Ռոստոմը համարվում է ՀՅԴ հիմնադիրներից մեկը: Նա ներկա չի եղել Դաշնակցության Հիմնադիր ժողովին, սակայն այն ազդեցությունը, որ ունեցել է Դաշնակցության գաղափարական եւ կազմակերպչական գործունեության նախնական փուլում, պատճառ է դարձել, որ ինքը եւս հիշատակվի՝ որպես հիմնադիր եռյակի անդամ: Ինչպես բնութագրում էր Սիմոն Վրացյանը՝ եթէ Քրիստափորը եղաւ Հ.Յ. Դաշնացութեան միտքն ու կամքը, եւ Զաւարեանը՝ նրա սիրտն ու խիղճը, Ռոստոմը ե՛ւ միտքն էր, ե՛ւ կամքը, եւ խիղճը:

Արամ Մանուկյանը հայոց պետականության վերականգնման միտքն է ու գործը: Եվ դա արտացոլվել է դեռ 1915թ. Վանի ինքնապաշտպանության ժամանակ, երբ, փաստորեն, Վանում հայկական պետություն է ստեղծվել: Իսկ հետո, 1918թ. Հայաստանի Հանրապետության հիմնադրի կոչման է արժանացել նա:

Արթուր Մկրտչյանը մերօրյա պատմության ամենալուսավոր դեմքերից մեկն է: Նույնիսկ Արթուր Մկրտչյանի գաղափարական հակառակորդները մի բիծ անգամ չեն կարող գտնել նրա ազնվության եւ բարոյական կերպարի մեջ: Համարձակորեն կարելի է ասել, որ Արթուրը հանդիսացել է Արցախի Հանրապետության անկախության եւ պետականության ստեղծման հիմնական գաղափարակիրներից մեկը:

Իսկ Պետրոս Ղեւոնդյանը, լինելով հրամանատար, զոհվել է՝ ի խնդիր վիրավոր զինվորի փրկության: Պետոն Դաշնակցության գումարտակի փոխհրամանատարն էր, եւ ինչպես մարտական ընկերներն են ասում՝ գումարտակի ոգին:

Վերը նշված չորս անձանց հիշելով՝ մեկ անգամ եւս վերադառնանք խմբագրականում նշված առաջին պարբերությանը: Առաջնորդ դառնալու համար կարեւոր են բարոյական արժեքները: Մարտական դաշտում, թե քաղաքական բեմահարթակում տնօրինելու, ղեկավար ունակություններից բացի՝ այն մերանը, որն առաջնորդի տիպար է ձեւավորում, բարոյականությունն է:

Իսկ բարոյական արժեքներ կրելու հիմնական բաղադրիչներից մեկը համեստ վարքագիծն է: Մի բան, որին քիչ ենք ականատես լինում այսօր: Հայկական իրականության մեջ արծարծվող թեմաներ են պետական պաշտոնյայի՝ ինքնապարգեւատրումն ու կառավարության ծրագրի քննարկման ժամանակ սանձարձակ հոխորտանքներն ու բուռն ինքնագոհությունը: Ինչ-որ տեղ պակասում է բարոյականությունը…

«Ապառաժ»-ի խմբագրական, 18 փետրվար, 2019թ.