ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Կորսուած եւ Կորսուող Հողի Մորմոք

18 Հուլիս 2021

Ծիծեռնավանքը, Արցախ, Քաշաթաղ

Միլեառներ կը խոստանան Հայաստանի, այդ խոստումները քաղաքականօրէն անմեղ չեն, անոնց փոխարէն ակնկալութիւն եւ պահանջ ունին, լուծումներ պիտի պարտադրեն

Յ. Պալեան

Ոչինչ աւելի թանկագին է երկրի վրայ, քան հայրենի հողը: Կ’անցնին բոլոր փառքերն ու բոլոր որոտընդոստ երգերը, երբ անոնք չեն բխիր հայրենի երկրին ընդերքներէն: Կ’անցնին բոլոր պերճանքներն ու բոլոր պալատներն, երբ շուք չեն ձգեր հայրենի ջրերուն վրայ: Կ’անցնին մարդիկ իրենք, հեռագնաց հովերու պես, կ’անցնին փոշի ամպերու եւ թեթեւ եղանակներու պէս, եթէ իրենց մազարմատներով չեն խրուած երկրին բուսահողի մէջ: Կ’անցնին եզերքներու վրայ մեր բոլոր կարօտներն իսկ, վասնզի բեղմնաւոր չեն: Ինչ որ կը մնայ` մեր բիձաներուն բնիկ բարբառն է, որուն հնչիւններուն մէջէն մարդ ականջը լարելով կրնայ լսել հին հայոց տոհմիկ շեշտը:

Վազգէն Շուշանեան

Հայաստանեան կայքի մը վրայ հանդիպեցայ Վազգէն Շուշանեան խորագրի տակ մէջբերուած խօսքին, որ կրնայ համարուիլ հայու քաղաքական առաջադրանք: Հոն արտայայտուած գաղափարներով չդրոշմուած հայը, հայկական կազմակերպութիւնը, կառավարութիւնը, կուսակցութիւնները, ներսի եւ դուրսի էսթէպլիշմընթը եւ էլիդաները, վաղ թէ ուշ, կ’օտարուին:

Մէկ պարբերութեան մէջ ըսուած է ազգի գոյութենական հիմնականը:

Անկեղծ խոստովանութեամբ եւ առանց ինքնարդարացման փորձերու, պէտք է Վազգէն Շուշանեանի միտքերը դասաւորել եւ պատասխանել անոնցմէ բխած հարցումներու, առանց բաւարարուելու զգացումով հայ ըլլալու կամ տեղ մը հարիւր տոկոսով հայ եւ հարիւր տոկոսով ֆրանսացի, արաբ, չինացի, գերմանացի ըլլալու ճոռոմաբանութեամբ (ինչո՞ւ չշարունակել եւ չաւելցնել՝ թուրք):

Արդարեւ, Հայրենի Հողն է, որ կը պահէ ազգը: Հոն են առհաւական ժառանգութիւնները, լեզուն, աւանդութիւնները, առասպելները: Հոն է, որ բնական մարդը իրաւունք ունի իր հայրերու եւ նախահայրերու կողքին թաղուելու: Հողը կը պահէ հայը, եթէ ան, ինչպէս կ’ըսէ Վազգէն Շուշանեան, իր մազարմատները խրած է հայրենի հողի մէջ: Եւ հայրենահանուած Շուշանեան կը թուէ բոլոր ժամանակաւոր եւ մասնակի երեւոյթները եւ յաջողութիւնները, պալատ ու պերճանք, փառք եւ որոտընդոստ երգեր: Անոնց համար կ’ըսէ՝ «կ’անցնին», «բուսահող»ի վրայ չեն, արմատ չեն արձակեր:

44օրեայ պատերազմէն ետք, Հայաստան հող կորսնցուցած է, դեռ կրնայ կորսնցնել ալ: Այդ կորուստները պիտի գումարուի՞ն մայրաքաղաք Անիի, Վանի եւ Աղթամարի, Մուշի եւ Սասունի կորուստներուն վրայ: Անոնց տէ՞ր պիտի դառնան այդ հողերուն օտար, հոն արմատ չունեցող ներխուժողներ:

Քաղաքական լրբութիւն է ուրիշի հողը եւ հայրենիքը կոչել սեփական տարածք: Այդպէս կ’ըսէ եւ կը յոխորտայ Ազրպէյճանի մենատէրը, հետեւելով իր երէց եղբօր՝ Էրտողանի՝ քայլերուն, որ Սիւնիքը, Զանգեզուրը, Սեւանը, նոյնիսկ Երեւանը, կը պատկանին Ազրպէյճանի: Անոր պատմական տարածքն են:

Եթէ այս յայտարարութիւնները մենք կը լսենք, կը լսեն նաեւ այսպէս կոչուած «աշխարհի մեծերը», .«ինքնակոչ իրաւարարները», «խաղաղութեան եւ արդարութեան ջատագովները»: Բայց ի՞նչ կ’ընեն: Ինչո՞ւ եւ ո՞ր շահախնդրութեամբ լուռ կը մնան: Մարգարէութիւն չէ. օր մը, իրենց թուլամորթեան պատճառով, վտանգը պիտի նստի իրենց շեմին, ինչպէս նստած էր Վիէննայի դռներուն առջեւ, պարիսպներուն տակ: Հիմա, առեւտրական շահերու համար կրնան նոյնիսկ դաւադրել,- այո՛, դաւադրել,- որ Հայաստանէն հողեր պոկուին այսպէս կոչուած միջազգային ճանապարհներու համար, խախտելով Հայաստանի հողային տարածքի ամբողջականութիւնը:

Միլեառներ կը խոստանան Հայաստանի, այդ խոստումները քաղաքականօրէն անմեղ չեն, անոնց փոխարէն ակնկալութիւն եւ պահանջ ունին, լուծումներ պիտի պարտադրեն: Հայ քաղաքական միտքը եւ ղեկավարութիւնը միլեառներու շլացումէն անդին պէտք է նային: Նաեւ ժողովուրդը, այդ շլացումը պէտք չէ գնահատէ միայն դասական դարձած «լաւ ապրելու իրաւունք»ի տեսանկիւնէն դիտելով եւ գնահատելով խոստացուած միլեառները: Եթէ Հայաստանէն իրաւունքներ պիտի խլուին, եթէ Հայաաստան հաստատուելիք ճանապարհներու (կոմունիկացիաներ) տէրը պիտի չըլլայ, անոնց վերահսկողութիւնը պիտի յանձնուի ուրիշներու, ինչո՞ւ չըսել Հայաստանի եւ հայութեան անթաքոյց թշնամիներուն, կը կորսնցնենք տարածքներ, անկախութիւն, միջազգային կամ թշնամի ուժեր կը տնօրինեն մեր ճակատագիրը:

Ճիշդ է, այդ ճանապարհները Հայաստանի ժողովուրդին համար կրնան ստեղծել աշխատանքներ, զորս չեմ ուզեր թուել: Անոնք այնքա՜ն մանրուք են, մանրավաճարային, բաղդատած ըլլալիք եւ պահանջուող զիջումներուն: Հողի տիրութեան իրաւունքը պիտի կորսնցնենք ստեղծուելիք նոր համակարգին մէջ:

Արդէն անցեալին սկսած, եւ այսօր 44օրեայ պատերազմի անփառունակ պարտութեան հետեւանքով, թափով շարունակուող արտագաղթը հայրենատիրութիւնը կը չեզոքացնէ, կ’ամլացնէ: Հոս պէտք է խորհիլ Վազգէն Շուշանեանի հայրենիք պահելու գիտակցական որակով, երբ կը դադրինք տէր եւ ծառայ ըլլալէ: Պէտք է կրկին մտածել Վազգէն Շուշանեանի հետ, երբ ան կ’ըսէ. «Կ’անցնին մարդիկ իրենք, հեռագնաց հովերու պես, կ’անցնին փոշի ամպերու եւ թեթեւ եղանակներու պէս, եթէ իրենց մազարմատներով չեն խրուած երկրին բուսահողի մէջ»: Հողը տէր կ’ուզէ:

Հայը ազգը ինքնութիւն է իր հողին վրայ, այլ հողերու վրայ ան բախտաւոր պարագային կ’աճի որպէս տարաշխարհիկ (exotique) բոյս:

Կրնանք ժամանակ մըն ալ հրճուիլ, որ կը տեւենք, բայց մինչեւ ե՞րբ: Վազգէն Շուշանեանի խօսքի վերջին տողերը մահերգութեան իրատեսութիւնը ունին, երբ կ’ըսէ. « Ինչ որ կը մնայ` մեր բիձաներուն բնիկ բարբառն է, որուն հնչիւններուն մէջէն մարդ ականջը լարելով կրնայ լսել հին հայոց տոհմիկ շեշտը»:

Բիձաները, երէցները, ինչպէս ցարդ ըրին սփիւռքի մէջ, ժամանակ մըն ալ կը պահեն եւ կը փոխանցեն բարբառը, տոհմիկ եւ արդիական կաղապարներու մէջ հնչող հայերէն բառ ու խօսքի տոհմիկ շեշտը, զոր լսելու համար լարուող ականջները պիտի նուազին:

Ոչ միայն չյաջողեցանք հայրենահանուած զանգուածները բերել հայրենիք, որպէսզի անոր բուսահողին վրայ արմատ արձակեն եւ տէր ըլլան հողին, այլ յաջորդական նահանջներով եւ ապիկարութիւններով այդ բուսահողին մէջ արմատ ունեցողները կը լքեն երկիրը եւ կ’երթան այլ երկինքներու տակ լաւ ապրելու իրաւունք նուաճելու:

Հայրենահանուած Վազգէն Շուշանեան հասկցած եւ զգացած է հայրենի հողի ազգի բուսահող ըլլալու կարեւորութիւնը: Ինչո՞ւ չենք յաջողած եւ չենք յաջողիր իր գոյապահպանական իմաստութիւնը դարձնել անմիջականութենէն անդին սաւառնող քաղաքական առաջադրանք. «Կ’անցնին եզերքներու վրայ մեր բոլոր կարօտներն իսկ, վասնզի բեղմնաւոր չեն»:

Արդարեւ, կարօտները եւ սէրերը, վարդապետութիւնները, աշխատանքն ու ստեղծագործական միտքը, յաջողութիւն եւ երջանկութիւն, ԲԵՂՄՆԱՒՈՐ են հայրենի հողի վրայ:

Յաճախ պէտք է յիշել եւ առանց յոգնելու կրկնել Վիգէն Խեչումեանի «Գիրք Լինելութեան» երկին ազգային մեծ իմաստութիւնը եւ զայն կախել մեր դռներու վրայ. «Օտարի դրանը քեզ կը կոչեն հիւր, որպէսզի չասեն ծառայ»: Կարօտներէ եւ աղմուկներէ տարբեր նուագ:

Ինչո՞ւ «Գիրք Լինելութեան»ը կրկին չի հրատարակուիր, Հայաստան եւ սփիւռքներ, ինչո՞ւ զայն տարբեր լեզուներով չենք հրատարակեր, ոչ թէ օտարին առջեւ պարծենալու համար, այլ որպէսզի ան խօսի նոյնիսկ «բիձա»ներու խօսքին անհաղորդ դարձած նորերուն:

Ինչո՞ւ հայ մտաւորականութիւնը, փոխանակ գեղագիտական-էստեդիկ ճապկումներով հրճուելու, Վիգէն Խեչումեանի տեսիլքի իմաստութեամբ չի գրաւեր բեմը, չի հեռացներ ապազգայինը, ապազգայնացնողը, եւ չ’առաջնորդեր ժողովուրդը, Հայաստան եւ սփիւռք:

horizonweekly.ca

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company