ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Դրօշակ

Համակարգը, որ կʼուզենք կերտել

29 Ապրիլ 2023

Նախ՝ բացատրութիւն մը։

Առաջին բառը՝ «համակարգը», կը վերաբերի մարդկային այն հասարակարգին, որ կʼառնչուի ոչ միայն վայրի մը, երկրի մը կամ այդ վայրի բնակչութեան կամ ըսենք՝ ազգի՛ն, ոչ միայն տարածաշրջանի մը ու անոր բաղկացուցիչ մասերուն, իրարու դրացի երկիրներու, այլեւ համայն մարդկութեան, որ կը պարփակէ երկրագունդի բոլոր տարածաշրջաններն ու անոնց բնակչութիւնը, այլ խօսքով՝ կʼառնչուի բոլոր ազգերուն ու աւելի փոքր հաւաքականութիւններուն։

Երկրորդը՝ «կʼուզենք»-ը, շատ լայն առում ունի, բայց նպատակս զայն սահմանափակել է մեզմով՝ հայութեամբ։

Մենք ալ մաս կը կազմենք այս մոլորակի բնակչութեան ու իբր անոր մէկ փոքր մասնիկը՝ կրնանք խօսիլ, ուզե՛լ…

Գալով երրորդ բառին՝ «կերտելուն», իհարկէ, շատ յաւակնոտ տպաւորութիւն կրնայ ձգել եւ մղել ոմանց հարց տալու, թէ․ «Մենք՝ ո՜ւր, համակարգ կերտելու կարողութիւն կամ հնարաւորութիւն ունեցողներն՝ ո՛ւր»։ Քանի մը բառ անցաւ մտքէս նախքան «կերտելուն» հասնիլս․ «ցանկալ», «որոնել», «տեսնել» եւ այլն՝ բոլորն ալ կրաւորական իմաստով, այսինքն՝ կարծես ուրիշէն կʼակնկալենք, որ այդ համակարգը ստեղծէ (ու մենք վայելենք զայն)։ Իսկ մե՞նք։

Ընելիք մը չունի՞նք, դեր մը չունի՞նք խաղալիք այդ համակարգը ստեղծելուն մէջ, որքան ալ համեստ ըլլայ այդ դերը։

Ուրեմն, ահա այս ըմբռնումով ալ փորձեմ պարզել միտքս։

Կʼուզենք, որ վերջ գտնէ «իրաւունքը զօրաւորին» համակեցութեան սկզբունքը, որ ժառանգած ենք մեր նախա-նախա-նախահայրերէն, երբ անոնք տակաւին շամբերու բնակիչ էին։ Անոնցմէ, սակայն, հասանք աստուածակերտ մարդուն, որուն գերագոյն իտէալը «իրաւունքը բոլորին»-ը պիտի ըլլայ։ Հաւասարութեան այս գաղափարը մարդկային բոլոր չափերու հաւաքականութիւնները առաջնորդող լուսաստղը պէտք է հանդիսանայ։ Այսինքն՝ անկախ իրենց թիւէն, անկախ յառաջդիմութեան իրենց մակարդակէն, բոլորը՝ ազգախումբերը, ազգերը, թէ աւելի փոքր միաւորները, հաւասարապէ՛ս իրաւունք պիտի ունենան ապրելու իրենց բնակավայրին մէջ կամ ի հարկին այլ բնակավայրի մը՝ իրարու հետ հաշտ, իրարու հետ գործակցելով, փոխանակելով վերապրումի անհրաժեշտ նիւթերը ջերմուժի, մթերքներու, հմտութեան եւ այլն, միասին դիմագրաւելով իրենց տարածքին, տարածաշրջանին կամ երկրագունդին սպառնացող վտանգներն ու աղէտները։

Կʼուզենք, որ վերջ գտնէ նաեւ անաշխատ եկամուտի տիրանալու մոլութիւնը, այլեւ աշխատանքը գնահատուի ըստ արժանւոյն․ ոչ մէկ անհատ ուրիշին քրտինքէն օգտուելով, զայն շահագործելո՛վ՝ ապահովէ իր կեցութիւնը, ոչ մէկ հաւաքականութիւն ալ նոյնը ընէ աւելի տկար հաւաքականութեան մը նկատմամբ՝ ճնշումներով, կեղծ խայծերով կամ այլապէս։ Գոցուի՛ վիհը, որ ներկայիս հետզհետէ կʼընդլայնի մարդկութեան չունեւոր ջախջախիչ մեծամասնութեան եւ ունեւոր ճղճիմ փոքրամասնութեան միջեւ։

Կʼուզենք, որ հիմնական սնունդը, առողջապահական պայմաններն ու միջոցները եւ պարբերական հանգիստի վայելումը մարդկային հիմնական իրաւունքներուն մաս կազմեն։

Կʼուզենք, որ նախնական ուսումը նոյնպէս ըլլայ հիմնական իրաւունք, իսկ բարձրագոյն ու մասնագիտական ուսումը՝ բոլորին մատչելի, առանց որեւէ խտրութեան՝ սեռի, գոյնի, թէ այլ։ Կանուխէն նկատուին ու քաջալերուին մանուկներու բնատուր ձիրքերը, ամեն միջոց տրամադրելի ըլլայ զանոնք դրսեւորելու, զարգացնելու, մարդկութիւնը հարստացնելու անոնց ընծայելիք ներդրումով, այդ ըլլայ գիտութեան, մշակոյթի, մարմնամարզի, թէ հաւաքական կեանքի որեւէ այլ ոլորտի մէջ։

Կʼուզենք վերջապէս, որ մարդ անհատը ապրի իբր հաւաքական էակ, իբր անբաժանելի բաղկացուցիչը հաւաքականութեան ու սորվի մտածել ու գործել սեփական շահէն, սեփական բարիքէն առաջ, կը կրկնեմ, առա՛ջ՝ հաւաքակա՛ն շահին ու հաւաքակա՛ն բարիքին մասին՝ գիտակցելով, որ առանց այս վերջիններուն իր սեփականները կʼըլլան խաբուսիկ միայն՝ աւազի վրայ, ոչ թէ ժայռի վրայ հիմնուած։

Աշխարհը ներկայիս կը դառնայ այս բոլորին հակառակ ուղղութեամբ, ու զարմանալի չէ, որ հետզհետէ կը բազմանան անմարդկային, վայրենական արարքներ յուսահատութեան մատնուող անհատներու, թէ խումբերու կողմէ, նոյնիսկ՝ ազգերու։
Կրնա՞նք կանգնեցնել այս թաւալումը ու մեր ցանկացած ուղղութեամբ դարձնել երկրագունդը։

Ահա մարտահրաւէրը, որ կը դրուի մարդկութեան առջեւ, նաեւ՝ մե՛ր առջեւ։ Մեր առջեւ․ ըլլա՛յ Հայրենիքի մէջ (Հայաստանի Հանրապետութիւն, Արցախի Հանրապետութիւն, Ջաւախք, թէ բռնագրաւուած հայրենի հողեր), ըլլա՛յ Սփիւռքի մեր բնակած իւրաքանչիւր երկրի հայ համայնքներուն առջեւ։

Մեր քաղաքական կուսակցութիւններէն եւ ազգային բոլոր կառոյցներէն ամեն մէկը կրնայ իր սեփական ծրագիրը ունենալ (կամ զայն համալրել)՝ այս բոլորէն մաս մը, մասնիկ մը իրագործելու համար, կրնայ իր սեփական գործելակերպն ալ ունենալ (ու զայն ալ պատշաճեցնել աշխարհը յուզող նորագոյն խնդիրներուն) եւ ինչ որ ալ ընէ, նուազագոյնն ալ, որ իրագործէ, քայլ մը կʼըլլայ ճիշտ ուղղութեամբ, քայլ մը՝ մեր ուզած համակարգը կերտելու ուղղութեամբ։ Յաւելեալ քար մը՝ այդ համակարգի այլեւս անխորտակելի դառնալիք շէնքին վրայ։

Այո՛, պէտք է կերտենք այդ արդար համակարգը՝ իր համապատասխան կենսական կառոյցներով, եթէ պիտի վերապրինք իբր ազգ, իբր մարդկային հաւաքականութիւն, իբր մարդկութիւն։

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ

«Դրօշակ» թիվ 4 , 2023

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company