ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Դրօշակ

Արևմուտքն ու Իրանում տեղի ունեցող իրադարձությունները

27 Հոկտեմբեր 2022

Իրանում կանանց գլխաշորերի պատճառով սկսված բողոքի գործողությունները ավելի խորքային երևույթ են, քան թվում է: Իրանի իշխանությունները օրեր շարունակ փորձում են դադարեցնել հասարակության ինքնաբուխ բողոքի ցույցերը այն բանից հետո, երբ սեպտեմբերի 13-ին Իրաքի Քրդստանից Թեհրան ժամանած 22-ամյա Մահսա Ամինիին ոստիկանությունը բերման ենթարկեց և տեղափոխեց հագուստի կանոնները խախտած կանանց վերակրթական կենտրոն։

Համաձայն մի շարք խմբագրված կադրերի, որոնք հրապարակել են իշխանությունները, Ամինին հագնված էր իսլամական նորմերին համապատասխան: Մեկ այլ տեսախցիկի կադրերը, որոնք նկարահանվել են ավելի ուշ, ցույց են տալիս, որ նա ընկել է միջանցքում, ապա նրան տարել են դեպի շտապօգնության մեքենա: Ամինիի ընտանիքը պահանջել է հրապարակել չմոնտաժված կադրերը։

Ամինին հոսպիտալացված մնաց կոմայի մեջ մինչև իր մահը՝ սեպտեմբերի 16-ը։ Պետությանն առընթեր լրատվական գործակալությունները հայտնել են, որ նա սրտի կաթված է ստացել ոստիկանության բաժնում: Նրա ընտանիքը չի ընդունել այդ բացատրությունը և պնդել է, որ նրա մարմնի վրա կային մի շարք վնասվածքներ, որոնք չհավատալու իրավունք են տալիս իրենց: Ակտիվիստները պատմել են, որ աղջկան ծեծի են ենթարկել ոստիկանությունում գտնվելու ժամանակ: Ամինիի ընտանիքը նույնպես հերքել է պետական նախնական դիահերձման արդյունքները, որը, ըստ տեղեկությունների, ցույց չի տվել ներքին արյունահոսություն կամ գլխի տրավմայի նշաններ:

Լրատվությունը հաղորդում է, որ Ամինին վատառողջ էր և մանկության տարիներին ուղեղի ուռուցք է ունեցել, ինչը նրա հայրը հերքում է: Պետության կողմից աջակցություն ստացող լրատվական գործակալությունները նույնպես բողոքները ներկայացրել են որպես բռնի սադրիչների և օտարերկրյա ազդեցության հետևանք:

Այս բողոքի գործողությունների և անկարգությունների բոլոր դրդապատճառները հասկանալու համար պետք է նկատի ունենալ նաև իրադարձությունների վրա ներգործած արտաքին ազդակները:
Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահ Է. Ռաիսին զանգահարել է Ամինիի ընտանիքին և խոստացել հետաքննել նրա մահվան պատճառը։ Բայց երբ նախագահը Նյու Յորքում ելույթ ունեցավ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի ժամանակ, չանդրադարձավ մահացած աղջկա կամ ցույցերի հարցին: Փոխարենը նա քննադատեց Արևմուտքին մարդու իրավունքների հարցում «երկակի ստանդարտների» համար:

Այստեղ արդեն կարող ենք անդրադառնալ այն հայտարարություններին և իրադարձություններին, որոնք ապացուցում են Արևմուտքի ներգրավվածությունը Իրանում ծայր առած անկարգություններին:

Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլլահ Ալի Խամենեին հոկտեմբերի 3-ին հայտարարեց, որ Իսլամական Հանրապետությունում բողոքի ցույցերը ծրագրված են եղել դրսից և կազմակերպված չեն «հասարակ իրանցիների» կողմից։ Սա այաթոլլահի առաջին հրապարակային հայտարարությունն էր երկրում մոլեգնող բողոքի ակցիաների վերաբերյալ։

Պետական լրատվամիջոցների հրապարակած հոդվածներում Խամենեին նշել է, թե 22-ամյա Մահսա Ամինիի մահը խորապես կոտրել է իր սիրտը, և այն անվանել է «դառը միջադեպ»: Միաժամանակ գերագույն առաջնորդը նշել է, որ մի խումբ մարդիկ անկայուն իրավիճակ են ստեղծել փողոցներում, և որոշ մարդկանց համար այդ միջադեպը հարմար առիթ էր նախապես պլանավորած անկարգություններն ի կատար ածելու համար, ինչպիսիք էին Ղուրանն այրելը, ոստիկանական մեքենաները և մզկիթները հրդեհելը, հիջաբները և մազերը կտրելը և այլն :

Խամենեին, դիմելով ոստիկանության ներկայացուցիչներին, ասել է. «….այդ անկարգություններն ու անկայունությունը ծրագրված են եղել Ամերիկայի, սիոնիստական ռեժիմի և նրանց կամակատարների կողմից» , ապա՝ հավելել, որ դրանք նորմալ և բնական գործողություններ չեն:

Խամենեին իր աջակցությունն է հայտնել անվտանգության ուժերին՝ նշելով, որ բողոքի ակցիաների ընթացքում նրանք բախվել են անարդարության։ Ավելի վաղ Մահսա Ամինիի մահվան պատճառով ծայր առած անկարգությունների ալիքի ազդեցությամբ Իրանի ուսանողները բախվել էին անվտանգության ուժերի հետ Թեհրանի առաջատար համալսարանում:

Այնուհետև ԻԻՀ գերագույն առաջնորդն իր թվիթերյան էջում կատարել է հետևյալ գրառումը. «Խնդիրն Իրանում հիջաբը չէ։ Շատ իրանցի կանայք, որոնք կատարյալ կերպով չեն պահպանում հիջաբը, Իսլամական Հանրապետության աննկուն կողմնակիցներ են։ Խոսքը Իսլամական Իրանի անկախության ու կայունության մասին է։ ԱՄՆ-ն չի կարողանում հանդուրժել ուժեղ, անկախ Իրանի գոյությունը» ։

Ա. Խամենեին իր ելույթում անդրադարձել է նաև այն խնդրին, որ զանգվածային անկարգություններ, ցույցեր տեղի են ունենում աշխարհի տարբեր հատվածներում, նույնիսկ Եվրոպայում, մասնավորապես Ֆրանսիայում գրեթե միշտ հասարակությունը բողոքի ցույցեր է կազմակերպում, բայց երբևէ չի եղել մի դեպք, որ ԵՄ նախագահը հրապարակավ իր աջակցությունը հայտնի անկարգություններ հրահրողներին :

Մարդու իրավունքների պաշտպանության պատրվակով Գերմանիան, Ֆրանսիան, Դանիան, Իսպանիան, Իտալիան և Չեխիան առաջարկել են Իրանի Իսլամական Հանրապետության նկատմամբ կիրառել 16 պատժամիջոցներից բաղկացած փաթեթ: Այս կապակցությամբ Գերմանիայի ԱԳՆ աղբյուրները պնդում են, որ պատժամիջոցների նոր փաթեթն ուղղված կլինի այն անձանց և հաստատությունների դեմ, որոնք պատասխանատու են Իրանում բողոքի ցույցերին ոստիկանության անհամարժեք արձագանքի համար։

Գերմանական «Շպիգել» շաբաթաթերթն իր զեկույցում հայտարարեց, որ Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցների առաջարկվող փաթեթը կհաստատվի հոկտեմբերի 17-ին կայանալիք հանդիպման ժամանակ՝ Եվրամիության ԱԳ նախարարների ներկայությամբ։

ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենը ևս հոկտեմբերի 3-ին հանդես եկավ հայտարարությամբ այն մասին, որ ԱՄՆ-ն նոր պատժամիջոցներ է սահմանելու իրանցի պաշտոնյաների նկատմամբ։ Նա նաև պնդել է, որ այդ պատժամիջոցներն ուղղված կլինեն նրանց դեմ, որոնց Վաշինգտոնը համարում է ցուցարարների նկատմամբ բռնությունների պատասխանատու։

ԻԻՀ հոգևոր առաջնորդը, անդրադառնալով երկրի ներսում ծավալվող գործընթացներին, հայտարարել է նաև հետևյալը. «Թշնամին մեր երկրի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան շրջանների վերաբերյալ իր հաշվարկներում սխալվել է։ Ես ապրել եմ բելուջների մեջ, և նրանք խորապես հավատարիմ են Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը։ Քրդերը Իրանի ամենազարգացած ժողովուրդներից են, նվիրված են հայրենիքին, իսլամին և վարչակազմին։ Ուստի թշնամու ծրագիրը չի հաջողվելու» ։ Ա. Խամենեիի այս հայտարարությունը կարելի է կապել այն փաստի հետ, որ հանրային դժգոհությունն արտաքին տարբեր ուժերի կողմից օգտագործվում է՝ խորացնելու անջատողականությունը:

Վերոնշյալի արձագանքներից էր Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրետանու և անօդաչուների ստորաբաժանումների կողմից Իրաքյան Քրդստանում անջատողական ահաբեկիչների դիրքերի ռմբակոծումը:

«Քուրդիստան 24» սոցցանցը հայտնել է Իրաքի Սուլեյմանիա նահանգի Շարբազիր քաղաքում PKK տարրերին պատկանող մեքենայի վրա անօդաչու թռչող սարքի հարձակման մասին։ Առայժմ ոչ մի կուսակցություն դրա պատասխանատվությունը չի ստանձնել։

Ըստ լուրերի՝ ԻՀՊԿ «Ղազա» և «Շահեդ-129» անօդաչու թռչող սարքերի՝ Կոմլե և Փեջակ ահաբեկչական հրամանատարների հանդիպման վայրի վրա հարձակման ժամանակ սպանվել է 17 ահաբեկիչ, ևս 49-ը վիրավորվել են ։

Որոշ աղբյուրներ հաղորդում են Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի անօդաչուների և հրետանային ստորաբաժանումների գործողությունների վերսկսման մասին Արևմտյան Ատրպատական նահանգի սահմանային շրջաններում (Փիրանշահր-Աշնոյե)՝ Քուրդիստանի դեմոկրատականկուսակցության ահաբեկչական խմբավորման կենտրոնակայանի վրա ։

Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ցամաքային ուժերի «Ղոդս» հարավարևելյան բազայի հրամանատարը տեղի ունեցողի առնչությամբ հայտարարել է, որ Սիստան Բելուջիստանում լիակատար խաղաղություն է, Զահեդանում սեպտեմբերի 30-ին տեղի ունեցած միջադեպի մեղավորներից շատերը ձերբակալվել են, ոմանց ինքնությունը պարզվել է, իսկ նրանց խոստովանությունները շուտով կհրապարակվեն։ Նա հավելել է, թե իրենք երբեք թույլ չեն տա, որ հանցավոր Իսրայելի ու Ամերիկայի հովանավորած ամբարտավան տականքները, որոնք կանգնած են այս ապստամբությունների հետևում, սպառնալիք ստեղծեն ժողովրդի անվտանգության համար։

Բավականին հետաքրքրական էր նաև «Մոջահեդին-է Խալք» ահաբեկչական խմբավորման պաշտոնական խոստովանությունը սաուդյան կառավարական հեռուստաալիքներով. «Այս բողոքի ցույցերը սկսվեցին Մահսա Ամինիի մահով, բայց այժմ «Մոջահեդին-է Խալքի» ուժերն են առաջնորդում և առաջ տանում այն»:

Մոջահեդների կազմակերպության ուժերը հիմնականում ձևավորվել և պատրաստվել են նման օրերի համար, օրինակ՝ նրանց պարտականություններից մեկն է այրել Ղասեմ Սոլեյմանիի նկարները։

Դեռևս պարզ չէ, թե ինչ հետևանքներ կունենա այս հակակառավարական ալիքը, արդյոք իշխանություններին կհաջողվի՞ հնազանդեցնել հասարակությանը, թե՞ հակառակը, բայց մի բան հստակ է. ինչպես բոլոր հեղափոխություններն ու քաղաքացիական անհնազանդությունները, Իրանում կատարվածը ևս բացառություն չէ, և, մարդկանց բողոքն օգտագործելով, արտաքին որոշ ուժեր կփորձեն օգուտ քաղել ստեղծված իրավիճակից: Մասնավորապես, կփորձեն հասնել Իրանի կառավարման համակարգի փոփոխմանը, և հիջաբներից հրաժարումը կլինի դրան տանող առաջին քայլերից մեկը: Որոշ աղբյուրներ նշում են նաև, որ պետական կառավարման մի շարք ինստիտուտներում հոգևորական վերնախավի առկայությունը ևս խանգարում է արդար և իրավական պետություն ստեղծելու գործընթացին, և աշխարհիկացնելով իշխանական համակարգը՝ կպաշտպանվեն մարդկանց իրավունքներն ու ազատությունները:

Ըստ այդ աղբյուրների՝ երկրում ինտերնետ հասանելիության բացակայության պայմաններում տեսահոլովակների տարածումը համացանցում մի փաստ է, որն ապացուցում է Արևմուտքի ներգրավվածությունը տվյալ ցույցերին: Թե որքանով է նման վարկածը ճշմարտացի, ցույց կտան ժամանակը և հետագա իրադարձությունները: Բողոքի ակցիայի դուրս գալն օրինական իրավունք է, բայց տվյալ դեպքում անկարգությունների հիմքում ընկած են թշնամական նկրտումները: Այստեղ պետք է նկատի ունենալ, որ տարբերություն կա «բողոքի», որը յուրաքանչյուր քաղաքացու օրինական իրավունքն է, և «անկարգության» միջև, որն արտահայտվում է ժողովրդի թշնամիների կողմից հրահրված դավադրությունների ձևով։

Բողոքը հասարակության ակտիվության նշան է, որը որոշակի վնասների չի հանգեցնում, սակայն դրա վերաճումը քաոսի ու իրավական նորմերի խախտման, երբ այն սնվում է ժողովրդի հանդեպ կարեկցանքից զուրկ լրատվամիջոցներից, չունի այլ պտուղ, քան ծայրահեղականության կամ քաոսային կառավարման արմատավորումը: Այս մասին գրում է մամուլը:

Նարե Գևորգյան

«Դրօշակ» թիվ 10, 2022թ

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company