ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

100 տա­րի ետք. յի­շո­ղու­թիւն եւ վե­րապ­րում

03 Հունվար 2022

­Փոքր Ա­սիոյ եւ Զ­միւռ­նիոյ ա­ղէ­տը ի­րենց անջն­ջե­լի դրոշ­մը ձգած են ­Յու­նաս­տա­նի պատ­մու­թեան վրայ, որ­պէս նո­րա­գոյն տա­րի­նե­րու ա­մէ­նէն մեծ ու ող­բեր­գա­կան ի­րա­դար­ձու­թիւ­նը, որ մին­չեւ այ­սօր կը տան­ջէ ու կը խռո­վէ ա­մէն մէկ յոյն, նոյ­նիսկ երբ ար­դէն եր­րորդ եւ չոր­րորդ սե­րունդ­նե­րը ե­կած են փո­խա­րի­նե­լու ար­հա­ւիր­քի օ­րե­րը ապ­րած ի­րենց պա­պե­րու սե­րուն­դը։

­Փոքր Ա­սիոյ հա­յու­թեան հա­մար, յու­նա­կան յո­նիա­կան աշ­խար­հի ող­բեր­գու­թիւ­նը երկ­րորդ մեծ ա­ղէ­տը հան­դի­սա­ցաւ 1915-ի հա­յաս­պա­նու­թե­նէն ետք, երբ հայ­կա­կան հսկայ զան­գո­ւած­նե­րը՝ ­Կէ­լի­պո­լէն մին­չեւ «չքնաղ ­Կի­լի­կիոյ եր­կի­րը», մա­զա­պուրծ ա­պաս­տա­նե­ցան ­Մի­ջին Ա­րե­ւել­քի եր­կիր­նե­րը, ինչ­պէս նաեւ մօտ հա­րիւր հա­զար բե­կոր­ներ ի­րենց գլուխ­նե­րը ա­զա­տե­ցին ու հա­սան հիւ­րըն­կալ, բայց ա­րիւ­նա­քամ ­Յու­նաս­տա­նի ա­փե­րը։

­Յոյ­նե­րուն նման, ­Փոքր Ա­սիոյ ող­բեր­գու­թիւ­նը մին­չեւ այ­սօր կը շա­րու­նա­կէ իր խոր ազ­դե­ցու­թիւ­նը ու­նե­նալ յու­նա­հա­յու հո­գեմ­տա­յին աշ­խար­հին մէջ։ Այ­սօր, թե­րեւս խօսք չ­՚ըլ­լար հայ­րե­նակ­ցա­կան միու­թիւն­նե­րու մա­սին, սա­կայն նոյ­նիսկ ներ­կայ սե­րունդ­նե­րու հո­գիի խոր ծալ­քե­րուն մէջ կ­՚ապ­րի այն հայ­րե­նի­քը, հա­յու այն հա­րա­զատ հո­ղին ու­ժը, ո­րուն վրայ կի­լի­կե­ցին, զմիւռ­նա­ցին, ա­ֆիոն­ցին, կէ­լի­պոլ­ցին, պուր­սա­ցին, իզ­միթ­ցին, ա­տա­պա­զար­ցին, մա­նի­սա­ցին դա­րեր շա­րու­նակ ապ­րե­ցաւ ու ստեղ­ծա­գոր­ծեց։

­Գի­տենք, թէ 100 ու ա­ւե­լի տա­րի­ներ ա­ռաջ ­Յու­նաս­տա­նի եւ մաս­նա­ւո­րա­պէս Ա­թէն­քի, ­Թե­սա­ղո­նի­կէի եւ Թ­րա­կիոյ մէջ գո­յու­թիւն ու­նէր փոքր գա­ղութ մը, որ կազ­մո­ւած էր հա­մի­տեան ջար­դե­րէն ա­զա­տած հա­յու­թեան զան­գո­ւած­նե­րէն, ինչ­պէս նաեւ հիւ­սի­սա­յին ­Յու­նաս­տա­նի՝ Օս­մա­նեան տի­րա­պե­տու­թեան տակ մնա­ցած շրջա­նէն։ Ա­նոնց հա­ւա­քա­կան կեան­քը ընդ­հան­րա­պէս կը դառ­նար ե­կե­ղեց­ւոյ շուրջ, ա­ռանց ըն­դար­ձակ կա­ռու­ցա­յին կազ­մա­կեր­պո­ւա­ծու­թեան ու գոր­ծու­նէու­թեան բնա­գա­ւառ­նե­րու բազ­մաբ­նոյթ տա­րած­ման։

­Յու­նա­հայ փոքր հա­մայն­քի կեան­քը ամ­բող­ջու­թեամբ յե­ղաշր­ջո­ւե­ցաւ, երբ տաս­նեակ հա­զա­րա­ւոր գաղ­թա­կան հայ­րե­նա­կից­ներ տա­րա­ծո­ւե­ցան ­Յու­նաս­տա­նի մեծ քա­ղաք­նե­րուն ու շրջան­նե­րուն մէջ, նոր ի­րա­կա­նու­թիւն մը ստեղ­ծե­լով պատ­մա­կան հայ­րե­նի հո­ղէն հե­ռու, բայց միա­ժա­մա­նակ այն­քան մօտ՝ այս երկ­րի կա­պու­տան եր­կին­քին տակ։ ­Նոր եզ­րեր յատ­կան­շե­ցին հա­յու հա­ւա­քա­կան կեան­քի ի­րա­վի­ճա­կը ու գո­յա­տե­ւե­լու պայ­ման­նե­րը։ Ս­փիւռք եւ գա­ղութ։

Եր­կու բա­նա­ձե­ւում­նե­րը կը շա­րու­նա­կեն բնո­րո­շել մեր ժա­մա­նա­կի սե­րունդ­նե­րը եւս, որ­պէս բնա­կան յա­ջորդ­նե­րը այն զան­գո­ւած­նե­րուն, ո­րոնք ի­րենց հայ­րե­նի հո­ղէն բխած ուժն ու ապ­րե­լու վճռա­կա­մու­թիւ­նը տնկե­ցին ­Յու­նաս­տա­նի հո­ղին մէջ, ա­ռանց եր­բեք մտա­հան ը­նե­լու պատ­մա­կան աշ­խար­հի՝ հա­յու ա­րեամբ ու քրտին­քով ո­ռո­գո­ւած հո­ղին ան­դի­մադ­րե­լի կա­րօ­տը։
Այ­սօր՝ ­Կի­լի­կեան ու ­Փոքր Ա­սիոյ հա­յա­հոծ քա­ղաք­նե­րու ա­նուն­նե­րը կը շա­րու­նա­կեն ի­րենց յու­զա­կան ներ­գոր­ծու­թիւ­նը ու­նե­նալ ար­դի յու­նա­հա­յուն վրայ, որ­պէս ի­րենց պա­պե­րուն ծննդա­վայ­րը, այ­լեւ՝ ա­նոնց ի­րա­ւա­յա­ջորդ սե­րուն­դը ըլ­լա­լու զգա­ցու­մով, ին­չու չէ՝ պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թեամբ։

­Հա­րիւր տա­րի շա­րու­նակ յու­նա­հայ գա­ղու­թը զար­գա­ցաւ ու ստեղ­ծեց հա­ւա­քա­կան կեան­քի յա­րա­ճուն պատ­կեր մը, ո­րուն վրայ կ­՚ար­տա­ցո­լար հա­յու ինք­նու­թեան պահ­պան­ման հրա­մա­յա­կա­նը՝ սե­րունդ­նե­րը հա­յօ­րէն գո­յա­տե­ւե­լու, հա­յու գիրն ու գրա­կա­նու­թիւ­նը բո­ցա­վա­րող լոյ­սը ան­մառ պահ­պա­նե­լու, ազ­գա­յին, քա­ղա­քա­կան ու կրօ­նա­կան փոր­ձա­դաշ­տը յուռ­թի պա­հե­լու գե­րա­գոյն լա­րու­մով։

­Փոքր Ա­սիոյ ա­ղէ­տէն 100 տա­րի ետք, յու­նա­հայ գա­ղու­թը կու գայ եր­կու տար­բեր ուղ­ղու­թիւն­նե­րով նշե­լու իր նո­րա­գոյն պատ­մու­թեան նշա­նա­կա­լից տա­րի­նե­րը։

Ա­ռա­ջին՝ կոր­սո­ւած, բայց ոչ մոռ­ցո­ւած հայ­րե­նիք­նե­րու ո­գին վե­րապ­րե­լով, ի­րենց պա­պե­նա­կան աշ­խար­հի յի­շո­ղու­թեան ընդ­մէ­ջէն բխած ու ան­կա­տար մնա­ցած կա­րօ­տին յար­գան­քի տուրք մա­տու­ցե­լով։

Երկ­րորդ՝ յու­նա­հայ կեան­քի կազ­մու­թեան ա­ռա­ջին տա­րի­նե­րուն, սար­սա­փի ու ար­հա­ւիր­քի այդ օ­րե­րուն, հայ տա­րագ­րեա­լի վե­րապ­րե­լու ջան­քե­րուն ու ու­ժին, պատ­մա­կան այն բո­լոր ե­ղե­լու­թիւն­նե­րուն, կոր­սո­ւած­նե­րու ո­րո­նու­մին, բնու­թեան ու­ժե­րէն պատս­պա­րո­ւե­լու, մես­րո­պեան տա­ռը սոր­վեց­նե­լու, հա­ւատ­քի ճրա­գը վառ պա­հե­լու, կազ­մա­կեր­պո­ւե­լու, հա­ւա­քա­կան ուժ դառ­նա­լու գեր­մարդ­կա­յին ճի­գե­րուն առ­ջեւ մեր յար­գան­քի խո­նար­հու­մը ը­նե­լով։

­Պատ­մա­կան այդ ի­րա­դար­ձու­թիւն­նե­րու հա­յե­լին կը շա­րու­նա­կեն մնալ յու­նա­հայ գա­ղու­թի մա­մու­լի ա­մէ­նէն հա­րա­զատ ներ­կա­յա­ցու­ցի­չին՝ «­Նոր Օր»-ի ար­խի­ւա­յին թի­ւե­րը, ո­րոնք ի­րենց ան­հա­մար է­ջե­րով կը հան­դի­սա­նան մեր գա­ղու­թա­յին պատ­մու­թեան խօ­սուն վկա­նե­րը։

­Յի­շե­լու եւ վե­րապ­րե­լու հրա­մա­յա­կա­նով, յու­նա­հայ գա­ղու­թը կը պատ­րաս­տո­ւի 2022-ին ետ ճամ­բոր­դե­լու դէ­պի իր ա­կունք­նե­րը։

­Յար­գան­քի ու յի­շո­ղու­թեան ա­մէն ծրա­գիր, ա­մէն ե­լոյթ բա­ցի իր պատ­մա­կան նշա­նա­կու­թեան ար­տա­յայ­տու­թե­նէն, թող ա­ռաջ­նոր­դո­ւած ըլ­լայ վե­րապ­րու­մի եւ վե­րըն­ձիւղ­ման խոս­տու­մի ի­րա­գոր­ծու­մով։

Ի վեր­ջոյ՝ պարտք ու­նինք ա­նոնց հան­դէպ, ո­րոնք զրո­յէն ստեղ­ծե­ցին եւ մին­չեւ մեր օ­րե­րը հաս­ցու­ցին գա­ղու­թա­յին բար­գա­ւաճ, բե­ղուն ու հայ­րե­նա­ձիգ կեանք մը։

31 Դեկտեմբեր 2021
azator.gr

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company