ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Թուրքական ճնշման տակ Հայաստանի ղեկավարները պատրվակներ են ներկայացնում «Նեմեսիսի» հուշարձանի համար

10 Մայիս 2023

Հենց այն ժամանակ, երբ կարծում էինք, որ լսել ենք ամեն ինչ Հայաստանի ներկայիս իշխանության վիճահարույց դիրքորոշման մասին Արցախի, Հայաստանի և հայկական շահերի վերաբերյալ, մենք բախվում ենք Հայաստանի ղեկավարների հերթական մեծ սխալին։

2023 թվականի ապրիլի 25-ին Հայոց ցեղասպանության թուրք կազմակերպիչներին սպանողների ժառանգները Երևանում բացեցին «Նեմեսիսի» հուշարձանը։ Արարողությանը ներկա էին Ազգային ժողովի ընդդիմադիր պատգամավորներ, և, որքան էլ զարմանալի է, Երևանի փոխքաղաքապետ Տիգրան Ավինյանը, որը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կուսակցության անդամ է։

«Նեմեսիսն» այն գործողության անվանումն է, որը կազմակերպել էր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը՝ ոչնչացնելու օսմանյան բազմաթիվ ղեկավարների, որոնք պատասխանատու էին Հայոց ցեղասպանության համար։ Այս գործողությամբ իրականացվել է 1919 թվականին Ստամբուլի թուրքական զինվորական դատարանի հեռակա արձակած մահապատիժը ցեղասպանություն իրականացնողների նկատմամբ, երբ նրանք փախել էին երկրից։ Թալեաթ փաշային՝ Հայոց ցեղասպանության գլխավոր մեղավորին, Սողոմոն Թեհլիրյանը սպանել է Բեռլինում, 1921 թվականին։ Գերմանական դատարանը նրան անմեղ ճանաչեց Թալեաթի զանգվածային հանցագործությունների պատճառով։

Թալեաթի աճյունը Բեռլինից բերվել է Թուրքիա 1943 թվականին։ Թուրքական կառավարությունը «պատվել է» Թալեաթին՝ նրա անունով անվանակոչելով պողոտաներ, մզկիթներ, դպրոցներ, հիվանդանոցներ և հուշահամալիր Ստամբուլում։ Սա նույնքան ամոթալի կլիներ, եթե Գերմանիայի կառավարությունը Բեռլինում դպրոցներ ու պողոտաներ կոչեր Հիտլերի անունով․․․ Ստամբուլի նույն հուշահամալիրում թաղված է Ցեղասպանության մեկ այլ կազմակերպիչ՝ ռազմական նախարար Էնվեր փաշան։ Նրա աճյունը 1996 թվականին Տաջիկստանից բերվել է Թուրքիա, որտեղ 1922 թվականին նա սպանվել էր հայի կողմից։

Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Մեվլութ Չավուշօղլուն վրեժխնդիր է եղել «Նեմեսիսի» հուշարձանի համար՝ հայտարարելով, որ Թուրքիան արգելել է հայկական ավիաընկերությունների թռիչքները Թուրքիայի օդային տարածքով։ Ավելին, Չավուշօղլուն լկտիաբար հայտարարել է, որ Թուրքիան լրացուցիչ քայլեր կձեռնարկի Հայաստանի դեմ, եթե չապամոնտաժվի «Նեմեսիսի» հուշարձանը։ Այսպիսով, Թուրքիան խախտել է IATA-ի (Օդային տրանսպորտի միջազգային ասոցիացիա) կանոնները, որտեղ ասվում է, որ երկրները չեն կարող արգելել թռիչքները քաղաքական դրդապատճառներով։ Հայաստանը պետք է իրավական միջոցներ ձեռնարկի Թուրքիայի դեմ՝ համաձայն IATA-ի կանոնների և արգելի Turkish Airlines-ի թռիչքները Հայաստանի օդային տարածքով։

Այս թուրքական անհիմն պատժամիջոցը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ Հայաստանի ու Թուրքիայի կառավարությունները մեկ տարուց ավելի բանակցություններ են վարում ընդհանուր սահմանի բացման և հարաբերությունների կարգավորման շուրջ։ Թեև հայտարարվում է, որ այդ բանակցություններն ընթանում են «առանց որևէ նախապայմանի», իրականում, Թուրքիան մի քանի պահանջներ է առաջ քաշել, ինչպես, օրինակ, Հայաստանը պիտի հայտարարի, որ Արցախը հանդիսանում է Ադրբեջանի մաս՝ ճանաչելով նրա տարածքային ամբողջականությունը, թույլ տա այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» անցումը Հայաստանի տարածքով՝ Ադրբեջանը կապելով իր արտատարածքային Նախիջևանի հետ, ինչը կնշանակի, որ «միջանցքը» գտնվում է ոչ թե Հայաստանի, այլ Ադրբեջանի ինքնիշխանության ներքո։

Եթե նույնիսկ Թուրքիան մի օր բացի սահմանը, նա նորից կփակի այն, եթե Հայաստանը չկատարի Թուրքիայի հետագա պահանջներից որևէ մեկը՝ շարունակաբար շանտաժի ենթարկելով Հայաստանի կառավարությանը։ «Նեմեսիսի» հուշարձանը ապամոնտաժելու Թուրքիայի ներկայիս պահանջը վաղ նախազգուշացում է Թուրքիայից ավելի շատ պահանջների մասին, ինչպիսիք են՝ Երեւանում Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիրի ապամոնտաժումը, ապրիլի 24-ին թուրքական դրոշների այրումն արգելելը և Հայաստանի Անկախության հռչակագրից այս պարբերության ջնջումը, որտեղ գրված է՝ «Հայաստանի Հանրապետությունը սատար է կանգնում 1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիայում և Արևմտյան Հայաստանում Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հասնելու գործին»:

Սա է չզղջացող թշնամու առաջ ծնկի գալու և խաղաղություն մուրալու հետևանքը։ Ի պատասխան Թուրքիայի օդային տարածքով հայկական թռիչքների արգելքին, Հայաստանի ղեկավարները քննադատեցին իրենց երկրին՝ Երևանում «Նեմեսիսի» հուշարձանը կանգնեցնելու համար, փոխարենը Թուրքիային ասելու, որ իրենք իրավունք չունեն միջամտելու Հայաստանի ներքին որոշումներին։ Թուրքիային հանգստացնելու փորձի ընթացքում Հայաստանի վարչապետն ու խորհրդարանի նախագահը մի շարք հայտարարություններ արեցին ընդդեմ հուշարձանի։ Այսինքն, Թուրքիայի համար նորմալ է փառաբանել Թալեաթին՝ թուրք Հիտլերին, սակայն Հայաստանի համար նորմալ չէ մեծարել դահիճին սպանող հայորդիներին։ Հայաստանի ղեկավարները «Նեմեսիսի» հուշարձանի համար պատրվակներ ներկայացնելու փոխարեն պետք է պահանջեին Թուրքիայից ապամոնտաժել Ստամբուլում գտնվող Թալեաթ փաշայի հուշահամալիրը։

Վարչապետ Փաշինյանը պատճառաբանեց, որ «Նեմեսիսի» հուշարձանը լիազորել է Երևանի քաղաքապետարանը, ոչ թե Հայաստանի կառավարությունը։ Հուշարձանի տեղադրումը հաստատվել է Երևանի քաղաքի ավագանու կողմից 2021 թվականի սեպտեմբերի 14-ին: Փաշինյանը հակասեց ինքն իրեն՝ նախ Հայաստանի խորհրդարանին ասելով, որ հուշարձանը թույլատրելու որոշումը կայացվել է «դավաճան պիտակավորումից խուսափելու համար․․․․ Բայց դրանով մենք փաստացի շարունակում ենք դավաճանել մեր երկրի պետական ու ազգային շահերը»։ Այնուհետև նա ասաց, որ «սխալ որոշում է կայացվել և այդ որոշման իրականացումն էլ եղել է սխալ»։ Փաշինյանը նաև հայտարարեց, որ «ժողովրդավարության թերություններից մեկն այն է, որ իշխանությունը կամ կառավարության ղեկավարը չի վերահսկում ամեն ինչ և բոլորին»։ Սա ցնցող հայտարարություն է մեկի կողմից, որը եկել է իշխանության՝ հավակնելով խթանել ժողովրդավարությունը, սակայն նա կարծես թե չի հասկանում ժողովրդավարության հիմնական սկզբունքները: Փաշինյանը, փաստորեն, երկրում վերահսկում է ամեն ինչ և բոլորին․․․

Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանն անցյալ շաբաթ Անկարայում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ նույնպես արդարացումներ արեց՝ ասելով, որ Թուրքիան չպետք է «Նեմեսիսի» հուշարձանը «ընկալի որպես Հայաստանի պետական արտաքին քաղաքականության դրսևորում կամ որպես ոչ բարիդրացիական քայլ։ Հայաստանում պետական արտաքին քաղաքականությունն իրականացվում է վարչապետի և արտգործնախարարի կողմից»։ Սիմոնյանն այնուհետև ասաց, որ «Նեմեսիսի հուշարձանի բացմանը մասնակցել են միայն խորհրդարանի ընդդիմադիր պատգամավորները»։ Չավուշօղլուն պատասխանեց, որ Հայաստանի կառավարության արդարացումները «անկեղծ և ճշմարիտ չեն: Ոչ ոք թող մեզ չփորձի խաբել՝ ասելով, որ դա իրենց իրավասության մեջ չի մտնում»։

Հայաստանի ղեկավարները պետք է կարևոր դաս քաղեն այս միջադեպից։ Եթե Հայաստանն անհապաղ չմերժի Հայաստանի ներքին գործերին միջամտելու Թուրքիայի փորձերը, ես մտավախություն ունեմ, որ թուրքական կառավարությունը կհամարձակվի առաջադրել հետագա պահանջներ, որոնք լրջորեն կսահմանափակեն Հայաստանի ինքնիշխանությունը։

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա կուրիեր» թերթի հրատարակիչ

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company