2017 թվականին մեկնարկել էին զբաղվածության պետական ծրագրերի ամբողջական էլեկտրոնային կառավարման համակարգի ներդրման աշխատանքները, որոնք պետք է ավարտին հասցվեին 2018 թվականի առաջին կիսամյակում: Մինչև կառավարման էլեկտրոնային համակարգի ներդրումը նախատեսված էր բարձր ռիսկային ծրագրերի համար նախատեսված միջոցների վերաբաշխում և տրամադրում ցածր ռիսկային ծրագրերին: Նպատակ էր դրված կանխարգելել ծրագրերի իրականացման շրջանակներում գնահատված ռիսկերը:

Նախորդ տարվա քաղաքական փոփոխություններից հետո անտեսվեց նաև զբաղվածության բարեփոխումների շարունակականությունը: Դրա փոխարեն պատասխանատուները ուղղակի վերացրեցին այն կարգավորումները, որոնք վերաբերում էին ծրագրերի իրականացման ու գնահատման համար անհրաժեշտ նվազագույն պայմաններին և արդյունքային ցուցանիշներին:

Այսպիսով, անհասկանալի մղումներով՝ նորից վերադարձան հին և արատավոր այն համակարգին, որի պայմաններում անհնար է լինելու ապահովել ծրագրերի իրականացման վերահսկելիությունը և նպատակային կառավարումը: Այսինքն՝ վերացվել է ծրագրերի արդյունավետության ապահովման բաղադրիչը: Թերևս, պատասխանատուները նպատակ են ունեցել հանել բոլոր անհրաժեշտ նվազագույն սահմանափակումները, որպեսզի առանց անհրաժեշտ ջանքերի գործադրման, հնարավորինս շատ ծախսեն զբաղվածության ոլորտին հատկացված պետական միջոցներ և ֆինանսական կատարողականի արդյունք ցույց տան:

Այս ծրագրերի իրականացման համար յուրաքանչյուր տարի, օրենքի պահանջով, հատկացվում են ֆինանսական միջոցներ՝ տվյալ տարվա պետական բյուջեով: Իրողությունն էլ այն է, որ գործազուրկների թիվը գրեթե չի նվազում, իսկ զբաղվածության պետական ծրագրերին հատկացվող միջոցները համարժեք չեն թե՛ նախկին, թե՛ ներկա կառավարությունների կողմից այս ոլորտի համար որդեգրված նպատակներին: Վերջին հինգ տարիներին պետական բյուջեով զբաղվածության պետական ծրագրերի համար նախատեսվում է ընդամենը 1,7 միլիարդ դրամ: Եվ սա այն դեպքում, երբ մեր երկրում գործազուրկ են 230 հազարից ավել քաղաքացիներ, որոնցից ավելի քան 65 հազարը գրանցված են զբաղվածության պետական ծառայությունում:

Ցավոք, նույնիսկ այս պայմաններում, 2018 թվականին ծախսվել է պետական բյուջեից զբաղվածության պետական աջակցությանը հատկացված միջոցների ընդամենը 25 տոկոսը կամ 440 միլիոն դրամը՝ 1,7 միլիարդ դրամից: Ավելին, հիմնական ծրագիր հանդիսացող գործազուրկների մասնագիտական ուսուցման և վերապատրաստման ծրագրի գումարներից ծախսվել է ընդամենը 10 տոկոսը: Եվ այս խնդրահարույց միտումը շարունակվում է նաև 2019 թվականին:Պատասխանատուները այս անթույլատրելի իրավիճակը նորից ու նորից պայմանավորում են ժամանակի անհրաժեշտությամբ, որը պետք է ինչ-որ բարեփոխումներ անելու համար: Որպես հիմնավորում անհասկանալիորեն վկայակոչում են նաև նախորդ կառավարության հանձնարարականը՝ որոշ ծրագրերի կասեցմանը վերաբերող (այս հանձնարարականի մասին վերևում անրադարձ կա):Փաստն այն է, որ լայն հանրության համար ականջահաճո խոստումների և կարգախոսերի ֆոնին՝ հարյուր հազարավոր գործազուրկներ, նույնիսկ այս սուղ միջոցների հատկացման պարագայում չեն ստանում իրենց հասանելիք պետական աջակցությունը և շարունակում են աղքատ մնալ՝ ապաշնորհ կառավարման հետևանքով:

Ապացուցման կարիք չունի, որ կայուն զբաղվածության ապահովումը խոսելով չի լինելու, իսկ այս քաղաքականության ակնհայտ ձախողումները հնարավոր չի շղարշել ձևական օրակարգերով: Այս ճշմարտության գիտակցման փոխարեն՝ օրվա իշխանությունը շարունակաբար ասում է. «Աշխատի՛ր Հայաստան», «Մշակելու ենք զբաղվածության նոր ռազմավարություն», «Որակյալ կրթության միջոցով խթանելու ենք արժանապատիվ աշխատանք», «Ունենալու ենք սոցիալական ներառական զարգացում», «Աղքատությունը հանելու ենք մարդկանց գլուխներից» և այլն:Ի դեպ, ամեն անգամ նմանատիպ կոչեր և կարգախոսեր լսելիս՝ հիշում եմ ուրախության առիթներին իմաստուն պապիս հետևյալ հորդորը. «Այս կենացն էլ խմենք, բայց հետո՝ ելնենք ու պարենք»:

Թադևոս Ավետիսյան
ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի
ծրագրերի համակարգող, տնտեսագետ