ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Մեծն Բրիտանիոյ յապաղումը

12 Նոյեմբեր 2021



«Հայկական հարցը պարզ եւ որոշ կը դառնար, եթէ մէկ կողմ ձգուէր քաղաքականութիւնը եւ մարդկային տարրական իրաւունքները յարգուէին ու Եւրոպան լոկ ցանկար վերջ դնել այդ խայտառակութեան»:

Ճէյմս Պրայս (1838-1922, բրիտանացի իրաւագէտ եւ պատմաբան)

Մեծն Բրիտանիան միտ ալ, իր նիւթական եւ քաղաքական հաշիւները նկատի ունենալով (մեր բառարանին մէջ անոր տուած են «մութ» որակումը), աւանդականօրէն համակրանք ցոյց չէ տուած Հայաստանին եւ հետեւողականօրէն արհամարհած է Հայ Դատը։ Նորագոյն ցայտուն օրինակը դրսեւորուեցաւ տարի մը առաջ, 44-օրեայ պատերազմի օրերուն, անոր որդեգրած դիրքորոշումներով, մինչեւ իսկ Մ․Ա․Կ․-էն ներս։ Այլ ցուցանիշներ էին, պատերազմի նախօրեակին, ազերիներու կազմակերպած հաւաքներն ու ցոյցերը Լոնտոնի մէջ Հայաստանի դեսպանատան առջեւ, որոնք պարզ ու պատահական դէպքեր չէին։

Համեմատած եւրոպական այլ երկիրներու, Մեծն Բրիտանիոյ մէջ շատ աւելի մեծ ներկայութիւն են ազերիները, որոնք մեծ թիւերով կը հասնին հոն՝ բարձրագոյն ուսում ստանալու համար։

Եզակի եւ արտակարգ տիպար մըն է Մեծն Բրիտանիոյ Լորտերու պալատի անդամներէն պարոնուհի Քարոլայն Քոքսը, որ Արցախի առաջին պատերազմի օրերէն ի վեր, աննահանջ կերպով կանգնած է հայութեան կողքին եւ կը պայքարի ի նպաստ Արցախին։ Արցախի վերջին պատերազմի տաք օրերուն ալ, ան շարունակ պայքարեցաւ ի նպաստ հայութեան, մինչեւ իսկ նամակ մը յղեց Լոնտոնի մէջ Ատրպէյճանի դեսպանին, հաստատելով, որ Ստալին 1921-ին գործած էր պատմական սխալ մը, 95 առ հարիւր հայկական բնակչութեամբ Արցախը իբրեւ «ինքնավար շրջան» Ատրպէյճանին յանձնելով։ Դեռ, քայլ մըն ալ անդին երթալով, Քոքս շեշտած էր, թէ Հայաստանի իրաւունքն է վերատիրանալ Նախիջեւանին։

Քոքսի համար, հաշիւները Պաքուի քարիւղի գործարաններու եւ «Պրիթիշ Փեթրոլիոմ»-ի ներդրումներու սահմաններէն անդին կ՚անցնին: Իր կարծիքով, Ատրպէյճանի համար պատուաւոր այլընտրանք մը պիտի ըլլայ Արցախին՝ իբրեւ հայկական հող ճանչցուելու իրաւունքը եւ Նախիջեւանին Հայաստանի վերադարձին ընդունուիլը։

Քոքսէն շատ առաջ, բրիտանական շահադիտական ալիքին դէմ պայքարող հայասէր եւ արդարասէր տիպար մըն էր հանրահռչակ գործիչ Ճէյմս Պրայսը, որ մօտէն հետեւած է եւ վկայած՝ թուրք-օսմանեան պետութեան կողմէ հայ ժողովուրդի բնաջնջումը պաշտօնապէս ծրագրելու գործընթացի մասին։

Ան քաջատեղեակ էր կովկասեան բարձրաւանդակի պատմութեան եւ լաւապէս կ’արժեւորէր Հայաստանի ու հայութեան գրաւած տեղն ու դրական դերակատարութիւնը:

Նոյեմբեր 9, 2021-ին, Մեծն Բրիտանիոյ Համայնքներու պալատին մէջ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին օրինագիծի առաջին ընթերցումը, որ անցաւ առանց առարկութեան, արդիւնքն է տեղւոյն Հայ Դատի յանձնախումբի ժրաջան աշխատանքին, որ լաւապէս պատրաստած է նախնական օրինագիծը։

1915-1923 թուականներուն գործադրուած ջարդերը ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆ որակելու կողքին, շեշտուած է, որ պէտք է Հայոց Ցեղասպանութեան նահատակներու յիշատակը ոգեկոչել տարեկան հերթականութեամբ, նաեւ պահանջ դրուած է հետապնդել մարդկային իրաւունքներու ժամանակակից խախտումներն ու պատերազմական յանցագործութիւնները։

Պահպանողական խորհրդարանական Թիմ Լաֆթըն ներկայացուց այս օրինագիծը, շեշտելով, որ անպայման պաշտօնական ճանաչման եւ յիշատակութեան միջոցով պէտք է ոգեկոչել Հայոց Ցեղասպանութիւնը: Հոս տեղին է նշել, թէ պահպանողականները ներկայիս մեծամասնութիւն են եւ ունին գործադիրին ղեկը:

Յաջորդ ընթերցումը պիտի կատարուի Մարտ 18, 2022-ին։ Եթէ առարկութիւններ եւ խոչընդոտներ չստեղծուին, բանաձեւը ստորին պալատէն պիտի փոխանցուի վերին՝ լորտերու պալատ, առ ի քննարկում։ Սակայն, մինչ այդ, Անգարա եւ Պաքու վստահաբար պիտի փորձեն ոգի ի բռին պայքարիլ եւ հակադարձել, որպէսզի արդարութեան ձայնը խեղդուի:

Էրտողան եւ իր հլու կամակատարը՝ Ալիեւ, պէտք է յիշեն, թէ 1915-ին, նոյնինքն Պրայս, Լորտերու պալատին մէջ բեմահարթակ բարձրանալով, պատմութիւն կերտեց, մերկացնելով հայութիւնը բնաջնջելու Թուրքիոյ ոճրային արարքը։

Այդ ելոյթին արդիւնքն էր այլ երիտասարդ պատմաբանի մը՝ Առնոլտ Թոյնպիի հետ գործակցութեամբ՝ Պրայսի պատրաստած մանրամասն տեղեկագիրը՝ «Կապոյտ գիրք»-ը, որուն ընթերցումը այսօր նո՛յնքան այժմէական է, որքան աւելի քան հարիւր տարի առաջ։

…Թուրքիոյ ճնշումներուն երկար ատեն տեղի տալէ ետք, ճիշդ երկու տարի առաջ, այս օրերուն, Միացեալ Նահանգներու օրէնսդիր իշխանութիւնները՝ Ներկայացուցիչներու տունն ու Ծերակոյտը, ի վերջոյ անսացին ճշմարտութեան ձայնին եւ պաշտօնապէս ճանչցան Ցեղասպանութիւնը: Այդ իրագործումն ալ արդիւնք էր Հայ Դատի նուիրեալներու հետեւողական եւ անխոնջ աշխատանքին: Բրիտանիոյ ժողովուրդին ներկայացուցիչները վաղը պարտուած պիտի չըլլան՝ պաշտօնապէս ճանչնալով Ցեղասպանութիւնը, այլ պիտի միանան Արդարութեան յաղթանակ բերողներու այն փաղանգին, որ կազմաւորուելու սկսած էր Ցեղասպանութեան 50-ամեակի օրերուն, Հարաւային Ամերիկայէն, ու այսօր արդէն ներգրաւած է աշխարհի բոլոր հզօրներն ու բազմաթիւ արդարատենչ պետութիւններ:

Աւելորդ է մատնացոյց ընել այս ու նման քայլերուն յարակցութիւնը՝ մեր Դատի միւս կիզակէտին, Արցախի հետ, կիզակէտ, որ վտանգաւոր արձագանգներ կը գտնէ Հայաստանի հարաւին ու սահմանամերձ այլ գօտիներու մէջ: Աւելորդ է նաեւ կրկնել, թէ իրաւունքի հաստատումն ու կենսագործումը երկինքէն ինկող պարգեւներ չեն, այլ կրնան իրականանալ բազմաճիւղ պայքարով, հետեւողական եւ աննահանջ ԳՈՐԾով, բայց երբեք՝ անիմաստ զիջումներով ու պարտուողականութեամբ:

ՀԱՅՐԵՆԻՔ – Խմբագրական
Պոսթըն


hairenikweekly.com

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company