-Իշխանության ներկայացուցիչները հակադարձում են, ասելով, թե կառավարության 5-ամյա ծրագրերը սովորաբար այդ տեսքն են ունենում, իսկ թվերը, գործնական քայլերը տարեկան բյուջեում են ներկայացված լինում: Այս տարվա բյուջեն հաստատված է, ինչը վարչապետը որակեց իներցիոն: Ստացվում է` այս տարի իներցիայո՞վ ենք ապրելու:

-Այդպիսի հակադարձումներին պետք է հումորով վերաբերվել: Հնգամյա ծրագիրը ռազմավարական բնույթ ունի, իսկ բյուջեն, որպես տարվա գլխավոր ֆինանսական փաստաթուղթ, պետք է անելիքների չափն ու մարտավարական քայլերն արտահայտի հենց հնգամյա ծրագրի տիրույթում, ինչից էլ պետք է բխեն ապագա օրենքները: Իսկապես խնդիր է, երբ ծրագրի ամեն պարբերության վերջում ինչ-որ ականջահաճո նախադասություն է գրվում, և դա որակվում է որպես վերջնարդյունք: Կառավարության ծրագիրը, հավանաբար, կգովերգվի ԱԺ-ում ու կընդունվի ձայների մեծամասնությամբ, բայց դրանից ծրագրի որակը չի փոխվի: Այնպիսի ծրագիր է գրվել, որը քաղաքական պատասխանատվություն չի ենթադրում: Իշխանությունները հետագայում կարող են ասել, թե մենք մեր ծրագրում ասել էինք, որ քաջալերում ենք աշխատանքն ու արժանապատիվ կյանքը, ասել էինք, որ ՀՀ-ում չպիտի լինի բազմաչափ աղքատություն, բայց որ այդ ամենը կա, դրա միակ մեղավորը դուք եք, ոչ թե իշխանությունը: Խոսվում է մեր քաղաքացիների համար հավասար մեկնարկային պայմանների ապահովման մասին, բայց, փաստորեն, պահում են կենսաթոշակների կուտակային բաղադրիչը: Սա արդեն անհավասարաչափ է, քանի որ հասարակությունը բաժանված է երկու մասի՝ համակարգի մաս կազմողները և չկազմողները: 2019 թվականի բյուջեն իներցիոն կոչելը իսկապես ճիշտ բնութագրում էր, բայց մի բան հստակ է. դատելով ծրագրի անչափելիությունից` իներցիոն է նաև կառավարության ծրագիրը:

-Բազմաթիվ մասնագետներ այս ծրագիրը «կենացային» որակեցին, որտեղ միայն ցանկություններ են: Ձեր տեսակետը:

-Կառավարության ծրագիրը զուրկ է գործիքներից, չափելի ոչինչ չկա: Սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության, մատչելի, որակյալ կրթության ու առողջապահության, մյուս ոլորտներին վերաբերող պետության պոզիտիվ պարտականությունների մասին հստակ ձևակերպումներ չկան, կյանքի որակի վրա ազդող գործիքակազմի կիրառման վերաբերյալ մոտեցումներ գոյություն չունեն: Այս ծրագիրն անորոշ գործողություններով և անորոշ ուղղությամբ գնացող երկրի համար է: Պետական ինստիտուտների դերը նվազագույնի է հասցված, առհասարակ բացակայում է ներմուծումների հատվածը: Եթե սա համարում են ամբողջացրած ծրագիր, ապա ասելիք չունեմ: Լավ կլիներ, որ ծրագրում վերանայումներ ու շտկումներ արվեին քանի դեռ հնարավորություն ունեն:

-Մեր երկրում տնտեսական դիվանագիտության զարգացման անհրաժեշտություն կա՞:

-Իհարկե կա, մենք պետք է աշխարհին ներկայանանք որոշակի ապրանքներով, ինչը կարող է դառնալ հայկական բրենդ: Ճիշտ է, Հայաստանը ԵԱՏՄ անդամ է, Եվրոպական միության տարածքում «GSP+» արտոնյալ ռեժիմի իրավունք ունենք, բայց դեռ կան որոշակի բարդություններ երկկողմ փաստաթղթերի ճանաչման հարցում:
Պետք է ուսումնասիրել բարեկամ բոլոր երկրների շուկաները, կազմել այն ապրանքատեսակների և ծառայությունների ցուցակները, որոնք կարող են մեր երկրում նոր տեսակի բիզնեսի ստեղծման խթան դառնալ, և այդ պրոդուկտով կարող ենք մուտք գործել նոր տարածքներ: Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության անդամ ենք, բայց անհրաժեշտ չափի արդյունք չունենք, որի արտահանումը որակական էֆեկտիվություն կունենար: Պետությունը պետք է ակտիվ աշխատանքներ տանի արտահանման շուկաների աշխարհագրությունը բալանսավորելու ուղղությամբ: Երկրներ կան, որոնց նկատմամբ տարվող քաղաքականությունն ուղղակի ազդեցություն է ունենում մեր տնտեսավարողների վրա: Պետական ինստիտուտները պետք է օգնեն տնտեսավարողներին գտնելու նոր շուկաներ և լուծելու առկա խնդիրները:

-Հայաստանում առայժմ խոշոր ներդրումների ականատես չենք լինում: Ի՞նչ պետք է անի իշխանությունը մեր երկիրը ներդրումների համար գրավիչ դարձնելու համար:

-Ըստ կռավարության ծրագրի՝ պակասելու են շահութահարկն ու եկամտային հարկը՝ 2-3 %-ով, փոխարենը մի քանի անգամ ավելացվելու են ակցիզային հարկի դրույքաչափերը և ավելացված արժեքի հարկով նոր ոլորտներ են հարկվելու: Այս տրամաբանությամբ՝ կառավարությունը պետք է ունենա ավելի շատ խնայողություն` փոխարենը բախվելով գնողունակության պակասի հետ, ինչը դժվար թե ներդրողի համար գրավիչ լինի:

-Կառավարության ծրագրի ոչ «թվային» մոդելն արդյո՞ք չի հաստատում այն ենթադրությունները, թե այս իշխանությունն անցումային՝ մեկ-երկու տարվա կյանք ունի:

-Կառավարության ծրագիրը գործադիրի գործունեության արդյունքները չափելու հնարավորություն չի ընձեռում, մինչդեռ հասարակությունը սպասելիքներ ուներ, որոնց մասով պետք է առարկայական անդրադարձ լիներ: Ես չեմ ուզում կրկնել որոշ քննադատների միտքը, թե ծրագրում պետք է բացառապես թվեր լինեն. պետք է գործի պարզ բանաձև` շարադրվեն ակնկալիքները, նկարագրվեն դրանց հասնելու գործիքները և ներկայացվեն արդյունքերի արդար բաշխման ձևերը:

Զրույցը`
Սևակ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆԻ