ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Բարեկեցության խաբկանք կամ ո՞ւմ շահերից է բխում հայ-թուրքական սահմանի վերաբացումը. մաս 5-րդ

23 Փետրվար 2022

23 տարի առաջ Հայաստանի, Ադրբեջանի, Վրաստանի եւ Թուրքիայի արտաքին առեւտրի եւ առեւտրային գործընկերների կազմությունը լրիվ այլ էր, արտահանման ուղիներն այլ էին, տնտեսության ծավալները լրիվ այլ էին։ 1999 թվականին դեռ չկար Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին եւ Հայաստանը կարող էր տրանզիտային երկիր դառնալ։ Հավելեմ եւս մի հանգամանք. բաց տրանսպորտային ուղիները եւ բաց շուկաները լրիվ տարբեր հասկացություններ են։ Թուրքերը կարող է թույլ տան վերագործարկել Գյումրի-Կարս երկաթուղին, բայց դա դեռ չի նշանակում, որ թուրքերը թույլ կտան հայկական ապրանքները վաճառել Թուրքիայում։ Համ էլ մենք այդ ի՞նչ ենք Թուրքիա արտահանում կամ կարող ենք Ադրբեջան արտահանել։ Ի դեպ, Համաշխարհային բանկի փորձագետն իր եզրակացության վերջում ավելացնում է. «Բեռնափոխադրումների ինքնարժեքը կարող է նվազել, եթե Հայաստանը կարողանա Ադրբեջանի հետ սակագների հարցում համաձայնության գալ»: Չմոռանանք, որ «Մեղրիի միջանցքի» լայնությունն ընդամենը 40 կմ է, Գյումրիից Ստամբուլ՝ 1600 կմ, իսկ Մեղրիից Ադրբեջան՝ 450 կմ։ Այնպես որ, քանի բեռնափոխադրումների սակագների հարցը չի լուծվել, տրանզիտից ստացվող եկամուտների մասին խոսակցությունը, մեղմ ասած, պարզ դատարկախոսություն է։ Ասիական զարգացման բանկի 2011 թվականի ուսումնասիրությանը չարժե առանձին անդրադառնալ, քանի որ նրանք նույնպես հղում են կատարում Համաշխարհային բանկի ուսումնասիրության վրա։

Պոլյակովից հետո թե տեղացի, թե միջազգային փորձագետներ փորձել են գնահատել սահմանի վերաբացման տնտեսական ազդեցությունը։ Օրինակ՝ 2005 թվականին Տնտեսական քաղաքականության իրավական հարցերով հայ-եվրոպական խորհրդատվական կենտրոնը (AEPLAC) կիրառելով հաշվարկելի ընդհանուր հավասարակշռության մոդելը՝ սահմանի բացման ազդեցությունը ՀՆԱ-ի եւ արտաքին առեւտրի վրա գնահատելու համար՝ հանգել է այն եզրակացության, որ սահմանի բացումը միջնաժամկետ հեռանկարում կհանգեցնի արտահանման 17,7 տոկոսով, ներմուծման՝ 13,0 տոկոսով եւ իրական ՀՆԱ-ի ընդամենը 2,7 տոկոսային կետով աճի։ Զարմանալի է, որ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը որոշել է հղում կատարել թերեւս ամենահին եւ վաղուց իր ակտուալությունը կորցրած ուսումնասիրության վրա։

Հայ-թուրքական սահմանի բացման տնտեսական ազդեցության մասին ամենածավալուն ուսումնասիրություններից մեկը 2009-ին պատվիրել էր ՀՅԴ Բյուրոն։ «Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ ճանապարհների վերաբացման առեւտրա-տնտեսական հիմնախնդիրն» ուսումնասիրությունը բացահայտել է սահմանի վերաբացման հիմնական ռիսկերը, սակայն արդյունքների թվայնացում չի իրականացրել։ Ինչ վերաբերում է հեղափոխական կառավարությանը, ապա մինչ այժմ կառավարությունը որեւէ կերպ չի գնահատել, թե սահմանի վերաբացումը եւ դրան անմիջապես հետեւող թուրքական տնտեսական էքսպանսիան ինչ ազդեցություն կունենա Հայաստանի տնտեսության վրա։ Առանց այդ գնահատականի, ընդամենը առավել քան 20 տարվա վաղեմությամբ հոդվածի վրա հղում կատարելով, ինչպե՞ս է հնարավոր խոսել հայ-թուրքական առեւտրային հարաբերությունների տնտեսական ազդեցության մասին։ Սա է էկոնոմիկայի նախարարության ողջ սնանկությունն ու մտքի ծանծաղությունը։ Խոսքերն իրոք որ ավելորդ են։

Ի՞նչ պատկեր ունեցանք։ Հայաստանը գնում է քաղաքական զիջումների՝ փոխարենը տնտեսական բարեկեցություն ակնկալելով։ Այս դեպքում, տրամաբանությունը պահանջում է, որ Հայաստանի նման քայլը հիմնավորված լինի տնտեսական հաշվարկներով։ Բայց, Հայաստանը ոգեւորված է «խաղաղության դարաշրջանի» հմայնքներով եւ Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ հաղորդակցության ուղիների հնարավոր ապաշրջափակմամբ՝ առանց ունենալու դրանց տնտեսական ազդեցության որեւէ գնահատական, առանց խոշորածավալ ենթակառուցվածքային ծրագրի տնտեսական հիմնավորվածության վերլուծության։ Ուրեմն ինչո՞ւ է Հայաստանը գնում կենսական զիջումների թե՛ Թուրքիային, թե՛ Ադրբեջանին։ Միգուցե տնտեսական հաշվարկների փոխարեն այս որոշման հիմքում այլ հաշվարկներն են
Թուրքերը եւ ադրբեջանցիները, Հայաստանից կենսական զիջումներ կորզելուց հետո, կբացեն ճանապարհները, թուրքական եւ ադրբեջանական ապրանքները կհորդեն Հայաստան՝ դուրս մղելով տեղական արտադրողներին առնվազն սոցիալական հսկայական ազդեցություն ունեցող տնտեսության այնպիսի ճյուղերից, ինչպիսիք են տեքստիլ արդյունաբերությունը, գյուղատնտեսությունը, գյուղմթերքների վերամշակումը։

Թուրքերին Հայաստանում բիզնես գործընկերներ են պետք։ Էլ ի՞նչ գործընկերություն, եթե երկու կողմերն էլ փող չաշխատեն, շատ փող։ Արդեն FlyOne անունով առաջին «ծիծեռնակն» ունենք, որի առաջին ուղեւորներին թուրքերը կոնֆետներով դիմավորեցին։ Ասում են, թե կոնֆետ կերածներից ոմանք պատմել են, որ կոնֆետները համեղ էին, քաղցր, հայ զինվորի արյան համը համարյա չէր զգացվում։

Տեղին է հիշեցնել, որ դեռեւս 2021 թվականի ընտրությունների քարոզարշավի ժամանակ Փաշինյանը հայտարարեց, որ պետք է բուհերը Երեւանից հանել, Երեւանից դուրս ակադեմիական քաղաք կառուցել, իսկ բուհերի շենքերն օգտագործել բիզնեսը զարգացնելու նպատակով։ Անտարակույս, հայ եւ թուրք բիզնեսմենները կարող են միավորվել, գնել օրինակ՝ ԵՊՀ շենքը, այն դարձնել հյուրանոց կամ առեւտրի կենտրոն ու փող, շատ փող աշխատել։ Դե իսկ բարձրագույն պաշտոնյաների ընտանիքի անդամներն էլ կարող են այդ ընկերությունների տնօրեններ աշխատել կամ փայատեր լինել։ Վերջապես բարձրաստիճան պաշտոնյա կամ «կայսերը մոտ կանգնած այլ անձ» հո՞ մեղավոր չէ, որ իր եղբայրը, աներձագը, սանիկը կամ նույնիսկ զոքանչն ու բաջանաղը բիզնես ձիրք ունեն։ Իսկ դուք ասում եք՝ հայրենիք…

Կա նաեւ այլ տարբերակ. միգուցե ՀՀ իշխանություններն այլ ելք չունեն։ Ցավը սրտում, բայց ժպիտը դեմքերին ստիպված են սեղմել թուրքերի ու ադրբեջանցիների ձեռքը։ Չսեղմել չեն կարող, քանզի եթե չսեղմեն, այլեւս իշխանություն չեն լինի, ձեռքսեղմումն է իշխանության գինը։

Ինչ էլ որ լինեն պատճառները, հայ-թուրքական եւ հայ-ադրբեջանական սիրախաղի արդյունքը կործանարար է լինելու թե՛ Արցախի ու Հայաստանի Հանրապետությունների համար, թե՛ մեր անօտարելի իրավունքների ու երազանքների համար, որոնք մենք ինչ-որ մի պահի կարող էինք իրականություն դարձնել։ Իսկ այդ սիրախաղի մղիչ ուժը փողն ու իշխանությունն ամեն գնով պահելու հիվանդագին տենչանքն են։ Այլ ռացիոնալ բացատրություն ես չունեմ…

Մաս առաջին, երկրորդ, երրորդ, չորրորդ

Արթուր ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ ՀՅԴ անդամ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր

«Առավոտ» օրաթերթ

22.02.2022

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company