ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Անդրանիկը

04 Օգոստոս 2023

Անդրանիկ Մսըրլեան

Ամէն մարդ զինք կը կոչէր ընկեր Անդօ կամ պարզապէս` Անդօ: Ընկեր Անդոն կիսապաշտօնական անունն էր, Անդոն` մտերիմներուն վերապահուած: Ես զինք կը կոչէի պարզապէս` Անդրանիկ, առանց այլ ծանրաբեռնումի:

Անդրանիկը` պերճախօս լռութիւնը, արտայայտուած` յօնքերու թեթեւ խաղով, թեթեւօրէն հեգնական ժպիտով, պարբերաբար աջ ու ձախ նետուող անորոշ նայուածքներով:

Մեռեալին մասին կա՛մ լաւ խօսքը, կա՛մ լռութիւնն է պատշաճը: Անգամ մը ինծի դամբանականի մը առիթով դիտողութիւն ընող եղաւ, թէ ողջութեան հանգուցեալին թերութիւններու մասին ալ կը խօսէի, հիմա միայն` բարեմասնութիւններուն: Բնական է, որ այդպէս ըլլայ. ենթակայի մը ողջութեան թերութիւններու մասին կը խօսիս կա՛մ զինք վարկաբեկելու համար, կա՛մ ալ բարեմտաբար` զանոնք սրբագրել տալու ակնկալութեամբ. եթէ միաժամանակ անոր բարեմասնութիւններուն մասին ալ խօսիս, ըսել է խելքը-գլուխը` հաւասարակշռուած մարդ ես: Ճիշդ է, որ առհասարակ այդպէս չէ. կա՛մ բարեմասնութիւնները, եթէ մարդը գնահատող ես, կա՛մ` վատ կողմերը, եթէ ընդդիմադիր ես, այս պարագային ատիկա կ՛ընես ամԷնէն մութ գոյներով: Քեզի կը մնայ ընտրել այն դասակարգը, որուն կը փափաքիս պատկանիլ:

«Շատ կը խօսիս կոր,- պիտի ըսէր Անդրանիկը,- ըսելիքդ ըսէ՛, վերջացո՛ւր. դո՛ւն ալ կեվեզէյին մէկը դարձեր ես»:

Այս միջամտութենէն ետք վերադառնալով նիւթին` բնական է, որ այդպէս ըլլայ: Մահէն ետք` միայն լաւ բաները: Ընդհանուր օրէնք է, հաւանաբար որովհետեւ, այսպէս թէ այնպէս վերջ ի վերջոյ կը մնան լաւ յիշատակները. կ՛երեւի ուղեղը ժամանակի ընթացքին կը վանէ վատն ու անհաճոն` պահպանելով միայն դրական ու հաճելի յիշատակը, խնայելու համար ենթակայի հոգեկան հաւասարակշռութիւնը: Այլապէս որքան մօտենայիր վերջաւորութեանդ, այնքան այլանդակօրէն դառնացած նկարագիր պիտի զարգացնէիր, որմէ պիտի խուսափէին մերձաւորնե՛րդ իսկ, հարազատները` ներառեալ: Ժամանակի ընթացքին անցեալը կը գեղեցկանայ, ենթակայի ենթագիտակցութեան մէջ հին աշխարհի վրայ լաւագոյն ժամանակները կ՛երեւին իտէալական եղած ըլլալ: Անցեալը կը գեղեցկանայ, իսկ ապագան արդէն երազն է, որ առհասարակ գեղեցիկ կ՛ըլլայ նոյնպէս, անշուշտ` նայած երազողի նկարագրին: Կը մնայ յարափոփոխ ներկան, տաղտկալի առօրեան, անխուսափելի է նաեւ այն, որ ժամանակի կորուստ կը կոչուի գործունեայ մարդուն կողմէ, լաւ ընկերներու հետ հաճելի պահերը, ուրախութեան հազուադէպ պահերը, ու երջանկութեան ա՛լ աւելի հազուադէպ առիթները եւ որոշ իւրայատուկ բաներ` հետզհետէ գեղեցկացող անցեալին եւ երազային ապագային միջեւ:

Հիմա Անդրանիկը արդէն կարմրած կ՛ըլլար բարկութենէն. «Իմ մասիս բան մը ըսէ՛, վերջակէտը դի՛ր. անտանելի դարձեր ես»: Ճիշդ է նաեւ իր ա՛յս նկատողութիւնը: Պարզապէս պէտք է պատժել բոլոր անոնք, որոնք Անդրանիկի մօտ ցցուն թերութիւններ կը փորձէին գտնել: Ցցունը չկար պարզապէս. մանրմունրները կը վխտային անշուշտ, բոլորն ալ միայն իրե՛ն վնաս հասցնող, ուրիշներու համար` անտեսանելի ու երկրորդական:

Մէկ խօսքով, Անդրանիկը այլ դասակարգի մարդ էր, արտասովոր. ընթացիկէն վեր, կամ գոնէ` հեռու. իրեն բոլորովին նմանող երկրորդ օրինակ մը փնտռելն ու գտնելը անիմաստ էր, դիոգինէսեան իմաստութիւն կը պահանջէր. կ՛եզրակացնես ճարահատ, որ երկրորդը պարզապէս գոյութիւն չունի, կամ առնուազն դժուար գտանելի է: Անդրանիկը եզակի երեւոյթ` պեղումի արժանի:

Թէեւ անողոք հիւանդութիւնը Անդրանիկին ճակատագիրը կնքած էր, զինք խնամող բժիշկները, երբ իրենց պարտականութիւնը, ըստ բժշկական արուեստի, ստուգացանկի իւրաքանչիւր կէտի թելադրանքները լրիւ կատարած եւ իրենց պարտականութեան կատարումով գոհունակութիւն կ՛արտայայտէին, Անդրանիկի առողջական վիճակին անձկութեամբ հետեւող շրջապատին քանի մը շաբաթներու կեանքի մնացորդ մը բաժին կը հանէին իրեն, թէեւ չէին բացառեր նաեւ քիչ մը աւելին: Իրեն անյարիր էր հիւանդի կարգավիճակը. ան սկսաւ կրկին զբաղիլ իր անձնական գործով: Խոստացած էր օժանդակել իր սիրած Համազգայինի ելեւմտական վիճակի բարելաւման ճիգին:

Անդրանիկը կարելի չէ լրիւ բնորոշել լեզուի գործիքներով. բառային երանգները կա՛մ կը բացակային, կա՛մ հասարակ մահկանացուներուն անծանօթ են. ան վստահաբար անձնուէր էր, պարտաճանաչ, կարգապահ, համեստ, ազնիւ, ներողամիտ, ծառայասէր եւ ամբողջ դրական շարքը` ըստ պատշաճի: Եւ` լռակեաց. մանաւանդ` լռակեաց: Լռութեան մէջ կան ու կը լողան յիշատակուած եւ այլ բազմաթիւ բարեմասնութիւններ:

Անդրանիկի միակ ճնշիչ թերութիւնը կրկին իր… լռութիւնն էր: Այդ պատճառով անոր բազմատասնամեայ, տարատեսակ գործունէութենէն իր մտերիմներու իսկ մտքին մէջ մնացած են պատառիկներ միայն: Անդրանիկին կենսագրութեան արձանագրումը մէկ հոգիի գործ չէ. բազմամարդ խմբագրական կազմ անհրաժեշտ է, որպէսզի իւրաքանչիւրի գիտութեան համադրումով կարելի ըլլայ յանգիլ արդիւնքի լաւագոյն տարբերակին` ի մի բերելով բոլոր պատառիկները կազմելու համար ամբողջական խճանկարը:

Կարճ դրուագ մը` դիւրաւ հասկնալու համար իր բարեմասնութիւններու ամփոփ պատկերը: Վերջին երեք տասնամեակներուն յաճախ միասին եղած ենք տարատեսակ ժողովական եւ վարչական կազմերու մէջ: Զինք փնտռելն ու գտնելը ինծի համար դժուար չէր: Եթէ հեռաձայններուս անմիջապէս չպատասխանէր, յաջորդ վայրկեաններուն, քանի մը, թէ` բազմաթիւ, ինք կը հեռաձայնէր անպայման: Մէկ անգամ միայն սայթաքեցաւ այս անգիր ընդհանուր օրէնքէն: Երկու օր շարունակ Անդրանիկին հեռախօսը զինք անհասանելի բաժանորդ կ՛որակէր, կամ բազմաթիւ անգամներ հնչելէ ետք կը հրաժարէր ենթակային ձանձրոյթ պատճառելէն: Երրորդ անձէ իմացայ, որ Անդրանիկը անհանգիստ զգացեր է, հիւանդանոց փոխադրուեր, ու բժիշկները սրտի երկու երակներուն մէջ մանրադիտական զսպանակ զետեղեր են դիւրացնելու համար արեան հոսքը անոնց մէջէն: Յաջորդ օրը իր սովորական ժամուն ներկայացաւ շաբաթական հերթական մեր ժողովին եւ առողջական ապաքինման մաղթանքիս պատասխանեց անձայն` ձեռքի մատներով արհամարհական շարժում մը կատարելով: Ես գիտէի անշուշտ, որ զիս եւ ուրիշներ տեղեակ չպահելը ընկերներուն ու ծանօթներուն անհանգստութիւն չպատճառելու համար էր իր երկօրեայ լուռ բացակայութեան ընթացքին. ազնիւ ու ազնուական նկարագրի մը տարրական արտայայտութիւն մը:

Անդրանիկի հասարակական գործունէութիւնը սկսաւ փաստօրէն իր պատանեկութեան եւ շարունակուեցաւ մինչեւ իր մահը` առանց ընդմիջումի: ՀՅԴ Լիբանանի երիտասարդական միութեան հիմնադիր անդամներէն, Համազգայինի «Սիմոն Վրացեան» մասնաճիւղի հիմնադիր սիւներէն, մէկէ աւելի անգամներ ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի գանձապահ, երեք շրջանի համար (12 տարի) Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան դժուար փոխարինելի գանձապահ, աւելի քան 15 տարի Պուրճ Համուտի քաղաքապետ Անդրանիկը տեւական ներկայութիւն եղած է լիբանանահայ հանրային կեանքին մէջ: Զարմանալին այն է, որ հակառակ իր բեղուն գործունէութեան` ան յաջողած էր ինքզինք իմաստով մը շուքի մէջ պահել: Ան փողկապ սկսաւ կապել քաղաքապետ կարգուելէն ետք: Առաւօտ մը, երբ իրեն համար պարտադիր էր պաշտօնական հագուստ-կապուստը` «Դուն ալ փճանալու սկսար» իմ հանաքային դիտողութեանս լուրջ կերպով պատասխանեց, թէ` «Ես ալ կը զարմանամ. առանց փողկապի այլեւս ինքզինքս մերկ կը զգամ»: Երկուքս ալ խնդացինք: Այսպէս, Անդրանիկի կեանքին մէջ փողկապի որդեգրումը եղաւ իր միակ պերճանքը` մակերեսայինն ու երկրորդականը առաջնահերթութեանց աստիճանին բարձրացուցած մեր աշխարհին մէջ:

Ուրախ եմ տեսնելով, որ Անդրանիկի կեանքին, պայմաններու բերումով, քաջածանօթ Կարօ Յովհաննէսեան սկսած է արդէն մեր բացակայ ընկերոջ մասին յօդուածաշարք մը հրամցնել հանրութեան: Վստահ եմ, որ ան պիտի գոհացնէ բոլորս: Բայց եւ այնպէս նոյնքան վստահ եմ, որ ան հեռու պիտի ըլլայ ամբողջական ըլլալէ: Անկէ պիտի պակսին այն կարեւոր պատառիկները, որոնց մասին կը խօսէի քիչ առաջ, եւ որոնց ծաւալը մեզ պիտի զարմացնէ, եթէ օր մը մեզի շնորհուի այդպիսի բախտ` զանոնք իրենց մեծամասնութեան մէջ խմբուած տեսնելու:

Իրաւամբ, Անդրանիկը կը պատկանի դաշնակցական գործիչներու այն տեսակին, որ գործած ըլլալով հանդերձ լայն հասարակութեան մէջ, սկզբունքով իսկ խուսափած են շլացնող լուսարձակներէ: Անոնց թիւը արհամարհելի չի թուիր ըլլալ: Կը յիշեմ մէկը, որ ներկայ եղած է Լիբանանի գրեթէ բոլոր ՀՅԴ Շրջանային ժողովներուն, որոնց ես ալ ներկայ եղած եմ, եւ` նկատած, որ ան հետեւողականօրէն տեղ գրաւած է ժողովասրահի աթոռներու վերջին շարքին` կիսամութի մէջ: Երբ ժողովին կարեւոր հարց մը քննուէր, կամ կարեւոր հարցի մը շուրջ որոշում կայացնելու ըլլար, ժողովականներէն ոմանք կը նայէին ա՛յդ ընկերոջ ուղղութեամբ, կ՛երեւի` անոր տրամադրութիւնն ու հակազդեցութիւնը չափել կարենալու ակնկալութեամբ: Ատիկա՛ ալ ժամանակի ընթացքին ինծի մտերմացած Անդրանիկին տեսակէն կը թուէր ըլլալ: Ի դէպ, եթէ յիշողութիւնս զիս չի դաւաճաներ, անոր անունն ալ Անդրանիկ էր:

Անմոռանալի Անդրանիկներ` բոլորիս հասարակաց հարստութիւնը կազմող:

ՄԿՐՏԻՉ ՄԿՐՏԻՉԵԱՆ
Աթէնք, 1 օգոստոս 2023

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company