Բայց բյուջեի այս նախագիծը, ըստ էության, ոչնչով չի տարբերվում նախորդ բյուջեներից: Նույն տրամաբանությունը մնացել է: 2020թ. բյուջեի նախագծում անփոփոխ է մնացել նաև մեր տնտեսական զարգացման ցուցանիշը. ինչպես 2019թ.-ին, այստեղ ևս նախատեսված է, որ 2020թ.-ին ունենալու ենք 4,9 տոկոս տնտեսական աճ:

Տնտեսական հեղափոխություն կամ կենսամակարդակի կտրուկ աճ մենք այդ ցուցանիշով չենք ապահովելու:

Անշուշտ, շատ կարևոր աճեր են նախատեսված առանձին ուղղություններում: Խոսքը նպաստների, կենսաթոշակների, աշխատավարձերի մասին է, բայց դրանք չեն կարողանալու լուրջ հեղափոխական զարգացում ապահովել մեր երկրի համար:

Այս ամենի հետ մեկտեղ, 2020թ. պետական բյուջեով նախատեսված չեն այնպիսի միջոցներ, որոնք թույլ կտան զարգացնել տնտեսությունը, ապահովել եկամուտների վերաբաշխումը: Մասնավորապես՝ հարկեր/ ՀՆԱ հարաբերակցությունն ավելանալու է ընդամենը 0,3 տոկոսի չափով»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց տնտեսագետը՝ շեշտելով, որ այդ ցուցանիշը լուրջ մտահոգությունների տեղիք է տալիս:

«Այսինքն, ստվերի կրճատումը, ըստ էության, բավականին փոքր է լինելու, կարելի է ասել՝ ընդհանրապես չի լինելու:

Նման ցուցանիշներով մենք, բնականաբար, տնտեսական հեղափոխություն չենք անելու: Տեսեք՝ այս տարվա բյուջեով նախատեսված կապիտալ ծախսերը, որոնք կազմում են 220 մլրդ դրամ, 2019թ. առաջին կիսամյակի տվյալներով թերակատարվել են 74 տոկոսով:

Այսինքն, կապիտալ շինարարական ծրագրերը, ըստ էության, կառավարությունը ձախողել է: Եվ այս երևույթը շարունակվելու է նաև 2020 թվականի համար:

Այս կառավարությունը պատրաստ չէ, կարողունակ չէ լուրջ կապիտալ ծրագրեր իրականացնել:

Մեծ հաշվով, չկա այն թիմը, որը կստանձնի այդ պատասխանատվությունը:

Առհասարակ կապիտալ շինարարության ծրագրերը աճ են ապահովում հաջորդ տարիների համար:

Ձախողելով 2019թ. բյուջետային քաղաքականության կապիտալ ծախսերի բաժինը, մենք վնաս ենք հասցնում նաև 2020թ. տնտեսական զարգացմանը»,-ասաց Սուրեն Պարսյանը՝ նկատելով, որ նշված բոլոր խնդիրները, դրանցից բխող հետևանքները ձնագնդի էֆեկտով ավելի են մեծանում:

«Եթե ուզում ենք մեր բյուջետային քաղաքականությունն արդյունավետ լինի, ոչ թե պետք է միայն գլուխ գովենք, ասենք՝ տեսեք՝ ինչքան հարկեր ենք հավաքել, այլ պետք է ցույց տանք, թե որքա՞ն արդյունավետ ենք կարողացել ծախսել գումարները և ի՞նչ արդյունքներ ենք ստացել:

Այս երկու գործոնները իրար հետ համալիր կապի մեջ են, և պետական քաղաքականությունը պետք է ուղղված լինի այս երկու գործոնների` եկամուտների ու ծախսերի արդյունավետ կազմակերպմանը: 2020թ. բյուջեի մեջ այս մեխանիզմներն ու այդ ամբողջ գործիքակազմը բացակայում է»,-նշեց մեր զրուցակիցը:

Իսկ արդյո՞ք կային այլ պատկեր արձանագրելու հնարավորություններ:

Տնտեսագետը նշում է. «Եթե այս կառավարությունը վերափոխեր տնտեսական քաղաքականությունը, նոր թիմով նոր քաղաքականություն մշակեր և չշարունակեր նախորդ իշխանություններից մնացած նեոլիբերալ քաղաքականությունը, իհարկե, հնարավոր կլիներ:

Բայց այս կառավարությունը գնաց ծայրահեղ լիբերալ մոտեցումների. մասնավորապես՝ առաջարկեց եկամուտների համահարթեցում, խոշոր բիզնեսի հարկերը կրճատեց և այլն:

Մեկուկես տարվա հիմնական գործիքակազմը հարուստներին հարստացնելու և նրանց ավելի մեծ աջակցություն տրամադրելուն է ուղղված:

Փիլիսոփայությունն այն է, որ հուրուստներն ավելի հարստանալով՝ կհարստացնեն ու կպահեն երկիրը: Սա սխալ և անարդյունավետ մոտեցում է:

Որևէ երկրում այդ միջոցով զարգացում չի եղել և մեզ մոտ ևս բացառություն չէ»:

Ծախսերի աճը, տնտեսագետի խոսքով, պայմանավորված է մի քանի հանգամանքներով, որոնց թվում է աշխատավարձերի, նպաստների, կենսաթոշակների բարձրացումը:

«Բացի այդ, 2020թ.-ին նախատեսված է մարել շուրջ 700 մլն դոլարի արտաքին պարտք, որը սպասարկելու համար գումարներ են հարկավոր:

2020թ. պետական բյուջեով ևս նախատեսված է շուրջ 430 մլն դոլարի չափով գումար հատկացնել արտաքին պարտքի մարմանը:

Սա նշանակում է, որ այս բյուջեով ևս առաջնահերթ է համարվելու պետական պարտքի սպասարկումը:

Ըստ էության, փորձում են կառավարելի դարձնել. նոր պետական պարտքեր, նոր ծրագրերի համար գումարներ չեն ցանկանում վերցնել:

Սա վկայում է, որ հետաքրքիր, նոր, հեղափոխական նախագծեր ու ծրագրեր այս կառավարությունը չունի, որոնց համար անհրաժեշտ կլիներ փոխառություն վերցնել:

Կենսամակարդակի բարձրացման առումով լուրջ ցուցանիշներ կամ գնահատումներ ևս դրված չեն այս բյուջեում:

Այդուհանդերձ, լուրջ խնդիր կա գնաճի կառավարելիության հարցում. տնտեսական քաղաքականություն պետք է վարել ոչ թե կախված գնաճից, այլ ելնելով տնտեսական տրամաբանությունից և օրինաչափություններից»:

Տնտեսագետը առանձնացրեց նաև մի շարք առաջնարհերթություններ, որոնց մի մասը չի արտացոլվել նաև բյուջեում.

«Կառավարությունը պետք է քայլեր ձեռնարկեր, օրենսդրական փոփոխություններ իրականացներ՝ թուլացնելու մենաշնորհային դիրքերը և այդ տնտեսվարողների գործունեության ընթացքում ստացված եկամուտները վերաբաշխել տնտեսության մեջ:

Հայաստանում կան մեծ գումարներ, որոնք բաշխվում են մի խումբ անձանց միջև, այնինչ մեզ պետք է եկամուտների վերաբաշխում ապահովել:

Իսկ ամենակարևոր խնդիրներից մեկն այն է, որ պետք է փոխել հարկային քաղաքականությունը և վերադառնալ պրոգրեսիվ հարկային քաղաքականության. մեծ շահույթ ստացողներն ավելի շատ շահութահարկ պետք է վճարեն, ինչը թույլ կտա, որ եկամուտները վերաբաշխվեն:

Սա էլ իր հերթին կապահովի տնտեսության դինամիկ և ներառական զարգացումը, մինչդեռ այս պահին փոքր և միջին բիզնեսը մեծ խնդիրներ ունի:

Այն չի կարողանում մրցակցել խոշորի հետ, քանի որ տնտեսական քաղաքականությունն ուղղված է խոշորի գործունեության պաշտպանությանը»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ