ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Դամասկոսի արաբական լիկա վերադարձը մօտալուտ կը թուի

29 Մարտ 2023

Թուրքիան եւ Սէուտական Արաբիան տարիներէ ի վեր իրար հետ կը մրցին սիւննիներու ղեկավարի կարգավիճակի համար։ Այսօր անոնց միջեւ յառաջացած է մէկ այլ մրցակցութիւն մը՝ Սուրիոյ հետ յարաբերութիւնները առաջինը կարգաւորելու, ուստի եւ մրցակիցին ճամբան փակելու շուրջ։

«Անատոլու» լրատու գործակալութիւնը Մարտ 13-ին հաղորդեց, որ Թուրքիոյ, Սուրիոյ, Ռուսիոյ եւ Իրանի արտաքին գործոց փոխնախարարները Մարտ 15 եւ 16-ին Մոսկուայի մէջ ժողով մը պիտի գումարեն։ Սուրիական կողմը, սակայն, անմիջապէս յայտարարեց, թէ նշեալ քառակողմ հանդիպումի պայմանները տակաւին չեն հասունցած եւ Սուրիան տակաւին կը պնդէ երկու կողմերուն միջեւ քաղաքական որեւէ հանդիպումէ առաջ թրքական ուժերու իր հողերէն հեռացման վերաբերեալ Անգարայէն երաշխիքներ ստանալու վրայ։

Նախքան այդ, 8 Մարտին, Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Մեւլութ Չաւուշօղլուն յայտարարած էր, որ «յառաջիկայ շաբաթ» Թուրքիոյ արտաքին գործոց փոխնախարարի մասնակցութեան «թեքնիք ժողով պիտի գումարուի՝ նախապատրաստելու արտաքին գործոց նախարարներու ժողովը»։ Թրքական «Էն.Թի.Վի.» պատկերասփիւռի կայանը, սակայն, հաղորդեց, որ Մարտ 16-ին նախատեսուած հանդիպումը յետաձգուած է «թեքնիք պատճառներով»։ Ռուսիոյ արտաքին գործոց փոխնախարար Միխայիլ Պոկտանով Մարտ 27-ին յայտարարեց, որ այդ «խորհրդակցութիւնները» տեղի պիտի ունենան Ապրիլի սկիզբը։

Այստեղ խօսքը թեքնիք եւ արտաքին գործոց փոխնախարարներու մակարդակի վրայ խորհրդակցութիւններու մասին է, ինչ որ տակաւին շատ հեռու է երկու երկիրներուն միջեւ յարաբերութիւններու կարգաւորումէն։ Պատճառը սուրիական կողմի արդար ու տեղին եղող վերապահութիւնն է։ Թրքական կողմը ի զուր ջանք թափեց ռուսական միջնորդութեամբ Թուրքիոյ եւ Սուրիոյ նախագահներուն միջեւ հանդիպումի մը ապահովման համար։

Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Մարտ 16-ին Մոսկուա իր այցելութեան ծիրին մէջ ռուսական «Սփութնիք» լրատու գործակալութեան հետ զրոյցի ընթացքին յայտնեց. «Ինչ կը վերաբերի Թուրքիոյ նախագահ Էրտողանի հետ հանդիպումին, ապա ատիկա կապ ունի հասնելուն փուլի մը, ուր Թուրքիան պատրաստ կ’ըլլայ յստակօրէն եւ աներկբայ դուրս գալու սուրիական բոլոր հողերէն, ահաբեկչութեան աջակցութիւնը դադրեցնելու եւ կացութիւնը վերադարձնելու Սուրիոյ մէջ պատերազմէն առաջ գոյութիւն ունեցած իրավիճակին: Այս միակ պարագային է, որ իմ եւ Էրտողանի միջեւ կրնայ հանդիպում տեղի ունենալ: Առանց ատոր այդ հանդիպումի արժէքը ի՞նչ է, եւ ինչո՞ւ զայն կատարենք, եթէ Սուրիոյ մէջ պատերազմին համար վերջնական արդիւնքներ պիտի չձեռքբերէ»: Թուրքիոյ նախագահական պալատը յայտարարեց, որ Ասատի նախապայմանները անընդունելի են։ Այդպիսկով՝ Դամասկոս Թուրքիոյ նախագահ Էրտողանը զրկեց Մայիս 14-ին նախատեսուած նախագահական ընտրութեան մէջ քարոզչական կարեւոր յաղթաթուղթէ մը։

Սուրիոյ հետ յարաբերութիւնները բնականոնացնելու մրցավազքին մէջ Սէուտական Արաբիան կը գտնուի աւելի լաւ դիրքի վրայ եւ մթնոլորտը աւելի դրական է։

Մարտ 23-ին Սուրիան ու Սէուտական Արաբիան համաձայնութիւն գոյացուցին տասը տարիէ ի վեր սառեցուած դիւանագիտական յարաբերութիւններէն ետք վերաբանալու իրենց դեսպանատուները։ Սէուտական Արաբիոյ արտաքին գործոց նախարարութենէն ալ աղբիւր մը հաստատեց, որ Սուրիոյ հետ երկու ժողովուրդներուն համար պէտք եղած հիւպատոսական ծառայութիւններու մատուցումը դիւրացնելու բանակցութիւններու մատուցումը դիւրացնելու բանակցութիւններ սկսած են։

«Ուոլ Սթրիթ Ճըռնըլ» օրաթերթը, մէջբերելով սէուտցի եւ սուրիացի պաշտօնատարներ, կը հաղորդէ, որ բանագնացներ աշխատանք կը տանին Սէուտական Արաբիոյ արտաքին գործոց նախարար Ֆայսալ Պըն Ֆարհանի ապրիլի վերջաւորութեան Ֆիթրի տօնէն ետք Դամասկոս հաւանական այցելութեան շուրջ համաձայնութիւն գոյացնելու` նշելով, որ անոնք «զգուշացուցին, թէ բանակցութիւնները կրնան տապալիլ»: Այս բոլորը Սուրիոյ Արաբական Լիկայի մէջ իր աթոռը վերստանձնելու ուղղութեամբ մեծ յառաջդիմութիւն մըն է։

Այն իրողութիւնը, որ Մայիս 19-ին Արաբական 32-րդ վեհաժողովը պիտի գումարուի Սէուտական Արաբիոյ մէջ մտածել կու տայ, թէ Սուրիան արաբական շրջապատին մէջ վերահամարկելու, պատերազմէն քանդուած երկիրը վերակառուցելու շուրջ քուէարկութիւնը կրնայ նշեալ վեհաժողովի օրակարգին վրայ ըլլալ՝ եթէ ամէն ինչ «ըստ ծրագիրի» ընթանայ։

Արաբական Լիկայի ընդհանուր քարտուղարի զինուորական հարցերու խորհրդատու Մահմուտ Խալիֆա արդէն Փետրուար 14-ին յայտարարած էր, որ Սուրիոյ Արաբական Լիկայի մէջ իր աթոռին վերադարձը «մօտալուտ պիտի ըլլայ»։ Իրաքի խորհրդարանի նախագահ Մուհամէտ Հալպուսին ալ Փետրուար 25-ին արաբական երկիրներուն կոչ ուղղած էր՝ Սուրիոյ իր արաբական շրջապատ վերադառնալու որոշում որդեգրելու։ Հարցերը առայժմ այդ ուղղութեամբ կ’ընթանան։

Սուրիոյ նախագահ Պաշշար Ասատ Մարտ 19-ին այցելեց Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ, ուր հանդիպում ունեցաւ իր պաշտօնակից Մուհամետ պըն Զայետ Ալ Նահիանի հետ։ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու արտաքին գործոց նախարար Ապտալլա պըն Զայետ Ալ Նահիան Փետրուար 12-ին այցելած էր Դամասկոս, ինչ որ Փետրուար 6-ի երկրաշարժէն ետք օտարերկրեայ բարձրաստիճան պաշտօնատարի մը առաջին այցելութիւնն էր Սուրիա: Ան մէկ օր ետք նաեւ այցելեց Օման։

Նշենք, որ Եգիպտոսի արտաքին գործոց նախարար Սամեհ Շուքրի Սուրիան հարուածած երկրաշարժէն ետք, Փետրուար 27-ին այցելեց Դամասկոս եւ հանդիպում ունեցաւ իր սուրիացի պաշտօնակից Ֆայսալ Մըքտատի եւ Սուրիոյ նախագահին հետ։ «Դամասկոս այցելութեանս նպատակը հիմնականին մէջ մարդասիրական է» , ըսաւ եգիպտական դիւանագիտութեան պետը՝ այդպիսով չբացառելով իր այցելութեան քաղաքական՝ իբրեւ թէ «ոչ հիմնական» նպատակը։

Ասատ մէկ օր առաջ Դամասկոսի մէջ ընդունած էր Արաբական խորհրդարանական համադաշնակցութենէն պատուիրակութիւն մը՝ նախագահութեամբ համադաշնակցութեան նախագահ Մոհամէտ Պալպուսի, որուն կ’ընկերակցէին Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու, Յորդանանի, Պաղեստինի, Լիպիոյ եւ Եգիպտոսի խորհրդարանի նախագահները, ինչպէս նաեւ Օմանի եւ Լիբանանի պատուիրակութիւններու նախագահները։

Ընդհանուր պատկերն ու ստեղծուած տպաւորութիւնը դրական է, սակայն պէտք չէ մոռնալ, որ Սուրիոյ Սէուտական Արաբիոյ հետ յարաբերութիւններու բնականոնացումն ու արաբական շրջապատ վերադարձը կը նուազեցնէ Իրանի ազդեցութիւնը, մեծապէս կը սանձէ յարաբերութիւններու կարգաւորման պարագային Թուրքիոյ հետագայ ազդեցութիւնը, ինչպէս նաեւ կը նուազեցնէ Դամասկոս-Անգարա յարաբերութիւններու կարգաւորման համար միջնորդութիւն կատարող Ռուսիոյ ազդեցութիւնը, որովհետեւ կը հանգչեցնէ սուրիական դիւանագիտութիւնը, անոր «թթուածին» կ’ապահովէ, խուսանաւումի լայն հնարաւորութիւն կ’ընծայէ եւ յաւելեալ ինքնավստահութիւն կը շնորհէ։

Միացեալ Նահանգներ եւս դէմ են Սուրիոյ հետ յարաբերութիւններու բնականոնացման։ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Նետ Փրայս Փետրուար 28-ին յայտնեց. «Ասատի վարչակարգին նկատմամբ մեր դիրքորոշումը չէ փոխուած: Հիմա կարգաւորման ժամանակը չէ: Հիմա ժամանակը չէ` Ասատի վարչակարգին հետ յարաբերութիւնները բարելաւելու»։ Սակայն զարգացումները այդ ուղղութեամբ կ’ընթանան։ Այս առումով ուշագրաւ է Սուրիա-Արաբական աշխարհ յարաբերութիւններու բնականոնացումէն վնասուող երկու երկիրներու՝ Իրանի եւ Միացեալ Նահանգներու Սուրիոյ հիւսիս արեւելեան շրջաններուն մէջ վերջերս արձանագրուող փոխադարձ յարձակումները։

Վերոնշեալ երկիրները, բնականաբար նաեւ Թուրքիան, մեծ ջանք պիտի թափեն ձախողցնելու Սուրիա-Սէուտական Արաբիա յարաբերութիւններու բնականոնացումն ու Դամասկոսի իր արաբական շրջապատ վերադարձը, որովհետեւ ատիկա իրենց շահերէն կը բխի։ Դամասկոս եւ Ռիատ ատոր քաջ կը գիտակցին, ահա թէ ինչու «Ուոլ Սթրիթ Ճըռնըլ» օրաթերթը կը հաղորդէր, որ սէուտցի եւ սուրիացի պաշտօնատարներ «զգուշացուցին, թէ բանակցութիւնները կրնան տապալիլ»:

Յամենայնդէպս, եթէ Սուրիոյ հետ յարաբերութիւններու կարգաւորման հոլովոյթներէն մէկը պիտի յաջողի, ապա Սէուտական Արաբիոյ հետ յարաբերութիւններու բնականոնացումը աւելի հաւանական կամ առնուազն աւելի մօտալուտ կը թուի։ Ռիատի հետ յարաբերութիւններու վերականգնման զուգահեռ Սուրիոյ Արաբական Լիկայ վերադարձը եւս մօտալուտ կը թուի։ Այդ վերադարձով՝ Սուրիոյ արաբական ու շրջանային դերակատարութիւնը դէպի վերականգնում պիտի ուղղուի։

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ
«Հայրենիք»

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company