«… Թող համերաշխութեան կոչը արձագանգ տայ ամէնուրեք, ուր հայ սիրտ կայ՝ հայ ցաւի համար բաբախող եւ իւրաքանչիւրը աշխատի համերաշխութեան հիմքի առաջին քարը դնել: Մենք գնում ենք այդ ճանապարհով… Կեցցէ՛ Հայ Յեղափոխութիւն, կեցցէ՛ համերաշխութիւն»:

Գաղափարա-քաղաքական, ռազմավարական, թէ մարտավարական ու ծրագրային դրոյթներով միմեանց հակոտնեայ, մրցակից երկու ազգային կուսակցութիւնները ՅԱՆՈՒՆ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՆՊԱՏԱԿԻ, դեռեւս աւելի քան մէկ դար առաջ, գերադասում են համերաշխ գործակցութիւնը: Իսկ դրա արդիւնքում՝

1- Անառիկ ու պաշտպանուած են մնում Ատրպատականի հայկական գիւղերն ու գաւառները՝ թուրքական ներխուժած բանակի ելուզակների յաճախակի յարձակումներից,

2- Յաղթական ընթացք է ունենում Պարսկաստանի սահմանադրական շարժումը, որին վճռորոշ դեր էր վերապահւած նոյն ՍԴՀԿին ու ՀՅԴին,

3- Զարգանում ու թռիչքային առաջընթաց է ապրում Ատրպատականի կրթա-մշակութային կեանքը՝ «Արամեան» կրթօջախի ծաղկումով, որտեղ էլ մինչ այդ միմեանց ՉՀԱՆԴՈՒՐԺՈՂ Դաշնակցական ու Հնչակեան մտաւորական-ուսուցչական կազմերը համերաշխօրէն գործակցում էին, ի խնդիր հայրենասէր ու զարգացող սերունդների դաստիարակման…

Այս օրերին, եւ ինչու ոչ անցնող մէկ տարուայ ընթացքում, Հայաստանի Հանրապետութիւնում օրախնդիր ու մշտարծած են եղել համերաշխութիւն, հանդուրժողականութիւն եւ նոյնիմաստ կարգախօսերը, մինչ այն աստիճան, որ անխտիր բոլոր ԶԼՄներում (զանգուածային լրատուական միջոցներու-Խմբ.) ու յատկապէս հեռուստակայաններում բանավէճերի շարունակական թեմաների են վերածուել…:

Ճիշդ է, նոյն Հայաստանի Հանրապետութիւնում սրանից մէկ տարի առաջ «Թաւշեայ յեղափոխութիւնը» եւ իշխանափոխութիւնը արդարացուցիչ հանգամանք են վերոնշեալ «համերաշխ» ու «հանդուրժողական» հասարակա-քաղաքական մթնոլորտի ձեւաւորման համար: Բայցեւայնպէս՝ այսօր եւեթ, ազգովի ու պետականօրէն առաջնակարգը՝ դա ընդհանուր նպատակի շուրջ (ազգային ու պետական անվտանգութիւն, Արցախեան հիմնահարց եւ սոցիալ-տնտեսական առաջընթաց) համախմբուելն ու իրական համերաշխութեան կեանքի կոչումն է:

Անկեղծ ասած, վերջերս նոյնինքն ՀՀ վարչապետի «Հայոց պատմութիւն» վերընթերցելու մասին յայտարարութիւնը մեծ խրախոյս է կարող լինել՝ պատմութիւնից դասեր առնողների համար…

Եւ եթէ հայ քաղաքական մտքի առաջատարները սրանից դեռ մէկ դար առաջ համերաշխութիւնը կենսագործելու ունակութիւն դրսեւորեցին, այսօր, սակայն, 21րդ դար թեւակոխած հայն ու Հայաստանը կրկնակիօրէն պարտաւորութիւն ունեն կիրառել ու կենսագործել դա՝ վերարժեւորելով ու դասեր առնելով սեփական պատմութիւնից իսկ…:

ԴԵՐԵՆԻԿ ՄԵԼԻՔՅԱՆ
Թեհրան, «Ալիք» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր