Եթէ Եւրոպայի մէջ ցեղասպանութեան ժխտումը քրէականացնելու աշխատանքը քաղաքական օրակարգ է, ապա Ուաշինկթընի մէջ ճանաչումէն անդին Քոնկրեսի մէջ հատուցման թղթածրարին առաջնորդող բանաձեւերու ապահովումը առաջնային խնդիր է: Մինչ, արաբական երկիրներու մէջ եղանակ ճշդող պետութիւններէն Սէուտական Արաբիոյ Լիբանանի մէջ դեսպանին պարզապէս այցելութիւնը Անթիլիասի Նահատակաց մատուռ ամբողջ աշխարհի մը մէջ նոր ձեւաւորուող ենթահողի մը նախապատրաստութիւնը կրնայ նկատուիլ:

Երանգային տարբերութիւնները ռազմավարութեան ճշդումի համար կարեւոր են: Դերերու բաժանումը` հայրենիք-սփիւռք գերակայ ուղղութիւններու վրայ, աւելի քան ինքզինք զգալի կը դարձնէ: Եւ եթէ Ազրպէյճանի պատերազմական յարձակողապաշտութիւնը զսպող եւ ապա` զսպելու փոխարէն իւրաքանչիւր յարձակումին նոր տարածքներ ազատագրելու յայտարարութիւնը կատարող պաշտպանական քաղաքականութեան բանաձեւը կը յայտարարուի, ապա երկրորդ ճակատի ուղղութեամբ նոյն հռետորաբանութիւնն ու նոյն ոճը չօգտագործելու քաղաքական պահուածքը համոզիչ կը թուի:

Հայաստանի նորահաստատ իշխանութեան համար հայ-թուրք յարաբերութիւններուն առումով նոր դիրքորոշումի, նոր նախաձեռնութեան որեւէ նախադրեալ չի յայտնուիր: Մինչ Անգարան քանի մը առիթներով կը վերահաստատէ իր նախապայմանային քաղաքականութիւնը:

Երեւանը կը խոստանայ տնտեսական յեղափոխութեան կայացում` թռիչքաձեւ զարգացումի առաջադրանքը յայտարարելով: Տնտեսական յեղափոխութիւնը կրնայ պատկերացուիլ նաեւ Հայաստանի ապաշրջափակումով: Այստեղ է արդէն, որ «զարգանալ առանց զիջելու» հրամայականը ինքզինք զգալի կը դարձնէ` ապաշրջափակումը առանց նախապայմաններու իրականացնելու սկզբունքայնութեամբ:

100-ամեակի Համահայկական հռչակագիրը ժամկէտանց փաստաթուղթ չէ եւ չի վերաբերիր միայն 100-ամեակին առիթով տարուած քաղաքական աշխատանքներուն: Անիկա ուղենշային է ու հայեցակարգային ընդհանրապէս մեր հեռանկարային աշխատանքներուն համար, ուր ո՛չ միայն Ցեղասպանութեան հետեւանքներու վերացման, այլ նաեւ քաղաքական հետագայ աշխատանքները ուղենշելու առումով կան ելակէտային սկզբունքներ: Այնտեղ կան հիմնադրոյթներ, որոնք կը վերաբերին համահայկական բազմաթիւ օրակարգերու եւ մանաւանդ այդ բոլորին համաձայնութիւնը ապահովելով` միասնական աշխատելու այդ նպատակներու իրականացման համար նոր կառոյցներ յառաջացնելու:

Այդ կառոյցները տարբեր հարթութիւններու վրայ կարելի չէ քննարկել: Համահայկական հարթակը եւ համահայկական օրակարգը, որոնց առաջնահերթութիւնը հնչեց Հայաստանի վարչապետին կողմէ եւս, ձեւաւորուելու անյետաձգելի անհրաժեշտութեան առջեւ կանգնած են:

Համահայկական օրակարգերու շուրջ արդէն կայ ընդհանուր համաձայնութիւն Հայաստանի Հանրապետութեան, Արցախի եւ սփիւռքի կազմակերպ կառոյցներու ներկայացուցիչներուն կողմէ: Պետականութիւնը եւ այս պարագային նման համընդգրկուն համաձայնութիւնները շարունակականութիւն կ՛ենթադրեն: Ուրեմն, համահայկական օրակարգի նախադրեալները արդէն կայացած են եւ յայտարարուած` հռչակագիրով: Կը մնայ հարթակի վերաձեւաւորումն ու աշխատանքային ուղիներու եւ կառոյցներու ճշդումը:

Պայմանները տարբեր են, երանգային տարբերութիւնները ըստ առաջադրանքի` զգալի. սակայն կայ արդէն ընդհանուր նպատակները բանաձեւող փաստաթուղթը. կը մնայ յառաջացնել հարթակը, մշակել ռազմավարութիւնը եւ այդ բոլորի իրականացման գործիքակազմը: Յետաձգելը արդարացում չունի: Իրադրութիւնները արագ են, եւ յարափոփոխութիւնը ներկայ դարու աշխատանքային մեթոտի վերածուած է: Յապաղելու հետեւանքները ներկայ արագութեան մէջ բազմակիօրէն կը վնասեն:

Հայ քաղաքական միտքը պէտք է հնչեցնէ առաջնային այս օրակարգի իրականացման անցնելու անյետաձգելիութիւնը:

aztagdaily.com