ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի համանախագահութեան ձեւաչափի վերականգումը

23 Մարտ 2022

Հայկական կողմը կը պնդէ Արցախի հարցը ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի համանախագահութեան ծիրին մէջ լուծելուն վրայ, որովհետեւ Արցախեան հարցով միջնորդութիւն կատարելու միջազգային լիազօրութիւն ունեցող այդ միակ ձեւաչափի վերականգնումը կը բխի հայկական կողմի շահերէն.

1)հոլովոյթէն դուրս կը պահէ Թուրքիան եւ կը ջնջէ կամ առնուազն մեծապէս կը նուազեցնէ անոր ազդեցութիւնը,

2) տագնապի լուծումը Հելսինքեան հռչակագիրի սկզբունքներուն վրայ հիմնելով՝ կ’ապահովէ Արցախի ինքնորոշման իրաւունքը,

3) հաւասարակշռուած ձեւաչափ մըն է. Միացեալ Նահանգներու եւ Ֆրանսայի ներկայութիւնը կը հակակշռէ Ռուսիոյ ազդեցութիւնը, իսկ եռեակին մէջ ամէնէն ազդեցիկը եղող Ռուսիան՝ իր ներկայութեամբ կը հակակշռէ անոնց ազդեցութիւնը։ Այս հաւասարակշռութիւնը արգելք կը հանդիսանայ այդ երկիրներէն որեւէ մէկուն կողմէ ինքնագլուխ գործունէութեան։

44-օրեայ պատերազմէն ետք, սակայն, ճիշդ այդ մէկը տեղի ունեցաւ, երբ Հայաստանի, Ազրպէյճանի եւ Ռուսիոյ ղեկավարները Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութինի միջնորդութեամբ ստորագրեցին 9 նոյեմբեր 2020-ի, 11 յունուար 2021-ի եւ 26 նոյեմբեր 2021-ի յայտարարութիւնները։ Ռուսիան՝ փաստաթուղթերը ստորագրելով համաձայնութեան միջնորդը ըլլալուն կողքին նաեւ դարձաւ ատոնց երաշխաւորը։

Մոսկուան այդպիսով «խաղէն» դուրս ձգեց Ուաշինկթընն ու Փարիզը, ապա նաեւ հաւանութիւն տուաւ ու մաս կազմեց Թուրքիոյ եւ Ազրպէյճանի նախագահներուն առաջարկած «3+3» շրջանային հարթակին, որմէ դարձեալ դուրս կը մնան Ուաշինկթընն ու Փարիզը։ Ռուսիան նաեւ պնդեց, որ այդ հարթակը միայն խորհրդատուական է՝ այդպիսով ընդգծելով, որ գլխաւոր ձեւաչափը Հայաստան-Ռուսիա-Ազրպէյճան ձեւաչափն է։ Ռուսիոյ տեսանկիւնէն առաջնահերթութեան առումով 2-րդ դիրքը կը գրաւէ Մինսքի խմբակի եռանախագահութեան ձեւաչափը, որմէ Մոսկուան չի կրնար հրաժարիլ՝ նկատի ունենալով միջազգային լիազօրութիւն վայելող միակ ձեւաչափը ըլլալու հանգամանքը, ապա կու գայ «3+3» խորհրդատուական՝ այլ խօսքով որոշումներ տալու լիազօրութենէ զուրկ եղող հարթակը։ Ուքրանիոյ մէջ իրադարձութիւններէն ետք եւ Միացեալ Նահանգներ-Ռուսիա յարաբերութիւններու ներկայ իրավիճակին լոյսին տակ, սակայն, Ռուսիան ո՞րքանով պատրաստ է Մինսքի խմբակի եռանախագահութեան ձեւաչափի վերականգնման։

Ռուսիան յոյս ունի, որ ԵԱՀԿ-ը՝ ի տարբերութիւն ՕԹԱՆ-ին, կը ծառայէ իբրեւ Եւրոպայի մէջ անվտանգութեան համապարփակ կազմակերպութիւն. անոր այդ յոյսը տակաւին չէ իրականացած, սակայն Մոսկուայի իր ազդեցութեան աշխարհագրական գօտիին մէջ այդ կազմակերպութեան դերակատարութիւնը հանդուրժելը ցոյց կու տայ, թէ այդ յոյսը կը գոյատեւէ։

Ռուսիան ԵԱՀԿ-ը կը հանդուրժէ, սակայն, նաեւ անկէ դժգոհ է։ Բրիտանիոյ մէջ Ռուսիոյ դեսպանատան կայքի «ԵԱՀԿ-ի գործունէութեան վերաբերեալ ռուսական տեսակէտներ» բաժինին մէջ նշուած է, թէ Ռուսիան դժգոհ է, որ ԵԱՀԿ-ը իր ուշադրութիւնը շեղած է անվտանգութեան քաղաքական ու զինուորական երեւոյթներէն՝ այսպէս կոչուած «Կարծր անվտանգութիւն»-էն (Hard Security) դէպի մարդկային իրաւանց օրակարգ՝ այսպէս կոչուած «Փափուկ անվտանգութիւն» (Soft Security) , ինչպէս նաեւ դժգոհ է կազմակերպութեան ոտնձգական ժողովրդավարականացումի (intrusive democratization) փորձերէն։

Ուքրանիոյ հակամարտութիւնը այդ դժգոհութիւնը բարձրացուց Ռուսիա-ԵԱՀԿ յարաբերութիւններու մէջ լարուածութեան մակարդակի։ Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Մարիա Զախարովա 13 փետրուարին յայտարարեց. «Մոսկուան մտահոգ է Ուքրանիոյ մէջ ԵԱՀԿ-ի յատուկ հսկողական առաքելութեան անձնակազմը վերաբաշխելու որոշ երկիրներու որոշումով։ Առաքելութիւնը դիտումնաւոր կերպով կը ներքաշուի Ուաշինկթընի կողմէ հրահրուած ռազմատենչ ջղագարութեան մէջ, եւ կ’օգտագործուի իբրեւ հնարաւոր սադրանքի գործիք»։ Ռուսիոյ նախագահի բանբեր Տմիթրի Փեսքով նոյն օրը իր կարգին յայտնեց. «Կրկին շատ կարեւոր է, որ ԵԱՀԿ-ը դադրի խաղալ գործիքի դեր, որպէսզի անիկա դառնայ համաշխարհային կազմակերպութիւն, որ իսկապէս կը զբաղի Եւրոպայի մէջ անվտանգութեան եւ համագործակցութեան հարցերով»։ Ռուս դիւանագէտ Քոսթանթին Կաւրիլով մէկ օր ետք յայտնեց, որ Ռուսիան պիտի չմասնակցի այդ օր նախատեսուած ԵԱՀԿ-ի ժողովին, որ կը գումարուէր Պալթեան երկիրներու խնդրանքով եւ կը վերաբերէր Պիելոռուսիոյ մէջ «արտասովոր զինուորական շարժումներ»-ուն՝ իմա ռուս-պիելոռուսական ռազմափորձերուն։

Երկու կողմերուն միջեւ լարուածութիւնը գագաթնակէտին հասաւ, երբ ԵԱՀԿ-ի գործող նախագահ, լեհաստանի արտաքին գործոց նախարար Զպիկնիու Ռաու 14 Մարտին ՄԱԿ-ի Ապահովութեան խորհուրդի նիստի ընթացքին յայտնեց, որ Ռուսիոյ կողմէ ուքրանացի քաղաքայիններու, ներառեալ դպրոցներու եւ հիւանդանոցներու թիրախաւորումը «պետական ահաբեկչութիւն» է։ Աւելին, ան նշեց, թէ Մոսկուան զինք ամբաստանած է Ուքրանիոյ հակամարտութեան մէջ կողմնակալութեամբ։ «Այսպիսի պնդումի մը միայն մէկ պատասխան ունիմ. անկողմնակալութիւնը վերջ կը գտնէ հոն, ուր միջազգային մարդասիրական օրէնքի ոտնահարումները կը սկսին» , ընդգծեց Ռաու, եւ Մոսկուայի կոչ ուղղեց՝ դադրեցնելու իր «անգութ նախաձեռնութիւն»-ը, եւ հարցը դիւանագիտութեան ճամբով լուծելու։ Ռուսիոյ ներկայացուցիչը մերժեց ԵԱՀԿ-ի նախագահի դիւանագիտութեան առաջարկը՝ նշելով, որ ան այս տագնապին մէջ կողմ է, ուստի՝ ոչ անկեղծ միջնորդ մը։

Մոսկուա եւ Ուաշինկթըն անջատաբար կը յայտարարեն, որ պատրաստ են Երեւանին ու Պաքուին աջակցելու՝ հասնելու համար բոլոր խնդիրներու համապարփակ լուծման, սակայն այնպիսի կացութեան մը մէջ, ուր Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսը Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութինը պատերազմական ու մարդկութեան դէմ ոճիրներով ամբաստանող որոշում կ’որդեգրէ, իսկ նախագահ Ճօ Պայտըն իր ռուս պաշտօնակիցը հրապարակաւ «ռազմական յանցագործ» կը կոչէ կարելի՞ է անոնց միջեւ որեւէ համագործակցութիւն, ներառեալ Միսնքի խմբակի համանախագահութեան գործունէութեան վերակենդանացում ակնկալել։

Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Մարիա Զախարովա 17 Մարտին յայտնեց, որ այժմ Ռուսիոյ եւ Միացեալ Նահանգներու միջեւ աշխուժ բանակցային հոլովոյթ չկայ, հաղորդակցութիւնները կէտ առ կէտ են: «Հիմա որեւէ աշխուժ բանակցային հոլովոյթ, բնականաբար, ինչպէս կը տեսնէք, չկայ: Մենք առանձին հաղորդակցութիւններ ունինք առանձին ծագող խնդիրներու շուրջ: Նոյնիսկ ոչ թէ խնդրայարոյց հարցերու, այլ խնդիրներու, կէտ առ կէտ հաղորդակցութիւններ են: Այդքան բան», ըսած է Զախարովա` «Սոլովիով Լայվ» «ԵուԹիուպ»-եան ալիքի եթերէն: Անոր յայտարարութիւնը կը ստեղծէ այն յոյսը, որ Արցախի հարցը այդ կէտերէն մէկը կրնայ ըլլալ։

27 սեպտեմբեր 2020-էն՝ արցախեան խնդիրի կարգաւորման խաղաղ հոլովոյթի տապալումէն ի վեր եւ մասնաւորաբար 9 նոյեմբեր 2020-էն ետք, Մոսկուայի արդէն իսկ առաջնակարգ դիրքի վրայ գտնուող ազդեցութիւնը աճած է, իսկ Ուաշինկթընն ու Փարիզը իրենց դիրքը զիջած են Անգարայի։ Ի տարբերութիւն Ազրպէյճանի՝ Միացեալ Նահանգներն ու Ֆրանսան կը պնդեն, որ Արցախի եւ անոր կարգավիճակի հարցը տակաւին չէ լուծուած, եւ իրենք պատրաստակամ են այդ լուծումի որոնման աջակցելու։ Անոնք քաջ կը գիտակցին, թէ այդ մէկը չեն կրնար ընել առանց Ռուսիոյ, ուստի եւ Մինսքի խմբակի համանախագահութեան ձեւաչափի վերակենդանացումը կը բխի անոնց շահերէն, մանաւանդ որ ատիկա նաեւ կրնայ երկու կողմերուն միջեւ իբրեւ կամուրջ ծառայել։ Իրողութիւն մը, որուն կը գիտակցի նաեւ ռուսական կողմը։

ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի համանախագահութեան ձեւաչափի վերականգումը մօտալուտ պիտի չըլլայ։ Ատոր համար պէտք է սպասել ուքրանական հակամարտութեան վերջալոյսին։ Ռուսական կողմը նաեւ թերեւս նախընտրէ ձեւաչափի գործունէութեան վերականգնման համար սպասել ԵԱՀԿ-ի լեհական նախագահութեան աւարտին (Դեկտեմբեր 2022) եւ սպասէ, որ յունուար 2023-ին Հիւսիսային Մակեդոնիան ստանձնէ կամակերպութեան նախագահութիւնը՝ պատժելու համար ԵԱՀԿ-ի ներկայ նախագահը՝ Ուքրանիոյ հակամարտութեան մէջ իր «կողմնակալութեանը» համար։ Այլ խօսքով՝ ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի եռանախագահութեան գործունէութեան վերակենդանացումը կարելի է, սակայն ոչ մօտալուտ։

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ
horizonweekly.ca

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company