ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Պատմություն, իրադարձություններ, գործիչներ

Դաշնակցական անձնուէր հրամանատարը՝ Խանը. Մահուան 120-ամեակ

13 Սեպտեմբեր 2023

Ստորեւ կը հրատարակենք Ազդակ շաբաթօրեակի 3 Մայիս 1981 թիւին մէջ Ս. Կիրակի ստորագրութեամբ յօդուածը դաշնակցական ֆետայի Խանի մասին, մահուան 120-ամեակին առթիւ։

Անձինք նուիրեալք

Խան

Բարսեղ Թիրեաքեան, 1863 – 1903

«Ես այդ շատոնց գիտէի ա՛յն ատենէն, երբ ան ֆետայի արձանագրուեցաւ: Տղաս, գնա՛ դիրքդ եւ կռուէ, սպաննուածի մասին ա՛լ չեն մտածեր, այլ կը մտածեն, թէ ի՞նչպէս կարելի է լուծել անոր վրէժը»:

Կռուի մէկ տաք վայրկեանին, իր եղբօր նահատակութեան լուրն անգամ այսպիսի պաղարիւնութեամբ ընդունող Բարսեղ Թիրեաքեանն է ան, Ցեղին ասպետական արութիւնը ժառանգած Հայ Ազատագրական Շարժման իրաւ ասպետներէն մէկը, Խանը, որ մայրենիին եւ անոր խորհուրդներուն ծանօթացաւ Դաշնակցութեան դպրոցին մէջ, քաջաբար կռուեցաւ անոր դրօշին տակ, զոհուեցաւ կռուի դաշտին վրայ՝ դառնալով պաշտելի հերոս մը թէ՛ իր զինակից ընկերներուն եւ թէ ժողովուրդին համար:

Բարսեղ Թիրեաքեան կը ծնի Կեսարիոյ Տերէ Վանք կամ Տերէվէնք գիւղին մէջ, 1863-ին: Թրքախօս շրջանի մէջ իր ազգային արժանապատուութիւնը բարձր պահող Խանի հայրը, օր մը, վէճի կը բռնուի իրենց դրացի թուրքին հետ: Վէճը կը վերածուի կռիւի եւ Թիրեաքեան թուրք մը տեղն ու տեղը դաշոյնով սպաննելէ եւ քանի մը ուրիշներ վերաւորելէ ետք, ուշակորոյս կ“իյնայ: Թուրքերը այնքա՜ն կը հարուածեն, որ պատուախնդիր հայը կ“աւանդէ հոգին:

Հայրակորոյս Բարսեղի եւ իր փոքր եղբօր՝ Միհրանի պատանութիւնն ու երիտասարդութիւնը կը կազմուին զրկանքներու եւ վրէժխնդրութեան թէժ կրակներուն մէջ՝ յաճախ կռուի բռնուելով հայերը անարգող կամ հարստահարող թուրքերու հետ:

Ստիպուած՝ երկու եղբայրները կ“որոշեն Պոլիս գաղթել: Միհրանը Պոլիս ղրկելէ ետք, բարսեղ կը սպաննէ իր հօր ոճրագործը եւ կը միանայ եղբօր: Պոլսոյ մէջ, ան կը յարի Հնչակեան կուսակցութեան, կը մասնակցի Գում Գափուի եւ Պապը Ալիի ցոյցերուն, ուր աչքի կը զարնէ իր անվախ եւ յանդուգն խառնուածքը:

Բայց Պոլիսը չի գոհացներ յախուռն խառնուածքի տէր երիտասարդը: Երկրէն հասնող լուրերը զինք կը քաշեն դէպի Կովկաս՝ հայդուկային փոթորկայոյզ կեանքին: Դէպի Երկիր ճամբայ ելլելէ առաջ, ըմբոստ երիտասարդը կը ծանօթանայ Օննիկ Դերձակեանին (Վռամեան) եւ 1896ին կը մտնէ Հ. Յ. Դաշնակցութեան շարքերը:

Ռումանիա-Պուլկարիա-Սեւաստապոլ-Պաթում-Թիֆլիս ուղեւորութիւնը վերջ կը գտնէ Երեւան, ուր 27-ամեայ թրքախօս նուիրեալը մայրենին սորվիլ կ“որոշէ: Կարճ ժամանակ մը անց՝ Բարսեղ կը սկսի հայերէն խօսիլ: Նախիջեւան-Զուլֆա-Խոյ գծով կը հասնի Սալմաստ եւ կը ներկայանայ Նիկոլ Դումանին, որ կը համակրի եւ ինքն իրեն կ“ըսէ. «…Տղամարդ է եւ ազնուականի զաւակ, Խանի նման է»: Այնուհետեւ, ընկերները Բարսեղը Խան կ“անուանեն:

Խանասորի արշաւանքի իբրեւ տասնապետ կը մասնակցի եւ կ“արժանանայ զինակից ընկերներու ամբողջական յարգանքին ու հիացումին՝ իր անվախ եւ արթնամիտ հասունութեամբ: Այլեւս նշանաւոր հայդուկ է եւ ընտրեալ առաջնորդ, որուն խումբը կը մասնակցի ֆետայական բազմաթիւ գործողութիւններու: Բայց Խանի համբաւը յատկապէս կը սկսի տարածուիլ Ալաշկերտի,Խաստուր գիւղի ընդհարումէն (26 Հոկտ. 1899) ետք, երբ Գոմի մէջ հանգստացող Խանի խումբը (37 հոգի) ո՛չ միայն կը յաջողի ճեղքել օղակը, այլեւ քանի մը տասնեակ հայդուկները, տեղատարափ գնդակներու տակ, կը քաշուին մօտակայ բլուրները եւ առասպելական կատաղութեամբ մինչեւ մայրամուտ կը դիմադրեն հազարէ աւելի կանոնաւոր զօրքին, իսկ գիշերուան մթութեան մէջ ուրուականներու պէս կ“անհետանան:

Նոյնպիսի հմտութեամբ Խան կը վարէ նաեւ Բասենի, Բոցիկի եւ Գոմաձորի ընդհարումները՝ միշտ կռուի բռնուելով թշնամի գերազանց ուժերու հետ: Այսպիսի անհաւասար կռիւի մը մէջ, թշնամիէն քառապատիկ զոհեր խլելէ ու մինչեւ վերջին փամփուշտը դիմադրելէ ետք Խան եւ իր զինակից ընկերները կը նահատակուին հերոսի մահով, 17 Սեպտեմբեր 1903-ին:

horizonweekly.ca

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company