ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Պատմություն, իրադարձություններ, գործիչներ

127-Ամեակ Խանասորի Արշաւանքին. Խանասորը` Պայքարի Եւ Յաղթանակի Խորհրդանիշ

25 Հուլիս 2024

Հայ ֆետայական շարժման եւ ռազմական արուեստի լաւագոյն դրուագներէն է Խանասորի արշաւանքը:

Օսմանեան իշխանութիւններուն կողմէ հայերու դէմ սաստկացող հալածանքները, Համիտեան 1895-1896-ի կոտորածները եւ քրտական ցեղերու տեւական ու սանձարձակ յարձակումները յուսալքութեան ալիք բարձրացուցած էին ժողովուրդին մէջ:

Վանի 1896-ի ինքնապաշտպանութենէն ետք հայ մարտիկները` բրիտանական հիւպատոսի երաշխաւորութեամբ, անզէն ճամբայ ելան դէպի Պարսկաստան, բայց քրտական աւազակախումբերու կողմէ պաշարուեցան ու կոտորուեցան: Վճռական եղաւ յատկապէս Մազրիկ ցեղին դերակատարութիւնը: Դաշնակցական Պետոյի, արմենական Աւետիսեանի եւ հնչակեան Մարտիկի գլխաւորած հարիւրաւոր երիտասարդները զոհ գացին:

Թիֆլիսի մէջ կայացած Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Շրջանային ժողովին որոշուեցաւ` ժողովուրդի ոգին բարձրացնելու նպատակով, հակահարուած տալ թուրքերուն ձեռքը լծակ դարձած քիւրտ հրոսակներուն:

Նիկոլ Դուման Բիւրոյին առաջարկեց արշաւանք կազմակերպել Մազրիկ ցեղին դէմ:

Արշաւանքի նպատակայարմարութեան, արդիւնաւէտութեան եւ նաեւ յաջողելու հաւանականութեան հանդէպ կային տարակարծութիւններ:

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Բիւրոյին կողմէ Յարութիւն Շարիկեան Թաւրիզ առաքուեցաւ: Արշաւախումբի կազմութիւնը վճռահատուեցաւ 1897 յունիսին:

Ատրպատական հաւաքուեցաւ ֆետայական շարժման սերուցքը: Կազմուեցաւ արշաւախումբ, բաղկացած` 253 անձերէ, որոնցմէ 40 հոգին` հեծեալ: Ընդհանուր հրամանատար նշանակուեցաւ Վարդան, օգնական` իշխան Յովսէփ Արղութեան: Հարիւրապետներ` Փոխիկ եւ Ախպէր, յիսնապետ` Նիկոլ Դուման, հեծելախումբի հրամանատար` Սեւքարեցի Սաքօ:

Մազրիկցիները վրանաբնակ քոչուոր ցեղախումբ էին եւ շուրջ 250 վրան կը հաշուէին: Անոնք ամարանոց բարձրացած էին Խանասորի դաշտը:

Հայ ֆետայիները` Սալմաստէն ճամբայ ելլելով, Դերիկի վանքին մօտէն հատեցին թուրք-պարսկական սահմանը:

Արաուլ լերան արեւելեան լանջերը հասնելէն ետք հրամանատարը եւ անոր օգնականը հեռուէն ուսումնասիրեցին Մազրիկ աշիրէթին բանակատեղին:

Խանասորի դաշտին մէջ սփռուած էին շուրջ 250 այծի մազէ սեւ վրաններ: Երեք սպիտակ մեծ վրաններ ալ կը պատկանէին ցեղապետ Շարաֆ բէկին:

Մազրիկցիները համիտէի կռուողներ էին: Տարիներու ընթացքին անոնք աւերած էին Աղբակ գաւառի հայկական գիւղերը եւ ջարդած անոնց բնակիչները: Ցեղապետ Շարաֆ բէկ սուլթան Համիտէն Օսմանիէ Բ. կարգի շքանշան ստացած եւ հազարապետութեան աստիճանին բարձրացած էր: Սահմանագլուխը ֆետայիներէն պաշտպանելու համար Համիտ անոր 50-60 զինուոր տուած էր իբրեւ օգնական:

Ֆետայիները յուլիս 25-ի արեւածագէն առաջ շրջապատեցին Խանասորի դաշտը:

Մազրիկցիներու վրայ յարձակումը սկսաւ առաւօտ կանուխ: Ֆետայիներու կանոնաւոր համազարկերէն վրանները քանդուեցան եւ շատ մազրիկցիներ թաւալգլոր ինկան:

Համազարկերէն ետք սկսաւ վրաններուն վրայ գրոհը: Ֆետայիներ անխնայ սուրի քաշեցին տղամարդիկը, բայց խնայեցին կիներն ու երեխաները: Ցեղապետ Շարաֆ բէկ կանացի հագուստով ծպտուած յաջողեցաւ դուրս գալ շրջափակումէ եւ փախուստ տուաւ:

Վրայ հասան շրջակայ քիւրտերը. ֆետայիները սկսան նահանջել: Կռիւը շարունակուեցաւ մինչեւ երեկոյ:

Խանասորի արշաւանքը աւարտեցաւ կատարեալ յաղթանակով: Մազրիկցիները դադրեցան իբրեւ աշիրէթական ուժ գոյութիւն ունենալէ: Հայկական կողմը տուաւ 19 զոհ:

Ռազմական յաղթանակի կողքին, Խանասորը բարոյական նշանակութիւն ունեցաւ եւ մեծապէս ոգեւորեց հայութիւնը:

Ինքզինք միշտ զոհի կարգավիճակի մէջ զգացող հայ շինականը, որ հաւատք եւ յոյս չունէր որ կրնայ ազատագրուիլ թրքական եւ քրտական կեղեքումներէն, հայրենի հողին, սեփական ինչքին ու պատիւին տէր կանգնելու յանդգնութեամբ լեցուեցաւ: Ազգային ազատագրական պայքարին առջեւ կռիւը նոր թափով շարունակելու եւ ծաւալելու հորիզոններ բացուեցան:

Մազրիկ ցեղի նուաճումով հնարաւոր դարձան զէնքի ու զինամթերքի յաջող առաքումները Սալմաստէն դէպի Երկիր:

Խանասորի արշաւանքը զգաստացուց քիւրտն ու թուրքը: Քիւրտեր սկսան զգուշանալ հայ ֆետայիներուն հետ բախումներէ եւ նոյնիսկ եղան գործակցութեան դէպքեր: Քիւրտ ցեղեր եւ ցեղապետներ հասկցան, որ իրենց կը սպասէ Մազրիկ ցեղին եւ Շարաֆ բէկին ճակատագիրը` փախուստ կամ մահ` վրիժառու հայ ֆետայիի արձակած գնդակէն:

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ

Ազդակ

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company