ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Ողջունելի եւ համախմբող նախաձեռնութիւն մը

08 Մայիս 2023

Երբ համայն հայութիւնը, հայրենիքի մէջ եւ ի սփիւռս աշխարհի, կը պատրաստուէր մեծ շուքով նշելու Հայոց ցեղասպանութեան 108-րդ տարելիցը, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Անթիլիասի մայրավանքին մէջ տեղի ունեցաւ խիստ ողջունելի եւ իր համախմբող բնոյթով յատկանշուած նախաձեռնութիւն մը:

Արդարեւ, Լoզանի պայմանագիրի 100-ամեակին ընդառաջ, նախաձեռնութեամբ կաթողիկոսարանի «Խաչիկ Պապիկեան» հրատարակչական հիմնադրամի յանձնախումբին, Ապրիլ 22-24 կաթողիկոսարանին մէջ տեղի ունեցան նախապատրաստական խորհրդակցական նիստեր, որոնց բացի Արամ Ա. վեհափառ հայրապետէն եւ յանձնախումբի անդամներէն մասնակցեցան նաեւ Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի պատմութեան հիմնարկը, Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի արեւելագիտութեան հիմնարկը եւ Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Հայոց ցեղասպանութեան եւ Հայկական հարցի բաժինը ներկայացնող ակադեմականներ եւ գիտնականներ, ինչպէս նաեւ Սիսի պատմական կաթողիկոսարանի թղթածրարի պատասխանատուն եւ կաթողիկոսարանի հիմնադրամներու յանձնախումբերու քարտուղար-գործավարը: Իսկ նկատի ունենալով հարցին քաղաքական ուղղուածութիւնը եւ անոր համահայկական բնոյթ ունենալը, այս նիստերուն վեհափառ հայրապետին հրաւէրով մասնակցեցան նաեւ հայ քաղաքական երեք կուսակցութիւններու՝ Ս.Դ.Հ.Կ.-ի, Հ.Յ.Դ.-ի եւ Ռ.Ա.Կ.-ի բարձրագոյն ղեկավար մարմիններուն ներկայացուցիչները:

Խորհրդակցական այս նիստերուն անհրաժեշտութեան մասին խօսուած էր մանաւանդ տարեսկիզբին տեղի ունեցած հանդիպումներու ընթացքին: Քննարկումներուն ընդհանուր նպատակն էր հայութեան ազգային պահանջատիրութեան պայքարի վերարժեւորումը՝ Լoզանի եւ Սեւրի պայմանագիրներուն յարաբերակցութեան ծիրին մէջ, ինչպէս նաեւ Թուրքիոյ ազգային փոքրամասնութիւններու եւ մասնաւորաբար հայ փոքրամասնութեան իրաւունքներուն ուրուագծումը: Ինչպէս ծանօթ է, այս տարի Թուրքիոյ Հանրապետութեան ստեղծման 100-ամեակն է, որուն կը զուգադիպի նաեւ Լoզանի պայմանագիրին 100-ամեակը, որ եկաւ գծելու ժամանակակից հանրապետական Թուրքիոյ սահմանները, բայց որ չսահմանափակեց անոր ծաւալապաշտական ձգտումները, որոնք հետագային դրսեւորուեցան սուրիական Ալեքսանտրեթի սանճաքի կցումով, Հիւսիսային Կիպրոսի բռնագրաւումով եւ վերջին տասնամեակներուն պարբերաբար իրաքեան ու սուրիական հողեր ներխուժումով, այդ երկու երկիրներու ինքնիշխանութեան խախտումով՝ ահաբեկչութեան դէմ պայքարի պատրուակին տակ, եւ բռնագրաւումով:

Լoզանի պայմանագիրով թշնամի Թուրքիան կարծեց, թէ վերջնականապէս տապանաքար կը դնէ Հայկական հարցին վրայ եւ անվերադարձ չեղեալ կը նկատէ հայկական պահանջատիրական պայքարի իրաւական հիմքերը հանդիսացող զոյգ փաստաթուղթերուն՝ Սեւրի պայմանագիրին եւ Ուիլսընեան Իրաւարար վճիռին վրայ, սակայն անցնող տասնամեակներուն եւ մանաւանդ Հայոց ցեղասպանութեան 50-ամեակէն ետք հայ ազգի ծաւալած պահանջատիրական պայքարը եւ ցուցական քայլերը, իսկ քաղաքական որոշումի կեդրոններուն մէջ երբեմն երեւցող որոշ ազդանշանները ցոյց տուին, որ Հայկական հարցը յաչս աշխարհին կը մնայ ապրող հարց, իսկ Սեւրի պայմանագիրը, աշխարհաքաղաքական կացութիւններու փոփոխութեամբ, կրնայ դուրս գալ գզրոցներէն ու վերակենդանանալ: Ասոր մէջ ալ կը կայանայ Սեւրի եւ Լoզանի պայմանագիրներուն յարաբերակցութեան քննարկումը Ապրիլին թէ տարեսկիզբին տեղի ունեցած հանդիպումներուն ընթացքին:

Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին նախագահութեամբ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան նստավայրին մէջ տեղի ունեցած այս նախապատրաստական խորհրդակցական հանդիպումները, որոնք, ըստ կաթողիկոսարանի Տեղեկատուական բաժանմունքին տարածած լրատուութեան, իրենց շարունակականութիւնը պիտի ունենան նաեւ հետագային, կարեւոր կը նկատուին նաեւ այն առումով, որ առիթներ են սփիւռքահայ եւ հայրենական գիտական, հասարակական եւ քաղաքական ներուժն ու ներկայացուցիչները մէկտեղելու եւ անոնց միջեւ երկխօսութեան ու միտքերու փոխանակման հարթակ մը ստեղծելու՝ այնպիսի ժամանակաշրջանի մը մէջ, երբ ներազգային երկփեղկումի եւ պառակտուածութեան մթնոլորտին պատճառով ներկայիս գրեթէ գոյութիւն չունին ակադեմական թէ քաղաքական դաշտերու ներկայացուցիչներուն միջեւ երկխօսութեան կամ բազմախօսութեան հարթակները՝ քննարկում ծաւալելու մեր ազգային կեանքը յուզող զանազան հիմնահարցերու շուրջ, որոնցմէ մէկն է ապագայի մեր ազգային օրակարգը ձեւաւորելը, օրակարգ մը, որուն այդքան կարիք ունինք մենք ազգովին, մանաւանդ 2020 թուականի 44-օրեայ պատերազմին պատճառած զինուորական-քաղաքական աղէտէն ետք: Ազգային յստակ օրակարգի, տեսլականի չգոյութիւնը պատճառ պիտի հանդիսանայ հայրենիքի թէ սփիւռքի տարածքին ներկայ քաղաքական անորոշութեան եւ յուսալքութեան մթնոլորտի շարունակման, իսկ այդ օրակարգի ձեւաւորումով է միայն, որ մենք ազգովին կրնանք դուրս գալ մեր ներկայի ոչ բարւօք վիճակէն:

100 տարի առաջ՝ Լoզանի պայմանագիրին մէջ ընդհանուր գիծերու մէջ ուրուագծուեցան նաեւ փոքրամասնութիւններու իրաւունքները հանրապետական Թուրքիոյ մէջ: Անոնց բնորոշումը «ազգային փոքրամասնութիւն» չէր այլեւս, այլ «կրօնական փոքրամասնութիւն»: Թուրքիոյ՝ իր փոքրամասնութիւններուն նկատմամբ որդեգրած կեցուածքը, զանոնք նկատելու սոսկ իբրեւ կրօնական փոքրամասնութիւն, նպատակ ունէր բնականաբար նօսրացած թիւով այդ հաւաքականութիւններուն զլանալ ամէն տեսակի իրաւունք, որ հետագային դուռ կրնար բանալ որեւէ տեսակի քաղաքական պահանջի: Արդէն ալ անոնք հիմա ի վիճակի չեն զուտ քաղաքական առումով պահանջ ներկայացնելու: Բայց դարձեալ, նոյնիսկ եթէ զուտ կրօնական-համայնքային դիտանկիւնէն պիտի քննենք հարցերը, օրինակ հայ համայնքին պարագային կան հարցերու կոյտեր, որոնք ուղղակի գլխացաւ կրնան պատճառել թրքական պետութեան: Սկսեալ հայկական կալուածներու սեփականատիրութեան հարցէն մինչեւ եկեղեցիներու վերանորոգման հարց, մինչեւ բիւրաւոր թաքուն հայերու հարցը, մարդիկ, որոնք Հայոց ցեղասպանութեան ժամանակ եւ Թուրքիոյ Հանրապետութեան սկզբնական շրջանին բռնի թրքացուած, քրտացուած կամ իսլամացուած հայերու ժառանգորդներն են եւ որոնք ներկայիս ինքնութեան հարց կը դիմագրաւեն Թուրքիոյ մէջ:

Ուրեմն, տեղի ունեցած եւ յառաջիկային տեղի ունենալիք խորհրդակցական եւ գիտական քննարկումները կը միտին այս հարցերուն շուրջ պատմագիտական, քաղաքական եւ իրաւական լուսարձակները սփռել՝ Լoզանի պայմանագիրի կնքումի 100-ամեակին առիթով: Նաեւ համահայկական դիրքորոշում ձեւաւորել համապատասխան հիմնահարցերուն շուրջ, այնպիսի ժամանակաշրջանի մը մէջ, երբ կարծես մրցավազք մը կայ ամէն գնով Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւնները բնականոնացնելու, հոլովոյթ մը, որ դժբախտաբար կ՛արտացոլէ Լoզանի պայմանագիրի միտք բանին՝ վերջնականապէս թաղել Հայկական հարցը: Կարելի եղածին չափ լայն քաղաքական, պատմագիտական եւ ակադեմական շրջանակներու համախմբումը քննարկումի այսպիսի հարթակներու շուրջ գրաւական մըն է, որ գոնէ մտաւորական եւ քաղաքական միտքի մակարդակներուն վրայ Հայկական հարցը պիտի մնայ ապրող իրողութիւն:

ԺԱԳ ՅԱԿՈԲԵԱՆ
«Հայրենիք»

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company