ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Լիբանանի Մէջ Թուրքիոյ Ազդեցութեան Ստացած Ֆինանսական Ու Քաղաքական Իրերայաջորդ Երկու Հարուածները

17 Մարտ 2023

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

Ուրբաթ, 29 հոկտեմբեր 2021-ի երեկոյեան Սէուտական Արաբիոյ կառավարութեան եւ արտաքին գործոց նախարարութեան պաշտօնական աղբիւրները յայտնեցին, որ տուն կը կանչեն Լիբանանի մէջ իրենց դեսպանը եւ թագաւորութեան մէջ Լիբանանի դեսպանէն կը պահանջեն վերադառնալ Լիբանան: Նմանապէս, Սէուտական Արաբիան կը դադրեցնէ Լիբանանէն իր բոլոր ներածումները: Սէուտական Արաբիան նոյն վերաբերմունքին արժանացուց լիբանանեան իշխանութեան կեցուածքին զօրավիգ քաղաքական թէ տնտեսական կառոյցներն ու անձնաւորութիւնները: Նմանօրինակ կեցուածք ցուցաբերեցին նաեւ Արաբական ծոցի համագործակցութեան անդամ երկիրները` բացառութեամբ Քաթարի: Այս բոլորը` իբրեւ բողոք Պէյրութի մէջ Իրանի հովանաւորութիւնը վայելող Հըզպալլայի ազդեցութեան:

Սէուտական Արաբիան այսպիսով ինքզինք զանց կացուցեց Լիբանանէն ու անոր դիմագրաւած ներքին խնդիրներէն: Նկատի ունենալով Սէուտական Արաբիոյ ներլիբանանեան քաղաքականութեան եւ մասնաւորաբար սիւննի համայնքին մէջ ունեցած մեծ դերակատարութիւնն ու ազդեցութիւնը` Ռիատի այս կտրուկ որոշումէն ետք ստեղծուեցաւ մեծ բաց մը, զոր սկսաւ լեցնել տարածաշրջանին մէջ սիւննիական միւս մեծ ուժն ու սիւննիական աշխարհի ղեկավարման համար Սէուտական Արաբիոյ մրցակիցը` Թուրքիան, որ արդէն մեծ ներդրումներ կատարած էր, մասնաւորաբար` հիւսիսային Լիբանանի մէջ, ուր թրքացեղ լիբանանցիներով բնակուած գիւղեր գոյութիւն ունին, սակայն նաեւ` մեծաթիւ սիւննիներով բնակուած Սայտայի եւ Պէյրութի մէջ: Տնտեսական ու ընկերային ներդրումներուն ազդեցութեան տակ, Լիբանանի մէջ սկսաւ մեծնալ նաեւ Անգարայի քաղաքական ազդեցութիւնը:

Փետրուար 6-ի երկրաշարժը եկաւ առաջին հարուածը հասցնելու Լիբանանի մէջ Թուրքիոյ ազդեցութեան ծաւալման: Նկատի ունենալով բնական աղէտին պատճառած ահաւոր նիւթական վնասները` Անգարան այժմ ստիպուած է վերականգնման հսկայական աշխատանքի ծախսերը հոգալու համար իր «գօտին քաշելու», ուստի անկարող պիտի ըլլայ այլուր նիւթական ներդրումներ կատարելու կամ ֆինանսաւորում տրամադրելու:

«Ոմանց դժբախտութիւնը ուրիշներուն երջանկութիւնն է», կ՛ըսէ ֆրանսական ասացուածքը: Քաթարը, օգտուելով Սէուտական Արաբիոյ ինքնաչէզոքացումէն ու Թուրքիոյ հետ իր մտերմիկ յարաբերութիւններէն, որոշ ատենէ մը ի վեր աննկատ կերպով կ՛աճեցնէր Լիբանանի մէջ իր ազդեցութիւնը: Այդ ազդեցութեան ցուցանիշերէն մէկը 29 յունուար 2023-ին ստորագրումն էր լիբանանեան ջուրերուն մէջ գտնուող թիւ 4 եւ թիւ 9 նաւթահորերը հորատելու, պեղելու եւ նաւթ արտահանելու համաձայնագիրին, որուն հիմամբ Քաթարը, Ֆրանսայի եւ Իտալիոյ կողքին, նաւթի իր «Քաթար էնըրճի» ընկերութեան միջոցով մաս կը կազմէր լիբանանեան ջուրերու մէջ գտնուող նաւթի արտահանումին` նշանակալից կերպով փոխարինելով ռուսական «Նովաթեք»-ը:

Այդ ազդեցութեան լրջութեան վկայութիւնը, միջազգային դիւանագիտութեան մակարդակով ճանաչումն ու ամրագրումը, 6 փետրուար 2023-ին, Փարիզի մէջ Լիբանանի քաղաքական տագնապի լուծման նպատակով, Միացեալ Նահանգներու, Ֆրանսայի, Սէուտական Արաբիոյ եւ Եգիպտոսի ներկայացուցիչներուն կողքին Քաթարի ներկայացուցիչին` իշխանութեան արտաքին գործոց նախարարի շրջանային հարցերով օգնական Ապտուլազիզ Խուլաֆիի մասնակցութիւնը եղաւ: Նոյն օրը վրայ հասաւ Թուրքիան հարուածած երկրաշարժը, որ Լիբանանի մէջ անոր գործունէութեան բնական նահանջը ազդարարեց, ինչ որ Քաթարի համար իր ազդեցութիւնը առաւել եւս ամրապնդելու ու տարածելու առիթ ստեղծեց:

Շաբաթը, սակայն, ուրբաթէն առաջ եկաւ` 10 մարտ 2023-ին յայտնի դարձաւ, որ Իրանն ու Սէուտական Արաբիան, չինական միջնորդութեամբ, համաձայնած են իրենց դիւանագիտական յարաբերութիւնները վերականգնել:

Փեքինի միջնորդութիւնը նշանակալից է եւ` ոչ պատահական: Արդարեւ, Չինաստանն ու Իրանը տնտեսական եւ ռազմավարական յարաբերութիւններ ունին, իսկ Սէուտական Արաբիոյ Սալման պըն Ապտել Ազիզ թագաւորն ու Չինաստանի նախագահ Շի Ճինփինկը 9 դեկտեմբեր 2022-ին, վերջինիս Ռիատ այցելութեան 2-րդ օրուան ընթացքին, երկու երկիրներուն միջեւ համապարփակ ռազմավարական գործընկերութեան համաձայնագիր ստորագրեցին:

Իրան-Սէուտական Արաբիա համաձայնութիւնը կու գայ վկայելու տարածաշրջանին մէջ Չինաստանի ազդեցութեան աճին մասին, ինչ որ բնականաբար չի կրնար չմտահոգել Ուաշինկթընը: Միացեալ Նահանգներու Ազգային անվտանգութեան խորհուրդին մէջ ռազմավարական հաղորդակցութիւններու համակարգող Ճոն Քըրպի Ռիատ-Թեհրան համաձայնութիւնը մեկնաբանելու ընթացքին ի զուր չէր, որ նշեց. «Մօտէն կը հետեւինք Միջին Արեւելքի եւ Ափրիկէի մէջ Չինաստանի ազդեցութեան»:

Իրան-Սէուտական Արաբիա համաձայնութիւնը, եթէ ճիշդ ուղղութեամբ ընթանայ, կրնայ բարենպաստ ըլլալ տարածաշրջանի մէջ բազմաթիւ խնդիրներու կարգաւորման համար, ահա թէ ինչո՛ւ տարածաշրջանի երկիրները, բացառութեամբ Իսրայէլի, ողջունեցին զայն: Այո՛, Թեհրան-Ռիատ համաձայնութեան իբրեւ հետեւանք Ռիատ-Թել Աւիւ համաձայնութեան մը կարելիութիւնը նուազեցաւ, սակայն, ատոր զուգահեռ Լիբանանի խնդիրներու կարգաւորման յոյսերը բարձրացան: Այս առումով, նշանակալից ու խոստմնալից էր սէուտական դիւանագիտութեան պետ Ֆայսալ պըն Ֆարհան պըն Ապտալլա ալ Սէուտ իշխանին` «Իրանի հետ յարաբերութիւններու վերականգնումը կը բխի քաղաքական լուծումները նախընտրելու մեր հաստատ տեսլականէն» յայտարարութիւնը:

Իրան եւ Սէուտական Արաբիա համաձայնութիւնը իր մէջ կը պարունակէ ներլիբանանեան խնդիրներու կարգաւորման, առնուազն նախագահի ընտրութեան ու նոր կառավարութեան ձեւաւորման համար երկու երկիրներուն միջեւ համակարգման խոստումը, ինչպէս նաեւ կ՛ենթադրէ Լիբանանի մէջ սէուտական աւանդական մեծ ազդեցութեան ու դերակատարութեան վերականգնումը:

Ռիատի Լիբանան վերադարձը անխուսափելիօրէն կը նշանակէ անոր բացակայութենէն օգտուող ուժերու` Անգարայի եւ Տոհայի ազդեցութեան նուազում: «Երբ կատուն հեռու է, մուկերը կը խաղան», կ՛ըսէ ամերիկեան ասացուածքը: Այժմ «կատուն» կը վերադառնայ` կտրելու Լիբանանի մէջ Քաթարի «եղունգը» կամ առնուազն չափ ու սահման դնելու անոր «եղունգի երկարելուն»: Ֆինանսական գետնի վրայ ու իր ունեցած աւանդական ազդեցութեամբ Թուրքիայէն հզօր եղող Սէուտական Արաբիոյ Լիբանան վերադարձը, 6 փետրուարի երկրաշարժերուն ֆինանսական հետեւանքներուն կողքին, երկրորդ` այս անգամ քաղաքական ու ֆինանսական ուժեղ հարուած մը կը հասցնէ Լիբանանի մէջ Թուրքիոյ ազդեցութեան ու նկրտումներուն:

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company