Իսկ հիմա, դեռ երեկ իշխանության եկած, այսպես ասած՝ «տակավին պատանի» մեր խորհրդարանի փոխխոսնակը, առաջարկում է փոխել ՀՀ Ազգային օրհներգը, այլ կերպ ասած՝ առաջարկում է խզել կապը մեր հերոսական անցյալի հետ, այն անցյալի, որի ուղղակի ծնունդն ու շարունակությունն է «Մեր հայրենիքը», նրա վերելքների ու վերջնական նպատակի՝ ազգային պետականության կերտման խորհրդանիշը: Պատմություն չիմացողների համար խոսենք փաստերով.

Դեռևս 19-րդ դարի երկրոդ կեսին, երբ հայ ժողովրդի մեջ վերելք էր ապրում ազատագրության գաղափարը, ազգային, ոչ պաշտոնական օրհներգ էր դարձել Միքայել Նալբանդյանի «Իտալացի աղջկա երգը» բանաստեղծության բառերով ստեղծված երգը: Բանաստեղծությունն առաջին անգամ տպագրվել է Ստեփանոս Նազարյանի «Հյուսիսափայլ» հանդեսում 1861թ,. «Իտալացի աղջկա երգ 1859 թվականից» վերնագրով:
Նալբանդյանը անվանեց բանաստեղծությունը «Իտալացի աղջկա երգ», որովհետև այդ հերոսական երգը կարող էր հաղթահարել և ժամանակը, և տարածությունը, վարդանանց ոգին արթնացնել հայի մեջ, հիշեցնել, որ վարդանանք չհանդուրժեցին օտարի լուծը՝ գերադասելով իմացյալ մահը ծնկաչոք ապրելուց: Այնպես որ, «Իտալացի աղջկա երգը» բանաստեղծության մեջ Նալբանդյանը պատկերում է իտալական իրականությունը, Գարիբալդիի և Մաձձինիի ղեկավարած ազատագրական պայքարը ավստրիական բռնության դեմ, բայց նա 19-րդ դարից կամուրջ է նետում 5-րդ դար, տեսնում այն ընդհանրություններն ու տարբերությունները, որ ունեին հայ և իտալացի կանայք.

«Սորա կէսը, կէսի կէսը,
Գեթ երեւեր մեր ազգում,
Բայց մեր կանայք…ո՜ւր Եղիշէ,
Ո՜ւր մեր «տիկնայք փափկասունք: »

Թե երբ է այս բանաստեղծությունը վերածվել երգի և ով է երաժշտության հեղինակը, պատմական փաստերն այդ մասին լռում են: Սակայն անհերքելի է, որ այս գործը շատ արագ սիրվում է ժողովրդի կողմից և հնչում ամենուր: Ըստ առայժմ հայտնի տվյալների այդ ստեղծագործության խմբերգային առաջին կատարումը հայ հասարակությանը ներկայացրել է Քրիստափոր Կարա-Մուրզան 1885թ. Թիֆլիսում՝ Արծրունու թատերասրահում կայացած համերգի ժամանակ: Ի դեպ այդ բացառիկ համերգը բացվել է հենց «Մեր հայրենիքի» կատարմամբ, որի երաժշտության հեղինակը ցուցապաստառում նշված չէ: Հարկ է նշել, որ այդ օրը ոչ միայն «Մեր հայրենինքն» է առաջին անգամ հնչել խմբերգային կատարմամբ, այլև հայ իրականության մեջ առաջին անգամ հանդես է գալիս քառաձայն երգչախումբ, որը հիմնադրել էր Կարա-Մուրզան: Կարելի է ասել՝ այդ պահից սկսվում է «Մեր հայրենիքի» հաղթարշավը:

Թիֆլիսյան շնորհանդեսից հետո Կարա-Մուրզայի երգչախումբը շրջագայում է Կովկասում ու Ղրիմում, համերգ տալիս Կոստանդնուպոլսում. երգը հայտնի է դառնում բոլոր հայկական համայնքներում: Շուտով, առաջին բառերից ելնելով, այն սկսում են կոչել «Մեր Հայրենիք». հենց այս անվամբ է այն առաջին անգամ կատարվել Փարիզում՝ 1916-ի ապրիլի 9-ին՝ Սորբոնի հանրահայտ Մեծ թատերասրահում կազմակերպված «Հարգանք Հայաստանին» վերնագիրը կրող միջոցառմանը:

«Մեր հայրենիք» երգն սկսում են ընդգրկել այդ ժամանակ հրատարակվող գրեթե բոլոր հայկական երգարաններում: Շատ տեղերում այն ներկայացված է Կոմիտասի աշակերտ, տաղանդաշատ կոմպոզիտոր Բարսեղ Կանաչյանի մշակմամբ, որը քիչ է տարբերվում Կարա Մուրզայի ներկայացրած տարբերակից: «Մեր հայրենիք»-ի թեմայով բավականին խորը ուսումնասիրություն է կատարել և իր «Կարա-Մուրզա» գրքում զետեղել սփյուռքահայ նշանավոր երաժշտագետ Գրիգոր Փիտեճյանը: Նա իր գրքում նաև հերքում է այն թյուր կարծիքը, թե այս ստեղծագործությունը վերցված է ռուս կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Գլազունովի «Ռայմոնդա» բալետից, ինչը ոչ պակաս տարածված տեսակետ է մեր իրականության մեջ: Մեջբերենք նրա տողերը. «Ալեքսանդր Գլազունովը «Ռայմոնդա» բալետը հորինեց 1896-1897թթ.-ին և այն հրապարակեց ու կատարեց 1898թ.: Ուրեմն, նկատի առնելով, որ այս հորինումից շատ առաջ, Կարա Մուրզան արդեն իսկ 1883թ. մշակել էր այդ եղանակով «Իտալացի աղջկա երգը»՝ «Մեր հայրենիքը», կարող ենք հստակ կերպով ասել, որ այդ եղանակի հեղինակը Գլազունովը չէ, այն միայն օգտագործել է դա» /Գրիգոր Փիտէճեան, «Քրիստափոր Կարա-Մուրզա», Երևան, 2013թ., էջ 60/:

Համադրելով ձեռքի տակ եղած փաստերն ու տվյալները, Փիտեճյանը եզրակացնում է, որ Գլազունով ինչ-որ աղբյուրներից կամ հայ ծանոթներից կարող էր լսել այս ստեղծագործությունը և հաղորդելով նրան պարային ռիթմ տեղադրեր իր բալետի մեջ: Որպես օրինակ նա բերում է նույն Գլազունովի ընկեր, կոմպոզիտոր Իպոլիտով Իվանովի «Կովկասյան պատկերներ» գործը, ուր տեղ է գտել նաև Տիգրան Չուխաճյանի «Արևն ելավ Զեյթունցիներ » երգը: Այսպիսով Փիտեճյանը բացարձակապես հերքում է «Մեր հայրենիք»-ի երաժշտության հետ Գլազունովի առնչությունը որպես հեղինակի:

Օրհներգը փոխելու ջատագով Ալեն Սիմոնյանը այսօր պնդում է, թե այն ունի բալկանյան ծագում և այլն: Իհարկե, բարձրաստիճան պաշտոնյան միայն ասում է ու չի կարող դա ապացուցել, թեև այստեղ դա այնքան էլ կարևոր չէ: Մեր հիմնի /ինչպես նաև այլ երկրների/ դեպքում կարևորը նրա անցած ազգային ուղին է, նրա՝ մեր ազատագրական պայքարի ու պետականության պատմության հետ ունեցած անշեղ կապն ու այն առարկելի փաստը, որ, իսկապես, , «Մեր հայրենքը» եղել է ու կա որպես մեր անկախ պետականության խորհրդանիշ: Գուցե այն հեղինակել է կամ մշակել է Կարա Մուրզան, մշակումներից մեկը, որը հնչում է այսօր որպես հիմն,պատկանում է Բարսեղ Կանաչյանին… Գուցե Արամ Խաչատրյանի «Սովետական Հայաստանի հիմնը» ավելի երաժշտական է, բայց սա չէ հարցը…Հարցի արժեքը այս երգի խորհրդի մեջ է, նրա ազգային խորհրդանիշ լինելու էության մեջ: Իսկ որ մեր հայրենիքը մեզ ոգի ու ուժ է տվել դեռ մինչև պետականության կերտում ու իրապես դարձել է ազգային օրհներգ, հաղթութայն փառերգ, կան բազում փաստեր: Օրինակ, կան վկայություններ այն մասին, որ այն հնչել է Օսմանյան կայսրության դեմ բարձրացված Զեյթունի 1895թ. ապստամբության ժամանակ: Անհերքելի է, որ այս ստեղծագործությունը ոգեշնչում էր 1915թ. Վանի ու Շապին Գարահիսարի հերոսական ինքնապաշտպանության մասնակիցներին, իսկ ինչպես վկայում է ականատեսը, Ուրֆայի կռիվների ոգեկոչող ու հրամանատար Մկրտիչ Յոթնեղբայրյանի վերջին բառերն էին՝ «Ամենյան տեղ մահը մի է, մարդ մեկ անգամ կզոհվի…»: «Մեր հայրենիքը» հնչում էր նաև 1918թ. մայիսին, երբ հայ ժողովուրդը մղում էր իր պետականության ծնունդ հանդիսացող Մայիսյան հերոսամարտերը: Ուստի բնավ պատահական չէր, որ այն հնչեց 1918թ. օգոստոսի 1-ին, Հայաստանի խորհրդի բացման առիթով, և դարձավ Հայաստանի Հանրապետության պաշտոնական օրհներգը:

«Մեր հայրենիքն» անցած ճանապարհով վաղուց ամրագրել է իր տեղը հայ ժողովրդի սրտում ու նրա պետականության պատմության մեջ, սա չգնահատելն ու չհասկանալը, ավելին՝ անհոգ դեմքով հիմնը փնովելը, վկայությունն է մարդու ազգային ու քաղաքական բոբիկության: Ազգային օրհներգը փոխելը ճաշակի հարց չէ….ՀՀ հիմնը գաղափարական, քաղաքական ու պետական արժեք է, նրա փոփոխոթյունը և անգամ փոփոխման շուրջ պարբերաբար ասպարեզ նետվող զրույցները խաթարում ու վնաս են հասցնում արժեքներին, խանգարում նրանց հանդեպ պատշաճ վերաբերմունքի ամրապնդմանը: «Մեր հայրենիք»-ը, ինչպես նաև մեր պետության զինանշանն ու դրոշը, կամուրջ են այսօրվա և մեր հերոսական անցյալի, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության միջև, նրանք մեր պետականության վերակերտման ու շարունակականության խորհուրդն ունեն: Մեր խնդիրը դրանք աչքի լույսի պես պահելն ու հարգելն է…Եվ վերջապես պետք է հասկանանք, որ մեր պետությունը մեզանով պիտի ուժեղանա, նրա խորհրդանիշերը մենք ինքներս՝ մեր աշխատանքով ու լավ պետություն կայացնելով պիտի հզորացնենք: Եվ ինչքան մեծ է մեր սերը առ հայրենիք ու պետականություն, այնքան ուժեղ ու ոգի ներշնչող կլինեն մեր պետական խորհրդանիշերը: Իսկ եթե մեծ սիրով չես սիրում քո հայրենիքն ու պետականությունը, միշտ էլ կգտնես պատճառներ և չի բացառվում, որ մեղքը բարդես հիմնի կամ մյուս խորհրդանիշերի վրա: Օրհներգ փոխելու մտքից հրաժարվեք….