ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Իրանա-ադրբեջանական յարաբերութիւնների ընկնող կորագիծն ու Հայաստանին ընձեռւած հնարաւորութիւնը

11 Ապրիլ 2023

Հարաւային Կովկասում ծաւալւող աշխարհաքաղաքական իրադարձութիւններում, անշուշտ, անկիւնաքարային նշանակութիւն ունեն իրանա-ադրբեջանական յարաբերութիւնները:

Յարաբերութիւններ, որոնց միտումը վերջին զարգացումների ֆոնին խիստ բացասական բնոյթ է կրում: Սահմանում առկայ գրեթէ մշտական լարւածութիւնը, իրանցի դիւանագէտների արտաքսումը Բաքւից, Ադրբեջանի շիա հոգեւորականների եւ հաւատացեալների վրայ գործադրւող աննախադէպ ճնշումներն ու հալածանքները վկայում են այն մասին, որ այդ յարաբերութիւնները մօտենում են իրենց հնարաւոր նւազագոյն եզրագծին:

Երկկողմ յարաբերութիւններում առկայ վերոնշեալ կնճիռներին զուգահեռ, ոչ պակաս բացասական գործօն է նաեւ Իսրայէլի հետ Բաքւի Հանրապետութեան յարաբերութիւնները, որոնց միանշանակ կարելի է բնութագրել որպէս խորացւած ռազմավարական բնոյթ ունեցող յարաբերութիւններ, որոնք միտւած են յատկապէս տարածաշրջանում Իրանի դիրքերի թուլացմանը:

Յիշենք՝ ադրբեջանա-իսրայէլական յստակ հակաիրանական բնոյթ կրող համատեղ յայտարարութիւնն Իսրայէլում՝ Ադրբեջանի դեսպանատան բացման արարողութեան ժամանակ, երբ երկու երկրներն ուղղակիօրէն հասկացնել տւեցին, որ այսպէս կոչւած իրանական սպառնալիքն իրենց համար կրում է գոյաբանական բնոյթ:

Կասկածից վեր է, որ իսրայէլա-ադրբեջանական յարաբերութիւնների կորագծում նկատւող կտրուկ վերելքը պայմանաւորւած է համատեղ այն խորքային վախով, որի հիմնական պատճառը մերձաւորարեւելեան ճակատի ակտիւ զարգացումներն ու զգալի տեղաշարժերն են:

Իրանն անշեղօրէն առաջ է շարժւում կարգաւորելու իր յարաբերութիւններն արաբական աշխարհի ներկայացուցիչների՝ Սաուդական Արաբիայի, Եգիպտոսի, Յորդանանի, ԱՄԷ-ի եւ Բահրէյնի հետ, ինչը խիստ անցանկալի է Բաքւի եւ նրա ռազմավարական դաշնակցի՝ Թել Աւիւի համար:

Ակնյայտ է, որ մեկնարկած գործընթացի յաջող աւարտի դէպքում՝

Ա-Իրանին համատեղ դիմակայելու համար, Իսրայէլի ստեղծած դաշինքային ցանցը, որը մի կողմից ներառում էր Սաուդական Արաբիան, ԱՄԷ-ն եւ Բահրէյնը, իսկ միւս կողմից՝ Եգիպտոսն ու Յորդանանը, զգալիօրէն կը կորցնի իր նշանակութիւնն ու գործառոյթը:

Իսրայէլը հասկանում է, որ այս իրավիճակում հակաիրանական ցանկացած գործողութիւն խիստ ռիսկային է, եւ մեծ հաւանականութեամբ մնալու է միայնակ, ինչն անցանկալի է:

Բ-Միեւնոյն ժամանակ, Բաքւում գիտակցում են, որ արաբական աշխարհի ներկայացուցիչների հետ յարաբերութիւնները կարգաւորելուց յետոյ, Իրանը հնարաւորութիւն կունենայ արաբական ճակատում ազատւած միջոցների զգալի մի մասը ուղղորդելու հիւսիսային ճակատ՝ ամրապնդելու իր դիրքերն Հարաւային Կովկասում, եւ չէզոքացնելու առկայ մարտահրաւէրները, յատկապէս եւ գլխաւորաբար՝ Սիւնիքի հետ կապւած:

Եւ եթէ հաշւի առնենք նախընտրական պայքարի փուլ թեւակոխած, յետերկրաշարժեան Թուրքիայում էրդողանեան վարչակազմի առաջնահերթութիւնները եւ սահմանափակ հնարաւորութիւնները, ապա ակնյայտ է դառնում, որ հարաւկովկասեան ընթացող իրադարձութիւններում, Բաքւին լիարժէք աջակցութիւն կարող է ցուցաբերել գրեթէ միայն Իսրայէլը, իսկ Թել Աւիւի հնարաւոր հակաիրանական գործողութիւնների միակ տրամպլինը ներկայ պահին հանդիսանում է Ադրբեջանը:

Աշխարհաքաղաքական այս նոր խմորումները, ինչպէս նաեւ տարածաշրջանային եւ արտատարածաշրջանային ուժերի դիրքային տեղաշարժը տարածաշրջանում, մեզ յուշում է, որ Հարաւային Կովկասում վրայ է հասել ուժերի նոր դասաւորման, եւ ըստ դրա՝ բոլորովին նոր ստատուս-քւոյի ձեւաւորման ժամանակը:

Այս նոր իրողութիւնը, բնականաբար, ենթադրում է նոր մարտահրաւէրներ Հայաստանի համար: Նոր մարդահրաւէրների կողքին, սակայն, պաշտօնական Երեւանի համար բացւում է նաեւ նոր հնարաւորութիւնների պատուհան՝ որոշակիօրէն վերականգնելու իր կորցրած դիրքերը, տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական բարդ խաղում:

Հնարաւորութիւնների այս պատուհանի գլխաւոր եւ կարեւորագոյն բաղադրիչներից մէկն Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան հետ յարաբերութիւններն են, որոնք օր առաջ պէտք է ստանան ռազմաքաղաքական բնոյթի՝ պաշտօնապէս ամրագրւած բովանդակութիւն:

Նման բովանդակութեամբ խորացւած յարաբերութիւններն առաջին հերթին պէտք է ենթադրեն անխտիր բոլոր ուղղութիւններով, ընդհանուր թշնամու դէմ համատեղ՝ բազմաբաղադրիչ ճակատի ստեղծում, ինչը երկու երկրներին լուրջ լծակներ եւ հնարաւորութիւններ կընձեռի չէզոքացնելու Բաքւի (իմա՝ ադրբեջանաթուրքական դաշինքի) ծաւալապաշտական նկրտումներն ու հեռահար նպատակները տարածաշրջանում:

Սա օրագարկային առաջնահերթութիւն է յատկապէս Հայաստանի համար, որը կանգնած է հերթական պատերազմի արհաւիրքին դէմ-յանդիման:

Նման հնարաւորութեան ձեռքից բաց թողնելը պատմական նշանակութեան ճակատագրական մեծ՝ աններելի սխալ կը լինի: Իսկ պատմութիւնը սովոր է պատժելու նրանց, ովքեր բաց են թողնում ընձեռւած հնարաւորութիւններն ու մոռանում են իր դասերը:

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company