Հայաստանի ներքաղաքական վերջին զարգացումները՝ նոր վարչապետի նշանակումը եւ կառավարութեան կազմութիւնը, մեղմ ասած, խորն անտարբերութեամբ ընդունուեցին Հայաստանի հասարակութեան, ժողովրդի կողմից։ Արդարօրէն այն ընկալուեց որպէս ներիշխանական պայքարի արդիւնքում ծնուած հերթական մի կառավարութիւն, որը իր գործունէութեամբ եւ ծրագրերով, հաւանաբար, շատ էլ չի տարբերուելու իր նախորդներից։ Այլ խօսքով՝ նոր նշանակումները չեղան սպասուած այն քայլը, որ գէթ չնչին չափով ժողովրդի մէջ կը սերմանէր իր վաղուայ օրուայ նկատմամբ յոյս եւ հաւատ, մասամբ կը վերականգնէր ժողովրդի վստահութիւնը իր իշխանութիւնների նկատմամբ, իսկ ամէնից կարեւորը՝ ժողովրդին կը մատնանշէր անորոշութեան փապուղուց դուրս գալու հեռանկարը։

Գուցէ նորանշանակ կառավարութիւնը, իր աշխատանքով եւ գործելաոճով, կը յաջողի փարատել այդ մտահոգութիւնները, կը կարողանայ իր եւ երկրի ապագայի նկատմամբ ժողովրդի վստահութիւնը վերականգնել, բայց դա այլեւս ապագան ցոյց կը տայ։

Սակայն յստակ է մէկ բան. Հայաստանի վերանկախացումից ի վեր, 10 տարի է, որ յուսախաբութիւնից, յուսալքութիւնից բխող՝ ամէն ինչի ու յատկապէս իշխանութիւնների նկատմամբ հաւատի աստիճանական կորուստը ընկերակցում, մաս է կազմում մեր ժողովրդի հոգեվիճակին։ Այն իր ելեւէջներն է ապրում ամէն անգամ, երբ իշխանութեան մակարդակին կատարւում են փոփոխութիւններ, ներքաղաքական կեանքում տեղի են ունենում նոր զարգացումներ։ Իւրաքանչիւր փոփոխութեան, պաշտօնի կոչուած իւրաքանչիւր նոր իշխանաւորի հետ կապուած ժողովրդի յոյսերն ու ակնկալիքները, դժբախտաբար, շատ արագ չքանում եւ տեղիք են տալիս նոր, հերթական յուսախաբութեան առջեւ։ Յուսախաբութիւն՝ ի տես հէնց դեռ երէկ իր վստահութեանը արժանացած նոր իշխանաւորների անգործութեան, յատկապէս ներազգային բնագաւառում յամեցող յոռի երեւոյթները յաղթահարելու իմաստով։

Ընդունենք, որ տաս տարիների դժուարութիւնները իր ուսերին կրած զանգուածի յուսահատութեան հիմնական շարժառիթ-պատճառը ոչ միայն ու ոչ այնքան երկրում տիրող ընկերային-տնտեսական ծանր ճգնաժամն է, որքան երկրում իշխող համատարած անարդարութիւնը, անօրինականութիւնը, իշխանութեան համակարգում լայն մասշտաբներ ընդունած կոռուպցիան, կաշառակերութիւնը, բայց յատկապէս՝ այդ երեւոյթները յաղթահարելու ուղու անտեսանելիութիւնը ժողովրդի կողմից։

Ապառողջ եւ ըստ էութեան պետականութեան հիմերը խարխլող այդ յոռի երեւոյթների դէմ պայքարելու իշխանութիւնների բաժինով ծրագրի չգոյութիւնը (գոյութեան պարագային էլ այն կենսագործելու չկամեցողութիւնը) մէկ կողմից, իսկ միւս կողմից՝ այդ խոչընդոտները սեփական ուժերով յաղթահարելու ժողովրդի անզօրութիւնը, ակամայ, վերջիններիս մղում են յուսալքութեան, խեղճութեան, սեփական պայքարի յաջողութեան նկատմամբ հաւատքի կորստի։ Արդիւնքում՝ ամէն ինչի եւ ամէն դրական քայլի նկատմամբ ժողովրդի հաւատքի կորուստ, ընդհանուր յուսախաբութիւն, դասալքութիւն եւ վերջապէս ամէն գնով երկրից հեռանալու, արտագաղթելու ցանկութիւն։ Աւելի՛ն, եւ ամէնից մտահոգիչը՝ ժողովրդի հոգեբանութեան մէջ աստիճանաբար արմատաւորւում է շրջապատի միա՛յն վատը տեսնելու, դրական ոչ մի բան չնկատելու եւ չարժեւորելու վարքագիծը։

Մի պահ՝ Փետրուար 1998ի իշխանափոխութեան առաջին քայլերից յետոյ, կարծես հոգեփոխութեան անհրաժեշտ տուեալները ստեղծւում էին, ժողովրդի մօտ վերականգնւում էր ապագայի նկատմամբ յոյսը, ստեղծուած ներքաղաքական հանդուրժողական մթնոլորտը կարծես թէ նոր ուղիներ էր որոնում երկիրն ու ժողովուրդը դէպի աւելի լաւ ապագայ առաջնորդելու համար, փորձ էր արւում վերականգնել իշխանութիւնների նկատմամբ ժողովրդի կորցրած հաւատը եւ նրա միջից մաքրել անտարբերութեան, յուսալքութեան ախտը։ Սակայն Հոկտեմբեր 27ի ողբերգական դէպքը, նրան յաջորդած ներքաղաքական իրադարձութիւնները, եւ վերջապէս՝ Լ.Ղ.Հ.ի նախագահի դէմ մահափորձը, աստիճանաբար եւ արագ թափով, ժողովրդին դարձեալ նետեցին յուսահատութեան եւ յուսախաբութեան գիրկը։

Ապառողջ երեւոյթները անհատական ուժերով յաղթահարելու անզօրութիւնից ծնունդ առած յուսալքութիւնը, դրա հետեւանք՝ ամէն ինչի նկատմամբ անվստահութիւն ու անտարբերութիւն ցուցաբերելը շարունակուելու են մաս կազմել մեր հասարակութեան վարքագծին, դառնալու են նրա հոգեբանութեան յատկանիշները, մինչեւ այն ժամանակ, երբ մէկ կողմից իշխանութիւնները իրենց վճռական եւ արմատական քայլերով չեն պայքարում համատարած անարդարութեան, անօրինականութեան եւ հէնց իրենց մէջի նեխածութեան դէմ, իսկ միւս կողմից՝ հասարակութիւնը ինքը իր մէջ չի վերագտնում նաե՛ւ իր մէջի եւ շուրջի լաւը, դրականը տեսնելու ունակութիւնը։ Իսկ, անկասկած, որ այդ լաւը եւ դրականը՝ թէ՛ որպէս յատկանիշ, թէ՛ որպէս մտածողութիւն եւ թէ որպէս կազմակերպուած ուժ, կայ մեր մեր մէջ եւ մեր շուրջը։

Այդ լաւին, դրականին կառչելու, հասարակութեան տարբեր շերտերին այդ առանցքի շուրջը համախմբելու, նրանց կազմակերպ ուժի վերածելու են կոչուած երկրի յատկապէս քաղաքական ա՛յն առողջ ուժերը, որոնք իսկապէս մտահոգ են երկրի եւ նրա ժողովրդի ճակատագրով։ Վերջապէս հաւաքական անկազմակերպուածութիւնն է նաե՛ւ պատճառը՝ անհատական անզօրութեան, խեղճութեան եւ յուսահատութեան։

Դաշնակցութիւնը, բոլոր ժամանակներից աւելի, այսօր, առաւել կարեւորութեամբ ու նախանձախնդրութեամբ է մօտենում հասարակութեան քաղաքական կազմակերպուածութեան խնդրին։ Նա իր հնարաւորութիւններն ու կարելիութիւնները ամէն կերպ օգտագործել եւ այսօր էլ օգտագործելու է՝ ժողովրդի մէջ պայքարի ոգին բարձր պահելու, անօրինականութիւնների եւ անարդարութիւնների դէմ չխեղճանալու վարքագիծը շեշտելու, բայց մանաւանդ՝ հասարակութեան մէջ բուն դրած յոռի երեւոյթների յաղթահարումը ժողովրդի կողմից տեսանելի, այն հասանելի դարձնելու համար։

Վ.Յ.