ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Դրօշակ

Թուրքական «Ճանկ-սուր» օպերացիան և նոր քաղաքական զարգացումները

28 Դեկտեմբեր 2022

Նոյեմբերի ավարտը նշանավորվեց Սիրիայում և Իրաքյան Քրդստանում Թուրքիայի ռազմական գործողության մեկնարկով, որը կրում է «Ճանկ-սուր» ծածկանունը։ Նոյեմբերի 20-ի գիշերը Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերի հարվածների թիրախը եղել են Սիրիայի հյուսիսում և Իրաքում գտնվող քրդական տարածքները։ Թուրքիայի պաշտպանության նախարարության տվյալներով՝ ահաբեկիչները դրանք օգտագործում են որպես հենակետ՝ հանրապետության վրա հարձակվելու համար։ «Anadolu» գործակալությունը հայտնում է, որ Թուրքիայի գլխավոր շտաբի պետ Հուլուսի Աքարն անձամբ է ղեկավարել «Ճանկ-սուր» գործողությունը։ Երկրի ռազմական գերատեսչությունը հայտարարել է, որ գործողության նպատակներն են «թուրքական ժողովրդի և անվտանգության ուժերի վրա հարձակումների կանխումը, սահմանների անվտանգության ապահովումը և այդ համատեքստում ահաբեկչության վերացումը»։ Հուլուսի Աքարը «A Haber» հեռուստաալիքով հեռարձակված ելույթի ժամանակ ասել է, որ հաջողությամբ ոչնչացվել են ահաբեկիչների թաքստոցները, բունկերները, թունելներն ու պահեստները։ Ռազմական գերատեսչությունում հայտնել են, որ «Ճանկ-սուր» գործողությունն իրականացվել է «ՄԱԿ-ի կանոնադրության 51-րդ հոդվածով նախատեսված ինքնապաշտպանության իրավունքին համապատասխան»:

Սիրիայում քրդական աշխարհազորայինները հայտնել են, որ թուրքական ռազմաօդային ուժերը հարվածել են սահմանամերձ Քոբանի քաղաքին, որը «Սիրիայի դեմոկրատական ուժեր» (SDF) խմբավորման վերահսկողության տակ է, և սիրիա-թուրքական սահմանին գտնվող այլ քաղաքների: Իրաքից հեռարձակվող «Rudaw» հեռուստաալիքը, վկայակոչելով «Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի» գլխավոր հրամանատարությանը, հաղորդել է, որ Սիրիայի հյուսիսային՝ Հալեպ, Ռաքքա և Հասաքա նահանգներում առնվազն 30 մարդ է զոհվել՝ 15 խաղաղ բնակիչ և սիրիական բանակի 15 զինծառայող։
Իրանական «Isna» լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարություն է տարածել, որ Հյուսիսային Իրաքում «Claw Lock» գործողության մեկնարկից ի վեր վնասազերծվել է Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության (PKK) անդամ 289 զինված անձ։ Այդ գործողության ընթացքում ոչնչացվել է նաև PKK-ի 330 թաքստոց, որտեղ եղել է զենք և զինտեխնիկա։ Մինչդեռ հակամարտության երկու կողմերը չեն հաստատում միմյանց վիճակագրությունը, իսկ թուրքական կառավարության քննադատները կարծում են, որ հրապարակված տվյալները չեն համապատասխանում իրականությանը։

«Մենք մի գիշեր հանկարծակի կգանք». այս նախադասությունը մի քանի տարի ծառայել է որպես Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի նախընտրական լոզունգ, հատկապես այն բանից հետո, երբ նա երեք ռազմական արշավ սկսեց Սիրիայի հյուսիսում 2016 թ. հեղաշրջման անհաջող փորձից հետո:

Դեռևս հունիսին Էրդողանը հայտարարել էր, որ ծրագրվում է թուրքական նոր ռազմական գործողություն, որի թիրախը կլինեն սիրիա-թուրքական սահմանի այն շրջանները, որոնք վերահսկվում են քրդերի գլխավորած Սիրիայի դեմոկրատական ​​կուսակցության (SDF) կողմից, որպիսիք են Քոբանը (Այն ալ-Արաբ), Թալ Ռիֆաթը և Մանբիջը: Այնուամենայնիվ, գործողությունը, չնայած մոտ էր թվում, չիրականացավ, քանի որ Ռուսաստանը, Իրանը և Արևմուտքը հետ մղեցին Թուրքիայի ծրագրերը:

Թուրքական վերջին գործողության, այսպես ասած, շարժառիթը նոյեմբերի 13-ին Ստամբուլի կենտրոնում գտնվող Իսթիքլալ հետիոտնային փողոցում տեղի ունեցած ահաբեկչությունն էր։ Պայթյունի հետևանքով զոհվել է 6, վիրավորվել ավելի քան 80 մարդ, այդ թվում՝ 3 ռուս: Անկարան հարձակման համար մեղադրել է PKK-ին։ Թուրքական իշխանությունները հայտարարել են, որ Ստամբուլի ամենաբանուկ և զբոսաշրջային շրջաններից մեկում՝ Իսթիքլալ պողոտայում, 6 խաղաղ բնակիչների մահվան պատճառ դարձած հարձակման հետաքննության նախնական արդյունքները մատնանշում են PKK-ին և «Ժողովրդի պաշտպանության ուժերին» (YPG), որոնք կազմում են «Սիրիայի դեմոկրատական ուժեր» խմբավորումը: PKK-ն համարվում է «ահաբեկչական» խմբավորում Թուրքիայում, ԱՄՆ-ում և Եվրամիությունում, սակայն SDF-ին, ի թիվս այլոց, աջակցում է ԱՄՆ-ն ԻԼԻՊ-ի (ISIS) դեմ պայքարի շրջանակներում: Փողոցներում տեղադրված տեսախցիկները նկարահանել են, թե ինչպես է կինը թողնում պայթուցիկով պայուսակը և արագ հեռանում դեպքի վայրից։ Ենթադրյալ ահաբեկիչը, որը սիրիացի (Դեյր-էզ-Զորից) արաբ է, խոստովանել է, որ նախքան մահաբեր հարձակումն իրականացնելը երկու ամիս մարզվել է YPG-ի կողմից սիրիական Մանբիջ քաղաքում, որը թուրքական նախատեսվող ռազմական գործողության մեկ այլ թիրախ է:

Թուրքիայի ներքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ հարձակումն իրականացնելու հրամանը տրվել է Քոբանիից։ PKK-ն հերքել է իր մասնակցությունը պայթյունին։ Խմբավորման ներկայացուցիչներն ասել են, որ իրենք «ուղղակիորեն չեն հարվածի խաղաղ բնակչությանը»: Իսկ PKK-ի կողմնակիցները կարծում են, որ Անկարան կօգտագործի ռմբակոծությունը՝ արդարացնելու իր երկար սպասված ռազմական արշավը Քոբանիում։

Միաժամանակ երկուշաբթի՝ կեսօրին, թուրքական Քարքամիշ քաղաքը հրթիռային հարձակման է ենթարկվել Սիրիայի քուրդ զինյալների կողմից։ Թուրքիայի ներքին գործերի նախարար Սուլեյման Սոյլուն «CNN Turk»-ին ասել է, որ հարձակումն իրականացրել են PKK-ի ներկայացուցիչները, ինչի հետևանքով սպանվել է Թուրքիայի 3 քաղաքացի, այդ թվում՝ 1 երեխա։
«Մենք շարունակում ենք օդային օպերացիան և մեզ համար ամենահարմար պահին ցամաքային ուժեր կկիրառենք ահաբեկիչների դեմ»,- խորհրդարանում ունեցած ելույթում ասել է Ռ. Թ. Էրդողանը։
YPG-ի գլխավորած «Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի» հրամանատար Մազլում Աբդին «Al-Monitor» լրատվական կայքին տված հարցազրույցի ժամանակ նշել է, որ իր հայրենի քաղաքը՝ Քոբանին, կլինի ցանկացած ցամաքային հարձակման «իսկական թիրախը», որը ռազմավարական կարևոր նշանակություն ունի Թուրքիայի համար։ Նա նաև քննադատել է Ռուսաստանի և Վաշինգտոնի «թույլ արձագանքը» թուրքական օդային հարվածներին։

Աբդին հայտարարել է, որ «Թուրքիայի կառավարությունն օգտագործում է Ստամբուլում տեղի ունեցած պայթյունը որպես պատրվակ՝ հարձակվելու «Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի» վերահսկողության տակ գտնվող տարածքների վրա», և պահանջել է միջազգային հետաքննություն անցկացնել այս պայթյունի հանգամանքների բացահայտման համար։ Նա հավելել է, որ մինչ Թուրքիան պատրաստվում է այս հարձակմանը, իրենք նույնպես պատրաստ են դրանով զբաղվելու, և եթե նման հարձակում իրականացվի, ապա լայնածավալ պատերազմ կսկսվի, սակայն իրենք չեն ցանկանում, որ տարածաշրջանում լարվածությունը սրվի, և ռազմական գործողություններ իրականացվեն։

«Սիրիայի դեմոկրատական ուժերի» հրամանատարը նաև հայտարարել է. «Թուրքիայի կառավարությունը վճռական է ցամաքային ռազմական գործողություններ իրականացնելու հարցում, և եթե այդ հարցում միջազգային վճռական դիրքորոշում չլինի, Թուրքիան ավելի լայնածավալ հարձակումներ կսկսի։ Սիրիան Արաբական միության մի մասն է, և Թուրքիան փորձում է ավելի շատ տարածքներ գրավել Սիրիայից, և արաբական երկրները պետք է հստակ ու վճռական դիրքորոշումներ ունենան այս հարցում»։

«Ճանկ-սուր» օպերացիան առանձնանում է նախկինում իրականացված գործողություններից ոչ միայն ռազմական բնույթով, այլև մի շարք տնտեսական գործոններով։ 2017-2018 թթ. Թուրքիայի գործողությունները տարբերվում էին մասշտաբներով, կենտրոնացած էին տարածքների օկուպացիայի վրա, որոնցից ամենանշանակալին, անկասկած, Աֆրինի լեռնային շրջանն էր։
Անկարայի տարածքային պահանջները ժամանակին հիմնված էին Մանբիջ փոքրիկ քաղաքի ձեռքբերման վրա, սակայն տարածքային հարցը մի քանի տարի չկարողանալով հօգուտ իրեն լուծել՝ Թուրքիան փոխեց իր հռետորաբանությունը՝ անցնելով, այսպես կոչված, նոր տարբերակի քննարկմանը, ինչն էլ ենթադրում է «Ադանայի դաշնագիր» և այդ տարածքներում Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության և իշխող ուժերի դեմ ռազմական գործողություններ՝ հրետանային և օդային հարվածների տեսքով։

Վերջին գործողությունների հիմնական ռազմական թիրախներ դարձան նավթավերամշակման և եկամտի աղբյուր հանդիսացող քաղաքները։ Նոյեմբերի 24-ի գիշերը թուրքական ավիացիան ավելի քան տասը հարված է հասցրել Հասակա և Դեյր-էզ-Զոր նահանգներում նավթի արդյունահանման և վերամշակման օբյեկտներին։ Ըստ էության, Սիրիայի հարավ-արևելքի հումքային ենթակառուցվածքի մնացորդները մի քանի տարի եղել են և՛ գայթակղիչ, և՛ կապող օղակ ողջ տարածաշրջանի տարբեր ուժերի միջև։ Իսկ այն, որ Թուրքիան որոշեց հարվածել հենց այդ հանգույցին, ցույց է տալիս թե՛ Անկարայի մտադրությունների խորությունը, թե՛ ռազմաքաղաքական հայեցակարգի փոփոխությունն այդ ուղղությամբ, քանի որ երկու դեպքում էլ ԱՄՆ-ն էր պատասխանատու այդ ենթակառուցվածքի անվտանգության համար։ Սիրիական նավթը պատմականորեն համաշխարհային շուկաներում գնագոյացման կարևոր գործոն չի եղել, սակայն գազի արդյունահանման հետ ամբողջությամբ ծածկել է Սիրիայի ազգային տնտեսության կարիքները և ապահովել արտահանման եկամուտներ։

Ըստ որոշ լրատվականների՝ նոյեմբերի 23-ին սիրիական նավթագազային օբյեկտների վրա թուրքական կործանիչների և անօդաչու թռչող սարքերի հարձակման հետևանքով 12 նավթավերամշակման գործարան է խոցվել։ Հարակից մի շարք դաշտերում հրդեհներ են բռնկվել։ Հրթիռային հարվածների հետևանքով Ղամիշլիում զոհվել է Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության բարձրաստիճան հրամանատար Ռեզան Գելոն։ Հարձակման թիրախ է դարձել նաև Ալ-Խոլ ճամբարը, որտեղ էին ապաստանել ԻՊ զինյալների ընտանիքների անդամները։ Հաղորդվում է, որ փախուստի փորձի ժամանակ 6 մարդ ձերբակալվել է։

Թուրքական զինված ուժերի գործողությունները Սիրիայի հյուսիսում և Իրաքում դեռևս շարունակվում են, և այս պահին դրանց ավարտի նախանշաններ չկան։ Էրդողանի վարչակազմը դիտարկում է հարևան պետությունների տարածքներում գործողությունների ցամաքային փուլին անցնելու տարբերակները։ Թուրքիան ակնկալում է, որ ռազմաօդային գործողությունները դեկտեմբերին կավարտվեն, որից հետո թուրքամետ ուժերի աջակցությամբ լայնածավալ ցամաքային արշավ կսկսի Սիրիայում և Իրաքում։

Թուրքիայի հարավում բուֆերային գոտի ստեղծելու և իրենց տարածքն ապահովելու թուրքերի ցանկությունը հղի է տարածաշրջանն ապակայունացնելու և այլ վտանգներով, ինչը պայմանավորված է ոչ միայն քրդական կազմավորումների միջև եղած հակասությամբ, այլև իսլամական պետության զինյալների ակտիվացմամբ։

Նարե Գևորգյան

«Դրօշակ» թիվ 12, 2022թ

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company