ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Չմոռնալ Ժամանակի Եւ Միջավայրի Հրամայականները

06 Մարտ 2023

Այս յօդուածը կը գրեմ Երեւանէն, ուր կարճատեւ այցելութեամբ կը գտնուիմ մասնակցելու համար գիտաժողովի մը, որ կազմակերպուած է Համազգայինի Հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Երեւանի գրասենեակին եւ Խ. Աբովեանի անուան Հայկական պետական մանկավարժական համալսարանին կողմէ` գործակցաբար: Գիտաժողովը տեղի ունեցաւ շատ յաջող կերպով: 17 բանախօսներ, բոլորն ալ համալսարանական դասախօսներ, պատմաբաններ ու բանասէրներ քննեցին «Հայ հասարակական-քաղաքական միտքը 19-րդ դարի վերջին եւ 20-րդ դարի առաջին կէսին-պատմութիւն եւ արդիականութիւն» նիւթը:

Ինչո՞ւ ընտրուած է այս նիւթը: Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կեանքին ուշադիր հետեւողները նկատած պիտի ըլլան, որ շատ յաճախ, քաղաքական քննարկումներու եւ բանավէճերու առիթով բաղդատութիւններ կը կատարուին աւելի քան հարիւրամեայ անցեալի եւ ժամանակակից դէպքերու ու դիրքորոշումներու միջեւ:

Ներկայ դիրքորոշում մը արդարացնելու համար, յատկապէս իշխանական պատասխանատուներ կը մէջբերեն հեռաւոր անցեալին վերաբերող խօսք մը, քաղաքական կեցուածք մը կամ կայացած համաձայնութիւն մը: Հարցը կը վերաբերի հայ-թրքական յարաբերութիւններուն, թուրքերու հետ հայերու գործակցութեան փորձերուն, այդ փորձերու ձախողումներուն ու հայկական պարտութիւններուն: Կարծես ժամանակը կանգ առած է 1920-ական թուականներուն ու ետ աշխուժացած է Հայաստանի անկախութեան օրերուն, 1991-էն ետք: Կարծէք հարիւրամեայ ու աւելի երկար այս ժամանակաշրջանին աշխարհը բնաւ չէ փոխուած, պայմանները մնացած են միեւնոյնը, համաշխարհային ղեկավարման կեդրոններու փոփոխութիւն չէ եղած, եւ ամէն բան մնացած է նոյնը: Մենք ալ չենք փոխուած, դէմքերը ուրիշ են, սակայն նոյն անձնաւորութիւնները իրենց հին ժամանակներու մտածողութեամբ կը շարունակեն գործել:

Անհրաժեշտ է յիշեցնել, որ հայ ազատագրական պայքարը, որ յանգեցաւ Առաջին հանրապետութեան ստեղծումին, արդիւնք է 19-րդ դարի կէսերէն սկսած երկարատեւ հոլովոյթի մը, որուն ընթացքին հետզհետէ կազմաւորուեցաւ հայ հասարակական-քաղաքական մտածողութիւնը: Հայ մարդը Օսմանեան եւ ռուսական կայսրութիւններուն հաւատարիմ հպատակէն վերափոխուեցաւ միասնական ազգի մը անդամ քաղաքացիի: Այդ վերափոխումը հեշտութեամբ չեղաւ: Սկսելով մարդկային տարրական իրաւունքներու յարգումին խնդրանքով, ապա պահանջ ձեւաւորելով` համոզուած, որ բնական այդ իրաւունքները ի վերջոյ պիտի յարգուին, հայ մարդը դիմեց պահանջատիրական պայքարի: Ունեցաւ ե՛ւ յաղթանակներ ե՛ւ պարտութիւններ, սակայն չընկրկեցաւ երբեք ու հաւատաց վերջնական յաղթանակին` անկախ ու միացեալ Հայաստանին:

Ներկայ ժամանակներուն, վերջին պատերազմի պարտութեան ու յանձնուողական պայմանագրի ստորագրութեան յաջորդած հասկնալի պատրանաթափութեան պայմաններուն տակ, կարելի չէ վերադառնալ անցեալին ու այնտեղ փնտռել այսօրուան ձախողումներուն աղբիւրները: Ըսել, որ մէկուկէս դար սխալ ապրած ենք, սխալ գործած ենք ու այդ երկարատեւ սխալին հետեւանքն է ներկայ կացութիւնը: Օսմանեան եւ ռուսական հպատակը եւ այսօրուան Հայաստանի ազատ քաղաքացին բաղդատելի եզրեր չեն: Ամէն մէկը կը գործէ, գործած է ի՛ր ժամանակի պայմաններուն մէջ, իր այդ ժամանակի կարգավիճակով եւ ժամանակի ընձեռած պայմաններով:

Գիտաժողովի ընթացքին, քննարկման ժամանակ անուղղակի կերպով արծարծուեցաւ այս հարցը: Ռուբինա Փիրումեանի զեկոյցէն ետք վէճ մը ստեղծուեցաւ: Զեկոյցին նիւթն էր. «Հայ քաղաքական մտքի վերջին թռիչքը` ճիգ ազգայինից պետական մտածողութեան անցնելու (1918-1920)»: Մասնակիցներէն մէկը զեկոյցի նիւթին հետ առնչութիւն չունեցող երկու հարց արծարծեց: Առաջինը, յաւիտենական բարդոյթ, պահանջեց ընդունիլ, որ խորհրդային իշխանութեան 70 տարիներու ընթացքին տեղի ունեցած են ազգային մշակոյթի եւ այլ յառաջդիմութիւններ, զորս զեկուցաբերը ընդունեց. երկրորդ` ընդունիլ, որ ՀՅ Դաշնակցութիւնը եւս, ներկայ իշխանութիւններուն նման, թուրքերու հետ լեզու գտնելու փորձեր կատարած է: Պատասխանուեցաւ, որ տարբեր ժամանակներու մէջ եւ տարբեր միջավայրերու մէջ կատարուող յարաբերութիւնները բաղդատելի չեն: Ի վերջոյ ըսուեցաւ նաեւ, որ Դաշնակցութիւնը յարաբերութեան, նոյնիսկ գործակցութեան դէմ չէ. դէմ է այդ յարաբերութիւնները կառուցելու համար հայ ժողովուրդի իրաւունքներէն զիջումներ կատարելու եւ համաձայնագիրով զանոնք ամրագրելու գաղափարին: Առանց նախապայմաններու փոխյարաբերութիւնը բնական երեւոյթ է երկու դրացի, սահմանակից երկիրներու միջեւ:

Այս կարգի եւ քաղաքական ցածրագոյն որակի հարցեր կ՛արծարծուին անդադար, ամէն տեղ, ամէն առիթով: Նպատակը արդարացումն է իշխանութիւններուն իբր թէ խաղաղասիրական քաղաքականութեան: Ամէն գնով խաղաղութեան հասնելու ձգտումը գործընթաց մըն է, որ ամէն քայլափոխի զիջում ու իրաւունքներէ հրաժարում կ՛ենթադրէ: Ցեղասպանութեան ճանաչումը ժխտենք, պահանջատիրութենէն հրաժարինք, Հայաստանի սահմաններու փոփոխութիւնը ընդունինք, Արցախի ինքնորոշման իրաւունքը մոռնանք եւ զայն Ազրպէյճանի մաս ընդունինք եւ այլն, եւ այլն: Ասոնք են գինը փայփայուած խաղաղութեան, որուն հատուցումը կը փորձուի արդարացնել հեռաւոր անցեալին հայութեան մղած պայքարին ժամանակաւոր ընկրկումներով:

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ
aztagdaily.com

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company