ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Դրօշակ

Ազգային մտավորականութիւնը եւ անոր դերը գաղափարական կազմակերպուածութեան մէջ

07 Մարտ 2023

Մտաւորականութիւնն է, անկասկած, հանրային միտքեր, զգացումներ, մտահոգութիւններ արտայայտողը, գաղափարներ մշակողը, ազգութիւնը մէկ մտքի, համոզման շուրջ հաւաքողը եւ հոգեւոր աշխարհի ղեկավարը:

Անցեալի պատմութեան մէջ թագաւորներու, իշխաններու եւ երկիրը ղեկավարողներուն մօտ կը տեսնենք մտաւորականութիւնը. այսօր անոնք բացակայ են թէ՛ քաղաքականութենէն եւ թէ՛ մեր կեանքէն:

Ի զուր չէ, որ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ առաջին անգամ մտաւորականութիւնը ձերբակալեցին, որովհետեւ ժողովուրդ մը առանց մտաւորականութեան ատակ է կորուստի:

Ուսուցիչ, խմբագիր Բենիամին Թաշեան առիթով մը մէջբերած է Է. Ակնունիի (Խաչատուր Մալումեան) մտաւորականութեան մասին բնութագրումն ու ընդգծումը Հ. Յ. Դաշնակցութեան շարքերուն մէջ մտաւորականութեան թիւի եւ անոնց արժէքին նկատմամբ: Վերոնշեալ ընդգծուած միտքը, մենք եւս խիստ կարեւոր նկատելով, ստորեւ կը մէջբերենք՝ պարզապէս պարզաբանելու, որ բազմաթիւ մտաւորականութիւն ունեցող Հ.Յ.Դ.-ն կուսակցութենէ անդին եղած է:

Թաշեան կը գրէ. «Ատեն մը, 1912-ին կամ 1913-ին, Ակնունի կը յայտարարէր Պոլսոյ մէջ, ի լուր բոլորին․ «Դաշնակցութիւնը միայն մի տեղում եւ մի ժամանակում իր շարքերի մէջ համրում էր աւելի քան վեց հարիւր մտաւորական: Սա կը նշանակի, որ Դաշնակցութիւնը կուսակցութիւն չէ, ազգ է»» :

Եթէ թուրքը Հայոց ցեղասպանութեամբ ծանր հարուած հասցուցած էր հայ մտաւորականութեան, գլխատած էր այն խաւը, որ կը մշակէր հոգեւոր արժէքներ եւ կը հաւաքէր հայութիւնը անոնց շուրջ, այսօր ան կը դիմէ տարբեր միջոցներու. հայկական որոշ հատուածի մը ուղեղները լուալով` ջլատել զանոնք հայկական ինքնութենէ եւ դարձնել Թուրքիոյ համակիրներ, բարեկամներ:
Այսօր հայուն թշնամին ու հակառակորդը եւս բոլոր բնագաւառներում ամէն ջանք կը թափեն՝ մեր մէջէն վերացնելու արժէքը՝ մտաւորականութիւնը, եւ հաւանաբար այդ պակասն է, որ մեր ազգը կամաց-կամաց կը տանի դէպի կորուստ:

Դժբախտաբար, կ’ապրինք այնպիսի ժամանակ մը, որ անձը աւելի՛ կարեւոր է հաւաքականութեան համար, քան անոր իմացական կարողութիւնները, որովհետեւ մենք անձն է, որ սկսած ենք կարեւորել ու սիրել՝ իր իմացութենէն առաջ:

Վերջին շրջանին համաշխարհային առումով ցայտուն երեւոյթ է աշխարհակարգի ապագաղափարական վարքագիծը, որ կը ձգտի գաղափարաբանութիւնները չէզոքացնելու ճամբով աշխարհը վերածելու միայն ու միայն մէկ ու մեծ շուկայի մը:

Համոզուինք, որ այսօր, դժբախտաբար, մտաւորականութեան բացակայութիւն կը տիրէ աշխարհի վրայ ընդհանրապէս, հետեւաբար հայ մտաւորականութեան բացակայութիւն կը տիրէ, նաեւ ազգային կամ դաշնակցական մտաւորականութեան բացակայութիւն կը տիրէ աներկբայօրէն:

Նկատի առնելով, որ Հ. Յ. Դաշնակցութեան համար ինչպէս անցեալին ուրոյն արժէք եղած է նաեւ գաղափարական ուղի հունաւորող մտաւորականը, որ մշակութային, ընկերային եւ գիտական լիցք եւ ուժականութիւն տուած է ազատագրական պայքարին: Այսօր եւս, մտաւորականները եւ մշակոյթի գործիչները պիտի ունենան որոշիչ դեր Հ. Յ. Դ.-ի ազգային ռազմավարութեան արժեւորման եւ իրագործման համար: Սակայն անցեալի նայելով՝ այսօր ընդունինք, որ ցաւալի երեւոյթ է մտաւորականութեան բացակայութիւնը: Միւս կողմէ՝ մտաւորականի պատրաստութիւնն ու զայն արժեւորելու հարցը (յատկապէս Սփիւռքի մէջ): Օրըստօրէ այս երեւոյթը լուրջ, զգալի եւ ակնյայտ կը դառնայ:

Այդ իմաստով ալ կը դժուարանանք ըսելու, թէ այսօրուան մտաւորականութիւնը բաւարար է, եւ անոնց ձայնն ու գաղափարները այդքան ալ լսելի չեն: Բնականաբար, պատճառները շատ են, սակայն պատճառներու ամէնէն ակներեւը այդ է, որ հաւաքականութեան կողմէ այլեւս հետաքրքրութիւն եւ գնահատանք չկայ մտաւորականի նկատմամբ, ինչպէս անցեալին:

Այսօր ընդունինք, որ համացանցի վրայ փաստացի ներկայութիւնն է, որ կը կազմաւորէ նոր սերունդներու մտածողութիւնը եւ հանրային կարծիքը, առհասարակ: Ընկերային ցանցերու օգտագործուած բոլոր լծակներու ճամբով ջամբուած դաստիարակութեան եւ քարոզչութեան կշիռը, անկախաբար անոնց հոգեմտաւոր եւ բարոյական արժէքէն, անհամեմատ աւելի է, քան ուսուցանողին, դաստիարակին, ուսուցիչին, քարոզիչին կամ նոյնիսկ ծնողքին անմիջական խօսքին ազդեցութիւնը:

Մտաւորականութիւն պահելու եւ անոնց ներկայութիւնը աւելի աշխոյժ դարձնելու յաջորդ կարեւոր գործօնը նիւթական-տնտեսական հիմնախնդիրն է: Համաշխարհայնացումի այս դարուն՝ նիւթապաշտութեան եւ հաճոյամոլութեան այս օրերուն, հաւատաւոր ու կամաւոր ձեւով հայ մտաւորականը պէտք է ի վիճակի ըլլայ ստեղծագործելու եւ իր հիմնական խօսքը ունենայ հայապահպանման մեծ երթին՝ միշտ բարձր բռնած ազգային ու գաղափարական այն դրօշը, որ հայութիւնը պիտի առաջնորդէ իր անկատար տենչերուն իրականացման:

Այսօր, դժբախտաբար, մարդու կեանքին կիզակէտն ու նպատակը միմիայն նիւթը դարձած է. նիւթական եւ հաճոյամոլութեան վնասները աւելի վատ եւ հսկայական ազդեցութիւն եկած են ձգելու մարդու մտային եւ հոգեկան աշխարհներուն վրայ:

Մեկնելով այս կացութենէն՝ պարտադրուող նոր իրադրութիւնը կը ստիպէ վերատեսութեան ենթարկել հայ մտաւորականի եւ յատկապէս ազգային-կուսակցական մտաւորականի գոյութեան եւ գնահատման խնդիրը։ Հարկ է զայն վերանայիլ որպէս ռազմավարութիւն եւ որպէս մարտավարութիւն, ինչպէս նաեւ վերականգնել անոր հիմնական խարիսխը:

Հետեւաբար, պէտք է մեծ ներդրում կատարել՝ դաշնակցական մտաւորականներ, յօդուածագիրներ եւ այլ մասնագէտ գրողներ պատրաստելու համար: Իսկ եղածներն ալ՝ արժեւորել, գուրգուրալ եւ այսօր քաջալերել զանոնք՝ քաջ գիտակցելով, որ մտաւորականութեան եւ գրողի բացակայութիւն կը տիրէ: Միւս կողմէ՝ շարքային մտաւորական տարրը ներգրաւել կուսակցութեան տարբեր մարմիններու մէջ, չվանել զանոնք, քանի որ անոնց ներկայութիւնը մի՛շտ ալ հարստացուցած է մեր գաղափարական գանձարանը եւ ստեղծած առաջնորդող մտածողութիւն:

Լաւապէս զինուած ըլլանք գիտելիքով, մասնագիտութեամբ, բայց մանաւանդ գաղափարական պատրաստութեամբ՝ մեր արժէքները պահելով եւ ապազգային ամէն տեսակի երեւոյթի դիմադրելով:

Ամէն ջանք գործի լծել` անոնց միտքն ու հոգին դարբնելու այն ոգիով ու սկզբունքներով, որոնք կ’ամրապնդեն դաշնակցական գաղափարապաշտութիւնը, կը պատրաստեն այն գաղափարապաշտը, որ կը ձգտի հասնիլ աւելի բարձր իտէալներու կամ շօշափելի տուեալներու, որ կը սիրէ մտքով եւ հոգիով յածիլ այնպիսի բնագաւառներու մէջ, որոնք հեռու են նիւթեղէն իրականութենէ:

Մեր գաղափարախօսութիւնը յաղթանակի հասցնելու համար անհրաժեշտ է հաշուի առնել բծախնդրօրէն եւ գիտականօրէն մշակուած մարտավարական ծրագիր:

Կուսակցութեան գաղափարախօսութեան բոլոր գործօններու պահպանման եւ զարգացման գլխաւոր միջոցը մտաւորականութիւնն է:

Օգտագործել արդիական ամէն տեսակի մեթոտները, որոնց ազդեցութեան տակ կուսակցական շարքայինները կը դառնան գաղափարի նուիրեալներ եւ Հայ Դատի զինուորեալներ` հեռու անհատապաշտութիւնէ:

Վերջապէս պէտք է համոզուինք, որ մեր պատմութեան ամէնէն ամօթալի պարտութիւններէն՝ Արցախի 44-օրեայ եւ յաջորդող պատերազմէն ու հողատարածքներ յանձնելէ ետք նաեւ առաւել կարեւորութիւն կը ստանայ այսօր, որ հիմնական եւ աշխոյժ ներկայութեան կարիքը կայ ազգային մտաւորականութեան։ Անգամ մը եւս կը հաստատուի, որ խիստ կարեւոր է կուռ հաւատքով վառ պահել ազգային գաղափարախօսութիւնը՝ Միացեալ եւ Անկախ Հայաստանի գաղափարը այն միակ առանցքն է, որուն շուրջ կրնայ հայ ազգը համախմբուիլ ու գոյատեւել, սակայն իւրաքանչիւր անհատի մէջ ազգային ոգին ամրապնդուելէ յետոյ:

Աւօ Գաթրճեան
Հրապարակագիր, բանասէր, Հալէպի հայագիտական հիմնարկի Հայ դատի դասախօս

«Դրօշակ» թիվ 2, 2023թ

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company