի ծնունդը, առաջին օրէն ու հետագային նոյն ոգեւորութեամբ աշխատակցելով անոր, ինչպէս Արամ Հայկազ, Յակոբ Կարապենց, Գուրգէն Մխիթարեան, Ա. Արփինէ, Նիկողոս Սարաֆեան, Զարեհ Որբունի, Արսէն Երկաթ, Բենիամին Թաշեան, Արամ Գառօնէ, Արմանտ, Լեւոն Գարմէն եւ Լեւոն Մկրտչեան։

Երրորդ, Սփիւռքի գրականութեան պատմութեան մէջ տեղ ունեցող երիտասարդ գրողներ, իրենց ինքնահասատատման փորձերը կատարեցին «Բագին»-ի էջերուն մէջ.

Չորրորդ, «Բագին»ը յստակ դիրքորոշում ունեցաւ ձգտումնաւոր գրականութեան անհեթեթութեան դէմ, պաշտպանելով հայրենիքի գրողներուն ազատութեան իրաւունքը։ Մինչ Հայրենիքի մէջ հալածանքի կ՚ենթարկուէին, Բագին իր էջերը լայն կը բանար անոնց առջեւ եւ յանգնութիւնը կ՚ունենար դէմ կենալու Խորհրդային գրաքննութեան արդիւնք՝ գրական աղճատումներուն, իր արժանաւոր դերակատարութիւնը ունենալով գաղափարներու կազմաւորման, ճաշակի զարգացման եւ լեզուի հմտութեան մէջ։

Հինգերորդ, Բագին տեղ տուաւ թարգմանական գրականութեան։ Փիրանտելլօ, Է. Եունեսքօ, Պէքէթ, Հարոլտ Փինթըր, Ժան Ժընէ, Ֆոլքնըր, Ատոնիս,… այս բոլորը եւ ուրիշներ թարգմանուեցան եւ ներկայացուեցանընթերցողին։

Վեցերորդ, Սնապեանի ջանքերով Բագինի էջերը տրամադրուեցան շատ մը գրողներու անտիպներուն, ինչպէս օրինակ՝ Վազգէն Շուշանեանի եւ Յակոբ Օշականի։Եօթներորդ, Բագին տպեց
բացառիկ թիւեր․․․»։

«Բագին»-ի բովանդակային արժևորումը տվեց ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ Մկրտիչ Մկրտչյանը :

Համազգայինի Կենտրոնական վարչության անունից խոսք ասաց ատենապետ Զաքար Քեշիշյանը, ով պարբերականի հոբելյանը շնորհավորեց երաժշտական գեղեցիկ կատարումով՝ դաշնակահար Լենա Թորոսյանի նվագակցությամբ:

Կենտրոնական վարչության անունից խոսք ասաց նաև ԿՎ անդամ Արտաշես Շահբազյանը՝ նշելով, որ այսօր էլ պարբերականը շարունակում է պատվով կատարել իրեն վստահված դժվար, բայց կարևոր առաքելությունը։

Հոբելյանի առիթով Հայաստանի Գրողների միության անունից շնորհավորեց ԳՄ քարտուղար, գրականագետ Պետրոս Դեմիրճյանը: Նա, կարևորելով պարբերականի համագործակցությունը Հայաստանի ԳՄ հետ, նշեց, որ «Բագին»-ը կարևոր հարթակ է նոր անունների ի հայտ բերելու ու հանրաճանաչ դարձնելու գործում։ Նա հույս հայտնեց, որ այդ կարևոր համագործակցությունը շարունակվելու է։

Ելույթ ունեցավ նաև բանաստեղծ, գրականագետ Հենրիկ Էդոյանը։

Արցախցի երգիչ Արթուր Խաչենցն իր հոգեպարար երգով նոր շունչ հաղորդեց ցերեկույթին՝ կատարելով «Արի՛, իմ սոխակ» երգը։

Միջոցառման երկրորդ մասը նվիրված էր Յարութիւն Քիիրքճեանի « Սփիիռք և ինքնացում» գրքի ներկայացմանը։ Գրքի բովանդակությունն իր խոսքում վերլուծեց գրականագետ Քնարիկ Աբրահամյանը։

Ցերեկույթը եզրափակեց Ռ.Առաքելյանը, ով իր խոսքում շեշտեց. « Համայն հայության սևեռակետը պիտի դառնա Հայաստանը՝ Արցախով հանդերձ, որովհետև առանց Հայրենիքի Սփյուռքը կկորցնի իր ամբողջական բովանդակությունը»…

Ցերեկույթն ավարտվեց համեստ հյուրասիրությամբ։

Համազգայինի Երևանի գրասենյակ

Տեսանյութն՝ այստեղ