Վերջին ամիսների ընթացքում նկատվում է առանձին ասիական երկներից, մասնավորապես` Հնդկաստանից, Ֆիլիպիններից, աշխատանքային միգրանտների թվի աճ Հայաստանում, ասաց Սուրեն Պարսյանը` անդրադառնալով հարցին, թե աշխատաշուկայում օտարազգի աշխատուժի ազդեցությունն ինչպես կանդրադառնա երկրի սոցիալ-տնտեսական նկարագրի վրա:

Նրա խոսքով` վերջին տարիներին գրանցվել է Հնդկաստանի Հանրապետության քաղաքացիների՝ Հայաստանի Հանրապետություն այցելությունների քանակի շեշտակի աճ: Ըստ արտաքին գործերի նախարարության տվյալների՝ 2016 թվականին Հնդկաստանի 3204 քաղաքացի է ստացել ՀՀ մուտքի արտոնագիր, 2017 թվականին՝ 10642, իսկ 2018 թվականի հունվարի 1-ից նոյեմբերի 1-ն ընկած ժամանակահատվածում՝ 28659:

«Հայաստանի տնտեսության և աշխատաշուկայի համար սա բավականին զգալի թիվ է»,- ասաց Պարսյանը և հավելեց, որ դրան նպաստող մի քանի հանգամանք կա:

«Մեր միգրացիոն օրենսդրությունը բավականին «փափուկ» է. շատ հեշտ հնարավոր է մուտք գործել Հայաստան, նաև` աշխատանք գտնել: Նրանց նաև աջակցում են տեղում գործող բազմաթիվ գործակալություններ, որոնք տրամադրում են փաստաբանական, իրավաբանական ծառայություններ, որոնց արժեքը տատանվում է 30-150 հազար դրամի շրջանակում` կախված երկրից, այդ իմիգրանտի աշխատանք ունենալու հանգամանքից և այլ հարցերից: Այս դաշտը ևս կանոնակարգման ենթակա պետք է դառնա, եթե չենք ուզում ապագայում գործ ունենալ աշխատանքային թրաֆիքինգի երևույթների հետ: Ներկայումս այդ իմիգրանտները հիմնական աշխատում են շինարարության և սպասարկման ոլորտներում: Նրանց թիվը վերջին ամիսներին անընդհատ աճում է, ինչը լուրջ գնահատման և վերլուծության անհրաժեշտություն ունի: Չպետք է բարձիթողի վիճակում թողնել այդ գործընթացը: Այն պետք է հստակ կարգավորվի»,- ասաց նա:

Պարսյանի խոսքով` ներգաղթյալներն օդանավակայանում միանգամից ստանում են մուտքի թույլտվություն: «Արդեն աշխատանքի անցնելու համար հարկավոր է փաստաթղթեր հավաքել և դիմել ոստիկանություն` կեցության կագավիճակ ստանալու համար: Իսկ այդ կեցության կարգավիճակը տրվում է 10 տարով, որից հետո նրանք կարողանում են հանգիստ աշխատել Հայաստանում, և որևէ խնդիր ու սահմանափակում չկա»,- նշեց նա:

Ըստ տնտեսագետի` ասիական երկրներից ժամանող աշխատանքային իմիգրանտների մի մասի դեպքում Հայաստանը տարանցիկ երկիր է դեպի ԵՄ, ԱՄՆ և այլ վայրեր տեղափոխվելու համար:

Հարցին` ի՞նչ վտանգ կարող է լինել իմիգրանտների թվի աճից, Պարսյանը պատասխանեց, որ մեր աշխատանքի շուկան մեծ չէ: «Մոտ 500 հազար աշխատող ունենք, և 30 հազար այլազգիներ են գալիս` որպես աշխատող, որը կազմում է ամբողջ շուկայի 6 %-ը: Եթե այս տեմպը շարունակվի, մեր աշխատաշուկայի վրա զգալի սոցիալական և տնտեսական ազդեցություն կարող է ունենալ: Եթե ամիս ամսվա վրա իմիգրանտների 10-20 % աճ է ապահովվում, և այդ տենդենցը շարունակվի, ապա 3-4 տարի հետո մենք կունենանք 100 հազարին հասնող աշխատանքային իմիգրանտներ Հայաստանում»,- նշեց նա:

Բացի այդ, տնտեսագետի խոսքով, նրանք պատրաստ են աշխատել ավելի ցածր աշխատավարձով, ինչի արդյունքում աշխատաշուկայից դուրս է մնում ՀՀ քաղաքացին, որն այդ աշխատանքը պետք է բարձր գնով կատարեր: «Դա կխոչընդոտի նաև առանձին ոլորտներում աշխատավարձերի բարձրացմանը: Մենք խոսում ենք` Հայաստանում պետք է աշխատավարձերն աճեն, բայց եթե անընդհատ ունենք աշխատողներ, որոնք պատրաստ են ցածր աշխատավարձով աշխատել, աշխատավարձի աճ առանձին ոլորտներում տեղի չի ունենա: Եթե մեզ գոհացնում է այդ վիճակը ուրիշ բան, բայց, իմ կարծիքով, Հայաստանի մրցակցային առավելությունը չպետք է լինի ցածր աշխատավարձը: Բացի այդ` աշխատանքային իմիգրանտներն օրական աշխատում են 12-14 ժամ, ինչը անթույլատրել է 21-րդ դարի սոցիալական պետությունում»,- եզրափակեց նա:

Կառավարությունը պետք է ամեն ինչ անի, որ դեկտեմբերին թարմացվի Ռուսաստանից Հայաստան ներմուծվող գազի պայմանագիրը,- ասաց Սուրեն Պարսյանը: Բանն այն է, որ այս տարվա դեկտեմբերի 31-ին ավարտվելու է Ռուսաստանից Հայաստան ներմուծվող գազի պայմանագրի այն դրույթը, որով ՌԴ-ն 1000 խմ բնական գազը Հայաստանին է վաճառում 150 ԱՄՆ դոլարով:

Պարսյանը տեղեկացրեց, որ ներկայումս բանակցություններ են տեղի ունենում այդ համաձայնագրի շուրջ, իսկ նախարարը կոնկրետ նշել է, որ քննարկվում են պայմանագրի պահպանման կամ վերանայման տարբերակները: «Նա նշել է, որ խնդիր չի տեսնում եթե պայմանագիր չկնքվի այս տարվա ընթացքում, և կնքված պայմանագիրը շարունակի գործել»,- ասաց տնտեսագետը և հիշեցրեց, որ նման երևույթ տեղի է ունեցավ 2011 թվականին:

«Այդ ժամանակ էլ գազի համաձայնագիրն ավարտվեց, և հունվարի 1-ից գործեց Ռուսաստանի կողմից թելադրվող գազի գինը: Երեք տարի մեր ազգաբնակչությանը չտեղեկացրեցին, որ մենք ավելի թանկ գնով ենք փաստացի ձեռք բերում բնական գազը, հետո 2013 թվականի դեկտեմբերի 3-ին պայմանագիր կնքեցինք, որով արձանագրվեց, որ 270 դոլարով ենք նախորդ երեք տարիների ընթացքում գազը ստացել, ինչի արդյունքում կուտակվեց 300 մլն դոլարի պարտքը: Այսինքն` համաձայնագրի չկնքման հետևանքով հնարավոր է ձևավորվի նաև պարտք: Սա մեր պրակտիկայից բխող եզրակացություն է, հետևաբար` ամեն ինչ պետք է անել, որ դեկտեմբերի ընթացքում կնքենք նոր պայմանագիր, հակառակ դեպքում` ռուսները կարող են իրենց նախատեսած գնով ներմուծում անել Հայաստան, 2-3 տարի հետո պայմանագիր կնքենք, որով պարզվի՝ նախորդ շրջանում 180 դոլարով ենք ներմուծել և պարտք կուտակել»,- ասաց նա:

Պարսյանը հիշեցրեց, որ նախորդ անգամ 300 մլն պատրքի դիմաց Ռուսաստանին ենք զիջել «Հայռուսգազարդ» ընկերության բաժնետոմսերի 20%-ը: «Այս անգամ ի՞նչ ենք վաճառելու: Սա լուրջ խնդիր է, և մեր էներգետիկ համակարգը պետք է գտնի լուծում, հակառակ դեպքում` կարող ենք պարտք կուտակել: Այն անհոգ վիճակը, թե ամեն ինչ նորմալ է, կշարունակենք պայմանագիրը, ճիշտ չէ: Մենք նոր պայմանագիրը պետք է կնքենք հիմա, որ հստակ իմանանք` հունվարի 1-ից որքան պետք է վճարենք գազի դիմաց»,- շեշտեց նա:

Նրա կարծիքով` եթե կարողանանք 150 դոլար սակագինը պահել, շատ կարևոր կլինի: «Բայց հաշվի առնելով, որ կառավարությունը խոսք է տվել գազի, էլեկտրաէներգիայի սակագները իջեցնել, նրանք պետք է ամեն ինչ անեն` իրենց բանակցությունների միջոցով այս 150 դոլարը նվազեցնեն, հակառակ դեպքում` մենք կունենանք գների աճ նաև էներգակիրների մասով»,- ասաց տնտեսագետը:

Ամփոփելով խոսքը` Պարսյանն ընդգծեց. «Հին խորհրդային մոտեցում կա` եթե ցանկացած հարց ուզում ես թաղել, ստեղծիր հանձնաժողով: Կառավարությունը և Ազգային ժողովը ստեղծեցին գազի հարցերով զբաղվող հանձնաժողովներ, որոնք, ըստ նրանց, պետք է ցույց տային գազի գնի իջեցման ուղիները: Հհիմա առավելապես խոսվում է բնական գազի սակագնի պահպանման մասին, ինչը ճիշտ մոտեցում չէ: Միգուցե նաև այս հանձնաժողովները կշարունակեն գործել և եզրակացության կգան, որ բավականին լավ աշխատանք ենք կատարել, և գինը կարողացել ենք «հերոսաբար» պահել»: