Ավանդները աճել են, քանի որ մարդիկ գործարքներ չեն կատարում
10 Ապրիլ 2020 Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կանխատեսումների համաձայն՝ համաշխարհային տնտեսությունն այս տարի գրանցելու է անկում, բացի այդ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի տնօրեն Կրիստալինա Գեորգիևայի հայտարարության համաձայն՝ վերջին մեկ ամսվա ընթացքում զարգացող երկրներից զարգացած երկրներ են հոսել 83 մլրդ դոլար, ինչն աննախադեպ կապիտալի արտահոսք է, որը չի եղել ֆինանսական պատմության ողջ ընթացքում: Այս մասին Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց տնտեսագետ, ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի պատասխանատու Սուրեն Պարսյանը:«Սա մեկ անգամ ևս փաստում է, որ զարգացող երկրներն ավելի վատ վիճակում են գտնվում քանի որ կապիտալը այդ երկրներից հոսում է դեպի զարգացած երկրներ, իսկ մենք զարգացող երկիր ենք: Այս իրավիճակում, երբ մեր պաշտոնյաները հայտարարում են, թե մենք կարող ենք օգտվել կորոնավիրուսի ճգանաժամից և առաջանցիկ աճ ապահովենք, մեղմ ասած, հնարավոր չէ, քանի որ դրա համար անհրաժեշտ են կարողություններ, կապիտալ, ենթակառուցվածքներ, թիմ, տեխնոլոգիաներ, որն այս պահին մեր կառավարությունը և տնտեսությունը չունի»,- շեշտեց նա:
Հիշեցնենք, որ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի կանխատեսումների համաձայն` կորոնավիրուսի համաճարակը հանգեցնում է խոշորագույն համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի, որն աննախադեպ կլինի 1929-1933թթ. Մեծ ճգնաժամից ի վեր: ԱՄՀ ղեկավար Կրիստալինա Գեորգիևայի խոսքով` նույնիսկ լավագույն սցենարի դեպքում հնարավոր կլինի տնտեսության որոշակի վերականգնում ակնկալել 2021թ: «Սակայն ամեն ինչ կարող է շատ ավելի վատ լինել»,- ասել է Կրիստալինա Գեորգիևան:
Ինչ վերաբերում է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե մեզ մոտ գրանցվել է ավանդների և վարկերի աճ, ըստ տնտեսագետի, տրամաբանական է: «Մեր ֆինանսական համակարգը միշտ լավ վիճակում է գտնվել, ունի բազմաթիվ արտոնություններ և տարիներ շարունակ գերշահույթներ է կուտակել ի հաշվի պետության և ազգաբնակչության։ Ներկայումս այն մարդիկ, որոնք նախատեսում էին այս կամ այն ձեռնարկատիրական գործունեությունը սկսել, կամ, ենթադրենք, անձը ցանկանում էր տուն կամ ավտոմեքենա ձեռք բերել, այդ գումարները դրել են բանկ: Մարդիկ չեն ցանկանում այդ գումարները տանը պահել, գործարքները չեն իրականացել, ինչի հետևանքով տնտեսության մեջ ակտիվությունը կտրուկ նվազել է. գործարքներ տեղի չեն ունենում մարդիկ գումարները պահում են կամ տանը, կամ բանկում, իսկ գումարն ինքն իրենով հավելյալ արդյունք, բարիք չի ստեղծում, այն պետք է տնտեսության մեջ դրվի, իսկ հիմա տնտեսական ակտիվությունը սահմանափակ է, մարդիկ չեն կարող ձեռնարկատիրական գործունեություն սկսել կորոնավիրուսի կարանտինային պայմաններում»,- ընդգծեց Պարսյանը:
Տնտեսագետը նշեց՝ եթե վարչապետը պնդում է, որ մեզ մոտ լավ ցուցանիշներ են, ապա Կենտրոնական բանկի կանխատեսումների համաձայն՝ մենք 2020 թվականը փակելու ենք՝ 0.7 տոկոս տնտեսական աճի ցուցանիշով, այն դեպքում, երբ 2020 թվականի պետական բյուջեով նախատեսված է 4,9 տոկոս աճ. «Արտահանումը նվազելուէ 5-7 տոկոսով, ներմուծումը՝ 9-11 տոկոսով: Մի պետական մարմին խոսում է, որ մեր տնտեսությունը ճգնաժամային վիճակում է, իսկ մյուս մարմինն ի դեմս կառավարության պնդում է, որ մենք հրաշք ցուցանիշներ ունենք»,- նկատեց նա:
Հարցին՝ ինչի՞ համար է այս հակասությունը, եթե ամեն ինչ այդքան էլ լավ չէ, ինչո՞ւ է հակառակը հայտարարվում երկրի ղեկավարի կողմից, նա պատասխանեց, որ կառավարության տնտեսական բլոկը ձախողել է իր առջև դրված սոցիալ-տնտեսական քաղաքականությունը, հիմա զուտ առանձին ցուցանիշներով փորձում են մանիպուլացնել հասարակությանը և բիզնեսը, ինչը ճիշտ չէ: «Ե՛վ հասարակության, և՛ բիզնեսի մեջ կա մեծ հիասթափություն կառավարության կատարած և կատարվելիք հակաճգնաժամային քայլերի նկատմամբ»,- ասաց Պարսյանը:
Ինչ վերաբերում է վարչապետի մեկ այլ հայտարարությանը, որ դրամը ամրապնդում է կայունությունը, ըստ տնտեսագետի, դա մեր տնտեսության վրա բացասական ազդեցություն է թողնում: «Ռուսական ռուբլին այս տարվա ընթացքում արժեզրկվել է 25 տոկոսով, տարածաշրջանի բոլոր արժույթները ևս արժեզրկվել են, եթե դրամն արժևորվում է, դա նշանակում է, որ մեր արտահանվող ապրանքները կորցնում են իրենց մրցունակությունն ու շուկաները, մեր արտահանվող ապրանքները շուկաներից դուրս են մղվելու, քանի որ նույն մեկ շիշ գինին ռուսական շուկայում 500 ռուբլու փոխարեն դառնալու է 600 ռուբլի ու դրա արդյունքում շուկայից դուրս մղվի»,- ասաց նա:
Պարսյանը նշեց, որ համաշխարհային բորսայում նավթի գինը նվազել է 10.6 տոկոսով, ինչը նրա խոսքով՝ ևս առիթ է հանդիսնալու ռուբլու արժեզրկման. «Եթե մենք շարունակենք արժևորված պահել մեր դրամը, սրա արդյունքում ավելի լուրջ խնդիրներ ենք ունենալու: Մեր ապրանքները դառնալու են արտահանման շուկաներում ավելի թանկ, ուղղակի մեր երկրից արտահանում տեղի չի ունենա: Բացի այդ այս կառավարությունն իր առջև դրված բյուջեի եկամտային մասը չի կարողանա ապահովել, քանի որ ներկրվող ապրանքները կդառնան ավելի էժան, ինչի արդյունքում քիչ հարկային մուտքեր կլինեն պետական բյուջե»,- նշեց նա:
Պարսյանի խոսքով՝ այս պայմաններում գնաճն անխուսափելի է, երբ համաշխարհային տնտեսությունն այս ճգնաժամի մեջ է.«Ուղղակի այն պետք է լինի կառավարվող: Այսինքն՝ սոցիալապես խոցելի խմբերի համար պետք է ավելացնեն նպաստները, թոշակները, աշխատավարձերը, բայց մենք չենք կարող խուսափել գնաճից։ Այնուամենայնիվ, կառավարության հակաճգնաժամային միջոցառումների արդյունքում դրամ է հոսելու տնտեսության մեջ, որոշ մարդիկ նպաստներ կստանան։ Եթե տնտեսությունը չկարողամա զուգահեռաբար ավելացնել ապրանքների քանակությունը, հատկապես՝ առաջին անհրաժեշտության, ապա մենք կունենանք դրամի կտրուկ արժեզրկում և գների աճ։ Հուսով եմ նաև՝ կենտրոնական բանկը չի փոշիացնի մեր արտաժութային պաշարները իրենց գերնպատակը՝ գների կայունությունը ապահովելու համար»,- եզրափակեց տնտեսագետը:
