ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • Հայաստան
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • ՀՅԴ Հայաստան
  • Հարցազրոյցներ

Կրթությու՛նը պետք է սպասարկի ռազմարդյունաբերությունը, վերջինս էլ՝ տնտեսությանն ու ազգին

09 Հոկտեմբեր 2020
Տնտեսագետն առաջարկում է վերանայել առանցքային որոշ ուղղություններ


Պատերազմն սկսեց թուրք-ադրբեջանական տանդե՛մը, սադրանքները կիրառեց նույն տանդե՛մը, ահաբեկիչ վարձկաններին բերեց-լցրեց էլի նույն տանդե՛մը, բայց քաղաքական իմաստով տարածաշրջանային լուրջ գործոն դարձավ Հայաստա՛նը (իհարկե, Արցախի հետ միասին): Սա՝ հակիրճ՝ իբրեւ այս օրերի պարզ ամփոփում:

Ու որպեսզի կարողանանք պահպանել մեր դերը պատերազմից հետո եւ ապագայում, մեզ անհրաժեշտ է ունենալ ամուր տնտեսություն: Ի՞նչ է պետք անել դրա համար` կտրուկ փոփոխություննե՞ր են անհրաժեշտ, թե՞ կոսմետիկ որոշակի քայլեր, սահուն-կայուն զարգացու՞մ է պետք, թե՞ արագ փոփոխություններ՝ հաշվի առելով այն պարագան, որ ապագայում էլ այս տանդեմի հետ չեն բացառվում հնարավոր պատերազմները, որ մեզ անհրաժեշտ է օրեցօր ավելի ու ավելի ամրացող բանակ, եւ որ հզոր բանակի թիկունքում պետք է ուժեղ տնտեսություն կանգնած լինի: «Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթ-ի զրուցակիցը ՀՅԴ Բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի պատասխանատու, տնտեսագետ Սուրեն Պարսյանն է: Սակայն մինչ մեր տնտեսության արագ տեղաշարժի համար անհրաժեշտ քայլերին անդրադառնալը տնտեսագետին առաջարկեցինք հակիրճ ներկայացնել թուրքական ու ադրբեջանական տնտեսությունների ներկայիս վիճակը՝ մեր տնտեսության որոշ քայլեր ընկալելի դարձնելու համար:

Այսպիսով` ըստ Սուրեն Պարսյանի, Թուրքիան մի տնտեսություն է, որի միայն արտահանումը տարեկան 170 մլրդ դոլար է կազմում:

Այնուամենայնիվ, Թուրքիան վերջին տարիներին տնտեսական անկում է գրանցում, ինչը պայմանավորված է բազմաթիվ գործոններով. որպես կայուն գործընկեր կորցնում է իր վստահությունը, քանի որ ներգրավված է ամենատարբեր կոնֆլիկտներում, ավելին՝ ինքն է հրահրում դրանք, ներդրող երկրների հետ քաղաքական խնդիրներ ունի (Սաուդյան Արաբիա, ԱՄԷ), որոնք սկսել են պատժամիջոցներ կիրառել Թուրքիայի նկատմամբ: Այն այս տարի լուրջ ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի մեջ է հայտնվել: «Այս տարվա երկրորդ եռամսյակում թուրքական տնտեսությունը նվազել է 9.9 տոկոսով: Սա աննախադեպ ցուցանիշ է՝ այդ պետության վերջին տարիների ցուցանիշները հաշվի առնելով: Իսկ արտահանումն այս տարվա 8 ամիսների հաշվարկով նվազել է 12.9 տոկոսով: Սա եւս մեկ հարված է: Արտահանումն ավելի կնվազի, քանզի, օրինակ, Սաուդյան Արաբիան որոշել է արգելել թուրքական ապրանքների ներկրումը: Որպեսզի հասկանանք՝ ինչ է սա նշանակում, ասենք, որ Թուրքիան տարեկան Սաուդյան Արաբիա էր արտահանում 2.7 մլրդ դոլարի ապրանք: Այլ երկրների կողմից նույնպես սանկցիաներ կիրառելու մասին խոսվում է»,-ասաց տնտեսագետը:

Բացի այս, Թուրքիայի ներդրումները նույնպես նվազել են. 2019 թ. 2018-ի համեմատ Թուրքիայում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները կրճատվել են 8,6 մլրդ դոլարով կամ 35 տոկոսով։ Ներդրումները շարունակում են կրճատվել նաեւ այս տարվա ընթացքում։ Սա էլ է բերելու լուրջ խնդրի՝ նոր ներարկումներ չեն արվում, նոր աշխատատեղեր չեն ստեղծվի, եղածների մի մասն էլ կկրճատվի: Այս ամենը, բնականաբար, ազդեցություն է թողել թուրքական լիրայի վրա: Չնայած Թուրքիայի կենտրոնական բանկը շարունակում է ներարկումներ իրականացնել, այնուամենայնիվ, լիրան վերջին 3-4 տարիներին 120-130 տոկոսով արժեզրկվել է: Այս տարվա միայն սեպտեմբերին՝ 5 տոկոսով: Լիրայի արժեզրկումը, բնականաբար, հանգեցնելու է Թուրքիայում ներկրվող ապրանքների թանկացման՝ սոցիալական բոլոր հետեւանքներով հանդերձ: «Հիմա Թուրքիան նման քաղաքական արկածախնդրությամբ փորձում է իր հասարակությունից թաքցնել սպասվելիք խնդիրները, բայց դա չի կարողանալու երկար ժամանակ անել, հանրությունն իր մաշկի վրա է զգալու»,- նկատեց Ս. Պարսյանը:

Գանք ադրբեջանական տնտեսությանը, որ նույնպես անկում է գրանցում: Ադրբեջանի ՀՆԱ-ի 45-50 տոկոսը կազմում է նավթա-գազային ոլորտը: Այսինքն՝ նավթի ու գազի գներով է պայմանավորված այս տնտեսության շարժը, որ նստած է նավթային ասեղի վրա: «Նրանք երկար ժամանակ խոսում էին, որ պետք է տնտեսությունը դիվերսիֆիկացնել,- ասաց տնտեսագետը,- բայց այդպես էլ ոչինչ չարեցին. ձախողել են տնտեսական բարեփոխումների իրենց ամբողջ փաթեթը»: 2020 թ. հունվար-օգոստոս ամիսներին Ադրբեջանի տնտեսությունն անկում է գրանցել 3 տոկոսով։ Այս տարվա նույն ժամանակահատվածում Ադրբեջանի ընդհանուր արտահանումը նվազել է 3,6 մլրդ ԱՄՆ դոլարով կամ 36,1 տոկոսով, որի հիմնական պատճառը նավթի ու գազի գինն է:

Ըստ այդմ` մեկ թիվ էլ մեջբերենք: Տնտեսագետի խոսքերով՝ շարունակում է գահավիժել ադրբեջանական նավթի գինը: Իրենք նախատեսել էին 1 բարելի դիմաց 55 դոլար, բայց այս տարի այդպիսի գին չի եղել: Այլ կերպ՝ բյուջեն կազմել են, գումարները չեն հոսում: Ստիպված օգտագործում են պահուստները՝ աշխատավարձ, կենսաթոշակ տալու համար: «Պետական նավթային ընկերության միջոցներով նաեւ դոլար են ներարկում տնտեսության մեջ, որպեսզի մանաթի փոխարժեքը պահպանեն»,- ասաց զրուցակիցս` միաժամանակ հավելելով, թե նրանք հասկանում են, որ այսպես երկար շարունակել չեն կարող, դրա համար էլ 2021 թ. բյուջեն նախատեսել են 15 մլրդ դոլար՝ 2 մլրդով պակաս 2020 թ. բյուջեով նախատեսվածից:

Չմոռանանք, որ Ադրբեջանի արտահանվող ապրանքների երկրորդ խումբը գյուղատնտեսական ապրանքներն են: Այս ոլորտը նույնպես անկում է գրանցել՝ 8.7 տոկոս: Պատերազմական այս օրերին ադրբեջանական անխոհեմ քայլերը հանգեցրին նրան, որ Գյանջայի (մեր Գանձակն է) օդանավակայանը հօդս ցնդեց: Մենք ընդամենը գյուղոլորտի մասով կասենք, որ այս շրջանն է ապահովում Ադրբեջանի գյուղմթերքի մոտ 15 տոկոսը, մասնավորապես՝ կարտոֆիլ, տավարի միս, ձու եւն: «Ադրբեջանը կերակրող հիմնական շրջաններից մեկն է, հատկապես կարտոֆիլի մասով, կարտոֆիլի շտեմարան է համարվում»,- բացատրեց Ս. Պարսյանը: Նաեւ այստեղ է գտնվում Վրաստան-Ադրբեջան երկաթուղու կարեւորագույն հանգույցը՝ լոգիստիկ կենտրոնը, որը ապահովում է արեւելքից արեւմուտք եւ հակառակը բեռների փոխադրումը։ Նկատի ունենալով վերջին օրերին Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական իշխանությունների ահաբեկչական գործողությունները՝ օտարերկրյա կազմակերպությունները պետք է խուսափեն այս տարածքով բեռներ տեղափոխելուց, քանի որ ոչ ոք չի կարող երաշխավորել ենթակառուցվածքների անվտանգությունը։

Այսպիսով` ոչ թուրքական եւ ոչ էլ ադրբեջանական տնտեսությունները լավ վիճակում չեն: Թուրք-ադրբեջանական տանդեմը մեր դեմ պատերազմ սկսեց, բայց, ի պատիվ հայ զինական ուժի, մենք հաջողություններ ենք արձանագրում եւ, անկասկած, հաղթելու ենք:
Ի՞նչ պետք է անենք մե՛նք մեր տնտեսությունում՝ բանակը միշտ հաղթական պահելու համար: Առաջնային մի քանի քայլեր կան:

«Մենք մեր տնտեսությունը, պետական համակարգն ամբողջությամբ պետք է վերափոխենք պատերազմական իրավիճակների կանոններին համաձայն: Ամբողջությամբ պետք է վերանայենք մեր տնտեսության մոդելը, պետք է ունենանք ուժեղ պետություն՝ ուժեղ ինստիտուտներով՝ սկսած պետական բժշկական հաստատություններից, վերջացրած տարբեր պետական ընկերությունների առկայությամբ»,- ասաց տնտեսագետը: Օրինակ` նրա խոսքերով, մենք տարիներ շարունակ գումարներ ենք ներդրել, պետական միջոցներ ենք ծախսել մասնավոր հիվանդանոցներին պատվերներ իջեցնելով, այն դեպքում, երբ պետական հիվանդանոցները գնալով թուլացել են: Հիմա պետք է հզորացնենք պետական հատվածը: Բնականաբար, մասնավորն էլ իր հերթին է ուժեղանալու՝ տնտեսական օրինաչափությունը հաշվի առած:

Նաեւ պետությունը չպետք է միայն պահակ լինի, նա պետք է գործուն մասնակցություն ունենա տնտեսական գործընթացներին:
Տնտեսագետը համապատկերում նշեց, որ, օրինակ, պետք է վերանայել «բաց երկնքի» քաղաքականությունը. «Պատերազմական այս իրավիճակում հասկացանք, որ մեր նպատակը ոչ թե էժան տոմսն է, այլ սեփական ավիացիա ունենալը: Մենք պետք է ունենանք մեր սեփական պարկը»:

Պարենի ապահովության ու անվտանգության հարցը մշտապես պետք է օրակարգում լինի՝ անընդհատ բարձրացնելով ինքնաբավության մակարդակը: Սա խիստ անհրաժեշտ է եւ՛ խաղաղ, եւ՛ պատերազմական պայմաններում: Երկրի զարգացման ուղղություններից տեխնոլոգիականը նշելիս չմոռանանք, որ գյուղատնտեսությունն էլ սնում է մեր երկիրը:

Եվ մյուս՝ ամենակարեւոր ուղղությունը, որ շեշտեց Սուրեն Պարսյանը, կրթությունն է. «Կրթությու՛նը պետք է սպասարկի ռազմարդյունաբերությունը եւ վերջինս էլ՝ տնտեսությանն ու ազգին: Սրանք փոխադարձ կապի մեջ պետք է լինեն: Կրթությունը պետք է այնպես անի, որ պատերազմական վիճակում բոլորն ու յուրաքանչյուր ոք իմանան՝ ինչ ու ինչպես են անելու՝ աշակերտից սկսած»:

Ազգային համերաշխության շնորհիվ մենք այս ամենից դուրս կգանք հաղթանակած: Բայց ապագայում էլ հաղթելու համար պետք է սերտենք այսօրվա՛ դասերը:

Արմենուհի ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

«Հայաստանի Հանրապետություն» օրաթերթ

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company