ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Պետության ներքին և արտաքին իմունիտետը և Արցախյան հակամարտությունը

02 Նոյեմբեր 2018

Արցախյան հակամարտության շուրջ վերջին զարգացումները՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անդամ առանցքային պետությունների բարձրաստիճան պաշտոնյաների հայտարարությունները, տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումները, սահմանային առերևույթ հանդարտությունն աներկբա են դարձնում այն պնդումը, որ Ղարաբաղյան կոնֆլիկտի բանակցային գործընթացը գտնվում է քաղաքական և աշխարհաքաղաքական բոլորովին նոր շրջափուլում: Վերջինի սաղմերն ակնհայտ էին դեռևս տարեսկզբից, իսկ ավելի ցցուն էին դարձել Հայաստանում կատարված իշխանափոխությունից հետո։ Այս պնդումը հաստատող տասնյակից ավելի փաստական հիմքեր կան, որոնցից գուցե բավական է հիշել ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ Հայաստանի ու Ադրբեջանի ղեկավարներին ուղղված մի քանի նամակները, որոնցում Թրամփը հույս էր հայտնում առաջիկա ամիսներին հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ։

Ինչևէ, սույն հրապարակման նպատակը ոչ թե բանակցային նոր իրավիճակի արձանագրումն է, այլ այդ իրավիճակին համապատասխան համալիր գործիքակազմին, ասել է թե՝ պետության իմունիտետին, անդրադառնալը։

Պետությունները համազգային կամ բացառիկ նշանակության մարտահրավերներն ընդունում են, առաջին հերթին, պետության հավաքական իմունիտետի հակազդմամբ, որը ներքին և արտաքին բաղադրիչների ներդաշնակ համակցությունն է։ Արցախյան բանակցային գործընթացի բազմաթիվ հանգրվաններում խուսափելին ու վատթարագույնն իրականություն չեն դարձել, հենց այդ հակազդման շնորհիվ։

– Ներքին բաղադրիչ կամ արտաքին ճնշման վերացարկում իշխանության թևերի կամ քաղաքական ուժերի վրա

Հակամարտություններում ներքաշված պետությունների պետական կառավարման կարգը, ներքաղաքական կյանքը, քաղաքական զարգացումների կայունությունը, քաղաքական համակարգի ու մշակույթի կայացվածությունը էական ազդեցություն են ունենում հակամարտությունների կառավարման ու կարգավորման վրա։ Այսպես, փաստ է, որ խորհրդարանական կառավարման համակարգերում, երբ արտաքին քաղաքականության պատասխանատուն գործադիր իշխանությունն է, բայց պետական քաղաքականության ուղեգիծը հաստատում է խորհրդարանը, արտաքին ճնշումը գործադիր իշխանությունը կարող է վերացարկել օրենսդիրի վրա։ Այլ կերպ ասած, գործադիր իշխանության ղեկավարի հանդեպ ճնշում կիրառելն առավել հեշտ ու հավանական է, քան ամբողջ խորհրդարանի, հատկապես, երբ խորհրդարանական աշխատանքն անգամներ ավելի թափանցիկ է, քան գործադիր իշխանության աշխատանքը։ Արտաքին հնարավոր ճնշման ցանկացած պարագայում, կարելի է խաղարկել օրենսդիր-գործադիր հակասություն և հասնել շահեկան իրավիճակի։

Այս դեպքում, նախապայման է խորհրդարանի ճկունությունը, որը պայմանավորվում է բազմակուսակցական համակարգի առկայությամբ։

Հիմա փորձենք հասկանալ, թե ինչ իրավիճակ ունենք Հայաստանում այս համատեքստում։ Ինչպես վերը խոսեցինք, ներքաղաքական վերադասավորումները, կուլիսային պայմանավորվածությունները կարող են էապես ազդել արտաքին հարաբերություններում պետության խուսանավելու կարողականության վրա։ Կուսակցությունների կաշկանդումը, նրանց կողմից արտաքին ազդակներին հակազդելու կարողականության անկումը, նրանց դեմ ուղղված շարունակական հակաքարոզը կարող են Հայաստանում ի սպառ բացառել պետության ներքին իմունիտետի կարևոր այս բաղադրիչի գործոնը։

Այսպիսով, միակուսակցական ընդգծված կառավարում ունեցող պետությունները արտաքին ճնշման հանդեպ առավել զգայուն են դառնում, և պատահական չէ, որ Արցախի հարցում արտաքին ազդակները շեշտակիորեն անբարենպաստ դարձան Հայաստանում դեկտեմբերին կայանալիք ընտրությունների խորապատկերում։ Իրական վտանգ կա, որ եթե դեկտեմբերին ձևավորվի միահեծան իշխանություն, այն շատ ավելի խոցելի է լինելու արտաքին ազդակների հանդեպ, ի հակառակ նախորդ, կրկին միահեծան իշխանության, սակայն մի տարբերությամբ։ Նախորդ իշխանության պարագայում, կոալիցիոն կառավարման շրջանակներում, առկա միահեծանությունը արտաքին հարաբերություններում վավերական չէր:

Եվ բնավ պատահական չէ, որ սկսած 2000-ական թվականներից Հայաստանում ձևավորվող կոալիցիաների կարևորագույն նպատակներից մեկը եղել է հենց արտաքին վտանգավոր ազդակներին հակազդելը, իսկ նման վերջին փաստացի կառավարությունը ձևավորվեց խորհրդարանական կառավարմամբ Սահմանադրության ընդունումից հետո և ապրիլյան պատերազմից անմիջապես առաջ․․․․ Գուցե դա միայն ներքաղաքական հաշվարկ չէ՞ր․․․․

– Արտաքին բաղադրիչ կամ դիվերսիֆիկացված և մանևրունակ արտաքին քաղաքականություն՝ ուժեղացված ռազմաքաղաքական բաղադիրչով

Հակամարտություններում ներգրավված պետությունների դիմադրողականության կարևորագույն պայմաններից է արտաքին քաղաքականության կայունությունը՝ կոնկրետ ռազմաքաղաքական բաղադրիչով։ Հայաստանի Հանրապետությունը՝ պայմանավորված ռազմաքաղաքական, տարածաշրջանային և առևտրատնտեսական յուրահատուկ հանգամանքներով, ուղղակի պարտադրված է վարելու բազմակողմ արտաքին քաղաքականություն՝ մոլորակի հիմնական ուժային կենտրոնների միջև հետևողականորեն տարազանելով համագործակցության ծավալներն ու մակարդակները։ Փաստենք, որ նախորդ տարեվերջին Հայաստանի ու Եվրոպական միության միջև ստորագրված Համապարփակ և ընդլայնված համագործակցության պայմանագրի ստորագրումն արտաքին քաղաքականության հավասարակշռման լավագույն օրինակներից էր՝ աշխարհաքաղաքական ներկա զարգացումներում ընդհհանրապես:

Ինչևէ, հակամարտություններում ներգրավված պետությունների համար այս խնդիրն առավել քան զգայուն է դառնում, որովհետև մի կենտրոնի հետ հարաբերությունների զարգացումն ի հաշիվ մյուսի կարող է հանգեցնել բարդագույն հետևանքների, հատկապես մեր դեպքում, երբ Արցախյան հակամարտության բանակցային ձևաչափում ընդգրկված երկրները ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հինգ մշտական անդամներից երեքն են։

Վերոգրյալի համատեքստում, անհրաժեշտ է օր առաջ հստակեցնել Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունն ու այն առավելագույն կանխատեսելի դարձնել արտաքին հիմնական գործընկերների մոտ, բացառել Հայաստանի՝ աշխարհաքաղաքական հակադրությունների աքցանի մեջ հայտնվելը, որն ուղղակիորեն և միանգամից ազդելու է Արցախյան հակամարտության վրա։
Արցախյան հակամարտության կառավարման կամ կարգավորման գործում, հաջորդ խնդիրն իշխանությունների կողմից հակամարտության կարգավորման հայեցակարգի բացակայությունն է։ Պարզ ասած, գործող իշխանությունները միակն են անկախ Հայաստանի պատմության մեջ, որոնք չեն հռչակել կամ գոնե հանրայնորեն չեն ներկայացրել հակամարտության կարգավորման ծրագիր։ Հարկ ենք համարում հստակորեն ընդգծել, որ Արցախի՝ բանակցային սեղան վերադառնալու պահանջը, կամ լուծման այնպիսի տարբերակի հետ համաձայնումը, որը ընդունելի կլինի ՀՀ և ԱՀ բնակչության համար, բացարձակապես հակամարտության կարգավորման հայեցակարգ չէ։

Որպես ամփոփում նշենք, որ վերը հիշատակված մարտահրավերների հաղթահարումը ենթադրում է ինստիտուցիոնալացված պետության առկայություն և պետական շահը քաղաքականից վեր դասող ազգային ընտրախավի գոյություն։ Ցավոք, մեր իրականությունը շատ ազդակներով սթափ չի արձագանքում ներկա զարգացումներին, բայց գոնե կարելի է հույս փայփայել, որ պետական իշխանությամբ պայմանավորված Հայաստանի և Արցախի՝ մեր միասնական հայրենիքի, ապագայի համար պատմական պատասխանատվության գիտակցումը, կդրդի Հայաստանի իշխանություններին այսրոպեական քաղաքական շահը և հաղթանակի ոչ մշտադալար դափնին գերակա դասել ազգային-պետական շահից: Վերջիվերջո, խաղասեղանին է դրված ամենակարևորը՝ վերջին հազարամյակում մեր ժողովրդի մեծագույն հաղթանակը և վերանվաճված արժանապատվությունը՝ Արցախը:

Գևորգ Ղուկասյան
01.11.2018, Բրյուսել

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company