ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Պրիւքսէլէն ետք յաւելեալ քաոս

16 Մայիս 2023

Երկուշաբթի, 15 Մայիսին, Հայաստանի եւ ընդհանրապէս հայկական աշխարհի մէջ արեւը դիմաւորուեցաւ՝ Փաշինեան-Ալիեւ պրիւքսէլեան վերջին հանդիպումին մասին մանրամասնութիւններու ողողումով: Եւրոպական խորհուրդի ներկայացուցիչ Շարլ Միշէլի (եւ անոր ետին կանգնող Ուաշինկթընի, Փարիզի, Պերլինի եւ այլ «խոհարարներու» ) կնքահայրութեամբ տեղի ունեցած հանդիպումին մասին տրուած տեղեկութիւնները ԱՆԳԱՄ ՄԸ ԵՒՍ հաստատեցին, որ Փաշինեանի իշխանութիւնը սիրայօժա՜ր կերպով Արցախը, ամբո՛ղջ Արցախը նուիրած է «արխատաշ» Ալիեւին: Ըսինք՝ «անգամ մը եւս», որովհետեւ հայութեան մէջ կան ուղեղի կուրութենէ տառապող յուշակորոյսներ, որոնք հակամէտ են մոռնալու, որ մեր հայրենիքին ղեկին նստած մարդուկը շատո՜նց «աւետած» էր այս զիչումը, երբ, չես գիտեր որո՞ւ թելադրանքով՝ մոռացութեան դարակներէն դուրս բերած է Ալմա Աթայի էապէս մոռցուած համաձայնագիրը, հովին տուած էր անոր նկատմամբ Հայաստանի բոլոր վերապահութիւնները եւ ըսած էր, որ Հայաստան կը ճանչնայ Ատրպէյճանի տարածքային ամբողջականութիւնը: Ասիկա կը համապատասխանէ Սահմանադրութիւն, օրէնք, ժողովուրդի կամք եւ շատ ու շատ արժէքներ, ԱԶԳԱՅԻ՛Ն արժէքներ ու իրաւունք հովին տալու վարքագիծին:

Չաճապարե՜նք: Հայաստանի իշխանութիւնները մի՛շտ ալ ըսած են, որ կը ճանչնան Ատրպէյճանի տարածքային ամբողջականութիւնը, սակայն մի՛շտ ալ ի մտի ունեցած են, որ այդ տարածքին մաս չի կազմեր, չի կրնար մաս կազմել հայապատկան Արցախը, որ, ինչպէս ծանօթ է, հանրաքուէով եւ կամքի այլ արտայայտութիւններով, վճռած էր դուրս գալ Ատրպէյճանի կազմէն (մնացեալը ծանօթ պատմութիւն է): Մինչդեռ, փաշինեանական (ան)տրամաբանութեամբ, Ատրպէյճանի տարածքին ամբողջականութիւնը իր մէջ ունի նաեւ Արցախը, ամբողջ Արցախը, եւ ո՛չ միայն 44-օրեայ պատերազմէն առաջ ու անոր ճամբով խլուած հայկական հողերը, ներառեալ «դժբախտ ու տժգոյն Շուշի»-ն, որ եղած է հայութեան մշակոյթի օրրաններէն մէկը: Փաշինեան իր տրամաբանութիւնը քանիցս բարձրաձայնած էր, ըսելով, որ իր նպատակն է պահել 29 800 քառ. քլմ. տարածութեամբ Հայաստան մը, տարածք՝ որուն ամբողջութիւնը երաշխաւորելու կարողութիւնն ալ չունի…

Հիմա, Պրիւքսէլէն կը հասնին նոր փաստեր. եւ թող աչք ունեցողը տեսնէ, ականջ ունեցողը՝ լսէ: Պրիւքսէլէն հասնող «աւետիս»-ը կ’ըսէ, որ Ատրպէյճան համաձայնած է որ Հայաստան ունենայ 29 800-ի տարածք, որուն դիմաց, Հայաստան կը ճանչնայ 89 600 (կամ 86 600) քառ. քլմ.-նոց Ատրպէյճան մը:

Եւ… խառնաշփոթ պատկերը արդէն կը դառնայ քաոսային, այսինքն՝ քաոսը կը կրկնապատկուի (արդեօք Արարչագործութենէն առաջ տիրած քաոսը այսպէ՞ս էր): Իսկապէս, ի՞նչ կը նշանակէ բերանացի յայտարարութեան եւ գրաւոր հաղորդագրութեան միջեւ տարածքի ա՛յսքան մեծ տարբերութիւն, երեք հազար քառ. քլմ.: Վաղը բանավէճ պիտի ծագի, թէ սա կը նշանակէ, որ Արցախէն մնացած բաժինն է տարբերութեան առանցքը եւ սա պիտի հրամցուի իբրեւ «դիւանագիտական յաղթանա՜կ»: Սա կը հետեւի այն մտածողութեան, որ եթէ Ատրպէյճանէն կարենանք կորզել 9 Նոյեմբերի կորստաբեր յայտարարութեան պայմանները, արդէն «յաղթելու ենք»-ը կը վերածենք «յաղթանակած ենք»-ի:

***

Քաոսին այլ գործօններուն մասին խօսելէ առաջ, կ’ուզենք ընդգծել (մի՛շտ ի մտի ունենալով փաշինեանապաշտները), թէ պրիւքսէլեան բանակցութիւնները ըստ էութեան սեղանի վրայ դրած են Հայաստան-Ատրպէյճան գիծին, այսինքն՝ անոնց միջեւ խաղաղութեան համաձայնագիր մը իրականացնելու միտող նիւթեր: Օրակարգի վրայ էին «ձերբակալուածներու փոխանակման պահանջը»: Սա յայտնապէս կը նշանակէ, որ Հայաստան կը պատրաստուի Ատրպէյճան վերադարձնել այն երկու զինուորականները, որոնք ապօրինաբար մտած էին Սիւնիք եւ անոնցմէ մէկն ալ հայ մը սպաննած էր: Նման հաւանականութիւններով զարմանալու մեր զգայարանքը բթացած է արդէն (ինչպէս որ բթացած են իշխանութեան վնասաբեր ձախաւերութիւնները տեսնել մերժողներուն ուղեղները): Ինչո՞ւ. որովհետեւ այս իշխանախումբը «վաստակ» ունի նաեւ այս կալուածին մէջ զիչումէ զիչում վազելու: 44-օրեայ պատերազմէն քանի մը ամիս ետք, նախապէս Արցախ թափանցած եւ մարդասպանութիւն կատարած երկու ազերի ոճրագործներ յանձնուեցան Ատրպէյճանի, ականապատ տարածքներու ամբողջական քարէսներ նուէր տրուեցան, ոճրագործ Սաֆարով մը Ատրպէյճանին յանձնած (եւ հերոսացուած) Հունգարիոյ հետ դիւանագիտական կապերու վերահաստատում որոշուեցաւ առանց «փոխարժէքի»: Հիմա ալ «ձերբակալեալներ»ու մասին խօսք կ’ըլլայ, առանց յիշատակելու մեր գերիները (վաղը եթէ անոնցմէ խումբ մը վերադառնայ, ո՛չ ոք պիտի տխրի), որոնց թիւն իսկ յստակ չէ ու դարձած է սակարկութեան նիւթ, Պաքուի կողմէ Հայաստանի վրայ ճնշումի լծակ:

***

Հիմա՝ քաոսին մէկ այլ տարրին մասին:

Պրիւքսէլեան բանակցութիւններէն ետք, յանկարծ աւելի՛ հնչեղ կը դառնան Հայաստանին ու Ատրպէյճանին ուղղուած կոչերը, թէ իրենց զօրքերը պէտք է սահմանգիծէն ետ քաշեն: Ասոնք ալ նորութիւն չեն: Եթէ մոռցած էք, յիշեցէք, որ Փաշինեան քանիցս խօսած է «ուժերը հայելային ձեւով ետ քաշելու» մասին: Այլ խօսքով, Արցախէն ետք, հայկական ուժերը պէտք է քաշուին (եղեր) նոյնինքն Հայաստանի սահմանային գօտիէն: Յստակ է, չէ՞. սակարկութիւնը հիմա կը կատարուի… Հայաստանի հողերուն հաշւոյն: Արդէն իշխանաւորները խուլ ու կոյր կը ձեւանան ընդդիմադիրներու այն դիտարկումներուն դիմաց, թէ Ատրպէյճան Հայաստանէն ընդարձակ հողամասեր գրաւած է – կամ իր հակակշիռին տակ առած -, անոր ախորժակները հոն կանգ չեն առած եւ վերջերս աւելի յաճախ խօսք կ’ըլլայ իբրեւ թէ ազերիապատկան «կղզեակներու» մասին. Ալիեւ որոշած է վերատիրանալ այդ հողերուն: Նոյնինքն Փաշինեան եւս, պատմական եւ աշխարհագրական իրականութիւնները ոտնատակ տալով՝ խօսած է եւ կը խօսի «ազերիներուն պատկանած հողերը պէտք է վերադարձնենք» եւ «պատրաս եմ խաղաղութեան համաձայնագիր կնքելու» տրամաբանութեամբ, ատենին հայկական հողամասեր եւ շէներ կոչած էր ազերիական անուանումով (Պապէն աւելի պապական-ը գիտենք, հիմա կը վարժուինք ազեիրէն աւելի ազերիական ըլլալը): Այլ խօսքով, Ալիեւ արդէն իսկ ԱՆՑԵԱԼԻ էջերուն նետած է 29 800-նոց Հայաստան մը, հետեւաբար, Պրիւքսէլի մէջ անոր ընդունածը ոչինչ կը նշանակէ, վաղը Սոթքի, Տեղի եւ սահմանային այլ շրջաններու վրայ յարձակումները կրնան նոր էջերով «հարստանալ»: Իսկ կնքահա՞յրը… Պարզապէս կը շեշտէ խառնաշփոթ պատկերը, քաոսը, որովհետեւ ո՛չ Եւրոպական Միութեան, ո՛չ ալ դաշնակիցի եւ բարեկամի համար իմաստ ունի Հայաստանի տարածութեան չափը: Անոնց համար կարեւորը միւսն է՝ շահն ու առեւտուրը: Եւ զարմանալի՞ է, որ Պրիւքսէլի մէջ բանակցողները կարեւորած են երկաթուղիի վերաբացման եւ այլ ճամբաներու թղթածրարը: Հապա Մարգարայի եւ Անիի կամուրջնե՞րը, Ջերմուկին ու այլոց ուղղուած աչքե՞րը…

***

Հայաստան արագօրէն կը վազէ զիչումէ զիչում, բանակցութեան իւրաքանչիւր փուլ քանի մը աստիճան աւելի՛ կը շեշտէ քաոսային վիճակը: Ուրեմն, ինչպիսի՞ լաւատեսութեամբ պէտք է սպասենք յառաջիկայ հանգրուանները՝ Ռէյքիաւիքը, Քիշինեւը, դարձեալ Պրիւքսէլն ու մէջ ընդ մէջ… Մոսկուան: Միջանկեալ՝ գտնուած է այլ ժամանց մը. Թուրքիոյ ընտրութիւններն ու անկէ սպասուող բարիքները (մինչդեռ Թուրքիայէն ու Ատրպէյճանէն որեւէ ատեն բարիք չէ ծնած, ո՛չ մեզի, ո՛չ ալ այլ դրացիներու համար):

Չենք ուզեր այս սիւնակը երկարել՝ արձանագրելով պրիւքսէլեան եւ այլ բանակութեանց ստեղծած արձագանգները, տեղի՛ն մտահոգութիւններն ու նոր կորուստներէ ետ կենալու կոչերը: Դիպուկ էր Արցախէն հնչած ահազանգը եւ այն բնութագրումը, թէ «մենք ոչախր չենք, իսկ ոչխարին վախճանը խորոված ըլլալ է»: Իրա՛ւ հայը, գետնաքարշ իշխանութեան երկրպաքու(*) չեղող հայը գիտէ, կը տեսնէ, թէ հայրենիքին եւ պետականութեան կորուստը օրէ օր կը դառնայ անխուսափելի, կը փաստուի, թէ սուտ են եւ կեղծիք՝ խաղաղութեան ու բարեշրջման՝ իշխանաւորներուն իւրաքանչիւր խոստումը, հաւաստիքը: Իսկ տնտեսական ու ընկերային բարեշրջո՞ւմը: Երբ հայրենիքն ու պետականութիւնը դրուած են սակարկութեան սեղանին…

Լուծո՞ւմը…: Պէտք ունի՞նք կրկնելու այն, ինչ որ ամէն օր ու ամէն ժամ կը ղօղանջէ Հայաստանի մէջ, Արցախի մէջ, Սփիւռքի տարածքին:

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ
15 Մայիս 2023

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company