ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Պատերազմ եւ խաղաղութի՞ւն

24 Սեպտեմբեր 2021

«Բոլոր պատերազմողներէն` ամենահզօրը այս երկուքն են. ժամանակ եւ համբերութիւն»

Լէօ Թոլսթոյ (1828-1910) – «Պատերազմ եւ խաղաղութիւն» (1869)

Ռուս վիպագիր Լէօ Թոլսթոյի պատմութիւն կերտած գործը՝ «Պատերազմ եւ խաղաղութիւն» (լոյս տեսած 1869-ին) կը յատկանշուի յատկապէս վիպագրին բծախնդիր մօտեցումներով։ Նիւթը, ըստ էութեան, ցարական Ռուսիոյ վրայ Ֆրանսայի 1805-ի յարձակումն է։ Թոլսթոյ մանրամասնօրէն ուսումնասիրած է այդ օրերու պատմութիւնը, կատարած է պրպտումներ, հարցազրոյցներ։ Ան գիշեր ու ցերեկ գիրքեր թերթատելով, զանազան օգտաշատ տեղեկութիւններ քաղելով եւ ուսումնասիրութիւններ կատարելով, հարցադրումի տակ առած է այդ օրերու ռուսական բանակի կառոյցն ու գործելաձեւը, յատկապէս օգտագործելով յիշեալ պատերազմէն տասնամեակներ ետք պայթած՝ Խրիմի պատերազմի օրերուն իր ապրած փորձառութիւնը։

Այս դասական գործը, հակառակ իր անունին, կը նկատուի գրական գանձ մը՝ համաշխարհային գրականութեան չափանիշներով։ Թոլսթոյ այդ վիթխարի գործին մէջ բուռն կերպով կը քննադատէ այն վիճակը, թէ ինչպէ՞ս կարելի է երեւակայութիւն ներարկել իրական դէպքերու ընթացքին մէջ եւ աղաւաղել իրողութիւնն ու ճիշդ տեղեկութիւնը։

…44-օրեայ պատերազմին պայթումէն ասդին, թաւալած է տարի մը եւ դեռ հայ զինուորներու դիակներ կը «պեղուին» Արցախի մէջ: Անշուշտ չեն մոռցուած Պաքուի մէջ ցայսօր բանտարկուած գերիները, արցախեան շէներու կորուստն ու մնացածին հասած աւերումները:

Սեպտեմբեր 2020: Եւ ահաւասիկ տարի մը ետք, Սեպտեմբեր 2021։ Սեպտեմբեր 2020-ին պատերազմ, իսկ տարի մը ետք խաղաղութի՞ւն, երբ 44 օրերու ոճրային պատերազմին եւ այլ մուրհակներ կը մնան բաց…:

Տարի մը առաջ, պաշտպանութեան նախարարութեան «Յաղթելու ենք»-ի պլըֆիզմն էր՝ օրական դրութեամբ ներկայացուած ստախօսութիւնները, որոնց օրին հաւատացինք ամբողջ սրտով, որովհետեւ օրակարգի վրայ չունէինք պարտութեան հարցը: Տարի մը ետք, այս անգամ խաղաղութեան յանկերգն է, որ կը կրկնուի հետեւողական ձեւով, Երեւանէն մինչեւ Ուաշինկթընի Հ․Հ․ դեսպանատուն (յանձին նորանշանակ դեսպան Լիլիթ Մակունցի), վաղն ալ հաւանաբար Մ․Ա․Կ․-ի բեմահարթակէն։

«Թարք»-ի, Քի Ուէսթի եւ ցիւրիխեան փրոթոքոլային ճամբու քարտէսներէն ետք, հիմա ալ Թիֆլիսի ճամբով փորձ կը կատարուի խաղաղութեան մասին խօսելու։

Փաստօրէն, հայկական կողմը, առանց որեւէ պայմանի, անցեալի կարմիր էջերուն համար հաշիւ, ճանաչում եւ հատուցում պահանջելու, մէկ անգամէն կը սաւառնի դէպի խաղաղութիւն։ Այս յանկերգը կը լսուի մէկէ աւելի կողմերէ եւ ստացած է «սթերէօֆոնիք» (stereophonic) բնոյթ։

Խղճի ամենայն հանդարտութեամբ, եւ առանց նկատելու, թէ որքան մեծ կաֆ մը կ’ընէ, Ուաշինկթընի Հ․Հ․ դեսպան տիկին Մակունցը կը շեշտէ, թէ «Այս է որ կ՛ուզենք․- խաղաղութիւն։ Մենք երբեք չենք սկսած յարձակիլ որեւէ երկրի վրայ եւ չենք ալ ծրագրեր» (ճիշդ է, սակայն մնացեա՞լը…)։ Ան կը շեշտէ, թէ ժողովրդավարական օրէնքները կիրարկող Հայաստանը վերականգնումի ընթացքին մէջ է, թէ՛ հոգեպէս եւ թէ՛ տնտեսապէս (իսկ աչք ունեցող ընթերցողը գիտէ, թէ սա ինչպիսի՞ ժողովրդավարութիւն է, երբ ոստիկանները, վերերէն հնչած հրամաններու հետեւելով, օր աւուր անտեղի եւ բիրտ միջամտութիւններ կը կատարեն ընդդիմադիրներու դէմ, ապրուստի տարրական պայմաններու ստեղծման պահանջ ներկայացնողներու դէմ, չեն խնայեր մինչեւ իսկ… որդեկորոյս ծնողներու կամ պատերազմէն փրկուածներու: Իսկ տնտեսութեան բարելաւման մասին բացուած է պլըֆի նոր շրջան մը, աչքերը յառելով… Թուրքիայէն եւ Ատրպէյճանէն գալիք բարիքներուն):

Զարմանալին այն է, թէ Հայաստան առանց պայմանի խաղաղութիւն կը հայցէ (փաստօրէն կը մուրայ), մինչդեռ 20-րդ դարու առաջին ցեղասպանութիւնը կատարող երկրին ղեկավարը՝ «սուլթան» Էրտողան քանիցս նախապայմաններ դրած է, թէ՝ «Զանգեզուրի միջանցք»-ին բացումով, հայ-ատրպէյճանական յարաբերութիւններուն մէջ դժուարութիւններու յաղթահարումով (պարզ հայերէնով՝ Արցախէն եւ Սիւնիքի որոշ շրջաններէ վերջնականապէս ձեռք լուալով), տակաւին՝ պատմական անցեալի հարցերէն անդին անցնելով (դարձեալ խօսինք պարզ հայերէնով եւ տեսնենք, որ Էրտողան, ինչպէս՝ իր նախորդները, կը ցանկան Ցեղասպանութեան ճանաչման եւ անկէ բխող մեր պահանջերուն էջին անհատոյց փակումը), կարելի պիտի ըլլայ ընդառաջել Վրաստանի վարչապետ Ղարիպաշվիլիի ճամբով ներկայացուած՝ բանակցութեան (հետեւաբար նաեւ հաշտեցման) առաջարկին։

Անգամ մը եւս մութ ձեռքեր գործի լծուած են անարդար համերաշխութիւն, խաղաղութիւն, հաշտութիւն պարտադրելու Հայաստանին ու Արցախին։ Հայորդիին համար, ժամանակն է անգամ մը եւս միակամ հաւաքուելու եւ դէմ կանգնելու այս դաւադրութեան։ «Թագաւորներ (խմբ․- նաեւ նախագահներ, վարչապետներ, սուլթաններ) պատմութեան ստրուկներն են», կը նշէ Թոլսթոյ, նոյնինքն «Պատերազմ եւ խաղաղութիւն» տիտանեան գործին մէջ։ Ժողովուրդն է երկրին տէրն ու տիրականը: Եւ այս իրականութիւններուն իրազեկ դարձող՝ մեր գիտակից ժողովուրդն է որ պիտի որոշէ յառաջիկայ արդարատենջ քայլերը, ազգային շահերը ամէն բանէ վեր դասելով։ Մեր ժողովուրդը շատ ժամանակ չունի, համբերութիւնն ալ անսպառ չէ…

ՀԱՅՐԵՆԻՔ – Պոսթըն
Խմբագրական

hairenikweekly.com

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company