ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Թուրքիա-Սուրիա Յարաբերութիւններու Կարգաւորման Ներկայ Փորձը

28 Հունվար 2023

Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախկին նախարար, նախկին վարչապետ Ահմեթ Տաւութօղլու փետրուար 2004 թուականին, երբ Թուրքիոյ օրին վարչապետ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի աւագ խորհրդականն էր, ստեղծեց «Զերօ խնդիրներ դրացիներու հետ» քաղաքական ուղեգիծը, որ դարձաւ թրքական պետութեան արտաքին քաղաքականութեան առանցքը, սակայն ի վերջոյ ձախողեցաւ: Փոխան զերօ խնդիրներու` Անգարան իր բոլոր դրացիներուն հետ ստեղծեց խնդիրներ:

Այսօր` 14 մայիս 2023-ին նախատեսուած նախագահական ու խորհրդարանական ընտրութիւններու նախօրեակին, կը թուի, թէ Թուրքիան կը փորձէ վերականգնել ու գործադրել այդ ուղեգիծը: Արդարեւ, մենք անցնող շրջանին տեսանք Թուրքիոյ` Իսրայէլի, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու, Եգիպտոսի եւ Սէուտական Արաբիոյ հետ յարաբերութիւններու բնականոնացում, վերականգնում կամ առնուազն բնականոնացման ու վերականգնման փորձեր, որոնց նորագոյն արարը Թուրքիա-Սուրիա յարաբերութիւններու վերականգնման փորձն է:

Այս վերջինին պարագային, սակայն, կարելի չէ խօսիլ յարաբերութիւններու բնականոնացման մասին, որովհետեւ վստահութեան չգոյութիւնը թուրք-սուրիական յարաբերութիւններու գլխաւոր բնութագիրն է: Թուրք-սուրիական յարաբերութիւններու բնականոնացման մասին կարելի չէ խօսիլ, այլ` անոնց կարգաւորման մասին միայն, որովհետեւ սուրիացիներուն «բերանը մէկ անգամ այրած է», եւ հասկնալիօրէն անոնց մօտ վերապահութիւն ու Թուրքիոյ նկատմամբ անվստահութիւն գոյութիւն ունի:

2009-ին երկու երկիրները 50 համաձայնագիրներ կնքեցին ու Թուրքիա-Սուրիա բարձրագոյն մակարդակի Ռազմավարական համագործակցութեան խորհուրդ ստեղծեցին: Հազիւ երկու տարի ետք Անգարան կռնակէն հարուածեց Դամասկոսն ու արդէն աւելի քան 10 տարիէ ի վեր կը զօրակցի սուրիական վարչակազմի տապալման միջազգային ծրագիրին ու աջակցութիւն կը ցուցաբերէ ատոր գործադրման գործիք եղող ահաբեկչական խմբաւորումներուն: Սուրիացիները կրնա՞ն մոռնալ Էրտողանի օրին կատարած նորօսմանական յայտարարութիւնը, թէ կը փափաքի վարչակազմի տապալումէն ետք Դամասկոսի Օմայատներու մզկիթին մէջ նամազ ընել:

Էրտողան սուրիական թղթածրարին մէջ յաջողութիւնը իր ընտրական անելէն դուրս գալու ելք մը կը նկատէ: Ան կը փորձէ վերջ տալ սուրիացի գաղթականներու հարցին` նկատի ունենալով թուրք քուէարկողներու մօտ այդ գաղթականներուն նկատմամբ ժխտական տրամադրութիւնն ու դժգոհութիւնը:

Մօտիկ անցեալին երկու երկիրներուն գաղտնի սպասարկութիւններու ղեկավարներ Հաքան Ֆիտանի եւ Ալի Մեմլուքի միջեւ հանդիպումներ տեղի ունեցած են: Թուրքիոյ եւ Սուրիոյ պաշտպանութեան նախարարները 28 դեկտեմբեր 2022-ին Մոսկուայի մէջ Ռուսիոյ պաշտպանութեան նախարարի միջնորդութեամբ ունեցան հանդիպում մը, որ նկատեցին «դրական ու շինիչ»: Անգարա այժմ կ՛ուզէ նախագահներու կամ առնուազն արտաքին գործոց նախարարներու մակարդակով հանդիպում մը ունենալ, այլ խօսքով` ապահովականէն դէպի քաղաքական մակարդակ անցում կատարել: Սուրիական կողմը, սակայն, թրքական կողմին համար ճշդած է նախապայման մը` վերջ տալ թրքական բռնագրաւումին ու ահաբեկչական խմբաւորումներուն աջակցութեան:

Էրտողան այժմ կանգնած է, յաչս սուրիական կողմին, իր հաւաստիութիւնը գործնական գետնի վրայ փաստելու մարտահրաւէրին առջեւ, իսկ թրքական աջակցութիւն վայելող ահաբեկչական խմբաւորումները կ՛անդրադառնան թուրք-սուրիական համաձայնութեան իրենց համար ներկայացուցած գոյութենական վտանգին, ուստի զայն կանխարգիլելու համար կը դիմեն զինուորական մագլցումի:

Սուրիա-Թուրքիա յարաբերութիւններու կարգաւորումը կը փարատէ քրտական խմբաւորումներուն նկատմամբ թրքական չափազանցուած մտավախութիւնները եւ նոյն ատեն Անգարայի ծաւալապաշտական ախորժակները կը զսպէ: Արդէն Ասթանայի ձեւաչափը, որուն մաս կը կազմեն Թուրքիան, Ռուսիան եւ Իրանը` ներկայ կարգաւորման հոլովոյթի մասնակիցները, Մոսկուայի եւ Թեհրանի կողմէ այդ նպատակի համար ստեղծուած էր եւ որոշ չափով յաջողած: Ռուսիոյ եւ Իրանի ներկայ միջնորդութեան փորձը այդ հոլովոյթին յաջորդող տրամաբանական քայլն է:

Ներկայ հոլովոյթին իսկական ու գլխաւոր միջնորդը Ռուսիան է, սակայն Իրան կը փորձէ մաս կազմել թուրք-սուրիական յարաբերութիւններու կարգաւորման հոլովոյթին` իմանալու համար, թէ ատիկա ինչպիսի՛ ազդեցութիւն պիտի ունենայ Սուրիոյ ապագային մէջ իր դերակատարութեան վրայ, նկատի ունենալով, որ Սուրիոյ իր տրամադրած օժանդակութիւնը շրջանցած է 20 միլիառ տոլարը, եւ Թեհրան աշխատանք կը տանի բոլոր ոլորտներու մէջ, մասնաւորաբար` ուժանիւթի ոլորտին մէջ, գործակցութեան: Թրքական կողմն ալ կ՛ողջունէ Իրանի մասնակցութիւնը, որովհետեւ Դամասկոսի հետ յարաբերութիւններու կարգաւորման համար ամէն օժանդակութեան կարիքը ունի` նկատի ունենալով սուրիական կողմի վերապահութիւնը:

Միւս կողմէ` այդ յարաբերութիւններու վերականգնման դէմ եղող Միացեալ Նահանգները այդ փորձը ձախողցնելու նպատակով Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Մեւլութ Չաւուշօղլուի 18 յունուար 2023-ին Ուաշինկթըն այցելութեան ընթացքին թրքական կողմին առաջարկեցին Սուրիոյ հարցով միասնաբար աշխատիլ, սակայն թրքական դիւանագիտութեան պետը նշեց. «Մեր վստահութիւնը արատաւորուած է, որովհետեւ Միացեալ Նահանգներ չյարգեցին իրենց նախապէս տուած խոստումները»:

Միացեալ Նահանգներ Թուրքիան դէպի Սուրիա իրենց մէկ կարեւոր դարպասը կը նկատեն, ուստի եւ դիւրութեամբ պիտի չարտօնեն անոր դերակատարութեան ի վնաս իրենց շահերուն փոփոխութիւնը:

Էրտողան այժմ ժամանակի դէմ կը մրցի` նկատի ունենալով նախագահական ընտրութեան ժամկէտը: Սուրիական կողմը, սակայն, չ՛աճապարեր, եւ անոր շահերէն կը բխի թրքական կողմէն իր պահանջած յանձնառութիւններուն ամրագրումն ու երաշխաւորումը ապահովելը` անցեալի փորձառութեան հիման վրայ զգուշանալով Թուրքիոյ նախագահ ընտրուելէն ետք Էրտողանի խոստումնադրժութենէն:

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ
aztagdaily.com

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company