Արդեն առիթ ունեցել ենք հրապարակային ներկայացնելու բովանդակային մեր դիրքորոշումներն այս վերջին միտումների վերաբերյալ՝ առանձին յուրաքանչյուր դեպքով: Այս դեպքերի մասին հանրությունը տեղեկացել է նաև կառավարության նախորդ նիստերից, երբ արդեն առաջ էին եկել կոնկրետ խնդիրներ ու դրանց համար մեկ-երկու ամիս առաջ կառավարության տված «նոր լուծումները» փոխելու՝ նախկին կարգավորումներին վերադառնալու հրատապ անհրաժեշտություն:

Ասենք օրինակ՝ մինչև 2019 թվականը պետական-մասնավոր գործընկերությամբ արդյունավետ իրականացվող «Արմաթ» լաբորատորիաների պետական մասի ֆինանսավորումը երեք ամիս ուշացնելու խնդիրը: Այս լաբորատորիաները գործում են Հայաստանի բոլոր մարզերում և Արցախում, որոնց թիվը ներկայումս կազմում է 260՝ վերապատրաստված շուրջ 300 խմբավարներով, որտեղ հաճախում և բարձր տեխնոլոգիաներին վերաբերող գիտելիքներ ու հմտություններ են ստանում շուրջ 6500 աշակերտներ:

Նմանատիպ խնդրի առաջ էին կանգնած նաև տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի բացառիկ երեք այլ ծրագրերը, որոնք իրականացվում են պետության մասնակի ֆինանսավորմամբ՝ ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարության հետ համատեղ: Խոսքը վերաբերում է «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի խթանման ծառայությունների», «Գյումրու և Վանաձորի տեխնոլոգիական կենտրոնների գործունեության իրականացման» և «2019 թվականին Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների համաշխարհային համաժողովի կազմակերպման» ծրագրերին:

Պարզ չէ նաև, թե նման խնդիրներ ունեցող քանի՞ այլ ծրագրեր դեռ կան, որոնք հուսանք առաջիկայում կստանան իրենց լուծումները՝ կվերադարձվեն իրենց ֆինանսավորման նախկին ձևին և չեն դադարեցվի:

Նմանատիպ մեկ այլ օրինակ է շուրջ 100 հազար աղքատ ընտանիքների այս տարվա մարտ ամսվա սոցիալական նպաստների վճարման ուշացումը: Այս անգամ էլ կառավարությունը որոշել էր անցում կատարել պետական վճարումների ամբողջական էլեկտրոնային կառավարման: Ցավոք, նորից կառավարման անհետևողականության արդյունքում առաջ եկան սոցիալական կոնկրետ բացասական հետևանքներ: Եվ նաև պարզ չի, թե երբ ամբողջական կլուծվի այս խնդիրը:

Այս խնդիրների առաջացման համար պետական բարձրաստիճան ոչ մի պաշտոնյա այդպես էլ պատասխանատվության չենթարկվեց, ինչն օբյեկտիվորեն ենթադրվում էր, քանի որ նրանք նաև այս խնդիրները պատշաճ լուծելու համար են ստանում բարձր աշխատավարձ ու պարգևատրումներ:

Փաստորեն, այս դեպքերի համար կառավարությունը գտնում է՝ եթե կան մեղավորներ, ապա դրանք կառավարման ստորին օղակներն են, որոնց շարքային պաշտոնյաններն էլ կենթարկվեն անհատական խիստ պատասխանատվության: Ի դեպ, առանձին դեպքերում նրանց թիվը հասնում է շուրջ 7 հազարի:

Հատկանշական այսպիսի մի օրինակ էլ ունեցանք նախօրեին, երբ կառավարության ղեկավարն այցելել էր ավտոմեքենաների մաքսազերծման ծառայություն և օբյեկտիվորեն արձանագրել էր տարածքի մաքրությանը վերաբերող խնդիրներ: Լրատվամիջոցներով լայն լուսաբանվեց նաև այս ծառայության աշխատասենյակներից մեկում մեր երկրի պետական դրոշի ոչ պատշաճ պահպանումը:

Իհարկե, անվիճելի է նմանատիպ դեպքերի անթույլատրելիությունը: Բայց նաև հասկանալի չի այն մոտեցումը, որ այս դեպքում ևս պետք է ամենախիստ աշխատանքային կարգապահական պատասխանատվության ենթարկվեն միայն այդ սենյակում աշխատող շարքայինները: Իսկ այս ամենի համար օրենսդրությամբ սահմանված շատ կոնկրետ պատասխանատվություն ունեցող բարձրաստիճանները նորից մնում են «անձեռնամխելի»:

Պետական ծառայողներին պատասխանատվության ենթարկելու իրավասություն ունեցողներին անհրաժեշտ է նաև հիշեցնել՝ աշխատանքային կարգապահական տույժերի ենթարկելու կարգը և տեսակները վաղուց սահմանված են գործող օրենքներով:

Օրենքով սպառիչ սահմանված են նաև պետական ծառայողներին աշխատանքից ազատելու հիմքերը: Մասնավորապես, կոպիտ կարգապահական խախտման համար պետք է նշանակվի ծառայողական քննություն՝ խախտման օբյեկտիվ հանգամանքները և աշխատողի մեղքը պարզելու համար: Որից հետո՝ յուրաքանչյուր խախտման համար կարող է նշանակվել մեկ կարգապահական տույժ: Իսկ նույնիսկ մեկ խիստ նկատողությունը աշխատանքից ազատման հիմք չէ:

Եվ ամենակարևորը՝ օրենքով չնախատեսված տեսակով և կարգով, այսինքն՝ միայն ղեկավարի անսահման հայեցողությամբ ու ցանկություններով, կարգապահական տույժի կիրառումն արգելված է օրենքով, նույնիսկ՝ ամենաբարձրաստիճան պաշտոնյաների համար:

Թադևոս Ավետիսյան

ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգող, տնտեսագետ