ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Արցախի կորստից հետո Փաշինյանը պետք է չեղյալ հայտարարի 2020 թվականի համաձայնագիրը

11 Հոկտեմբեր 2023

2020 թվականի նոյեմբերի 10-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը համաձայնագիր ստորագրեցին Արցախյան պատերազմում հրադադարի մասին։

Հրադադարը սովորաբար նշանակում է, որ պատերազմող կողմերը դադարեցնում են մարտերը՝ կանգ առնելով իրենց զբաղեցրած դիրքերի վրա։ Տարօրինակ է, բայց 2020 թվականի հրադադարի համաձայնագրի դեպքում Հայաստանը Ադրբեջանին հանձնեց մեծ հողատարածքներ, որտեղ ոչ մի ադրբեջանցի զինվոր ոտք չէր դրել, օրինակ՝ Աղդամի, Քելբաջարի և Լաչինի շրջանները, բայց ոչ Միջանցքը։

Ուստի 2020 թվականի համաձայնագիրը ավելի շատ կապիտուլյացիա էր Հայաստանի համար, քան հրադադար։ Ահա դրա հետևանքով առաջացած խնդիրները.

1. Փաշինյանը Ադրբեջանի հետ հրադադարի համաձայնագիրը կնքելու պատճառ չուներ, քանի որ պատերազմը ոչ թե Հայաստանի, այլ Ադրբեջանի և Արցախի միջև էր։ Ո՛չ Հայաստանը, ո՛չ Ադրբեջանը պատերազմ չէին հայտարարել միմյանց դեմ։

2. Փաշինյանը լիազորություն չուներ Ադրբեջանին հանձնելու այն տարածքները, որոնք պատկանում էին ոչ թե Հայաստանին, այլ Արցախին։

3. 2020-ի համաձայնագրով ժամկետներ էին սահմանվել Հայաստանի, բայց ոչ Ադրբեջանի համար՝ իրականացնելու տարբեր պարտավորություններ, օրինակ՝ տարածքների տարհանում և ռազմագերիների փոխանակում։ Հայաստանի կառավարությունն անխոհեմաբար անմիջապես հանձնեց բոլոր ադրբեջանցի գերիներին, մինչդեռ Ադրբեջանն ազատ արձակեց միայն փոքրաթիվ հայ գերիների։ Երեք տարի անց տասնյակ հայ բանտարկյալներ շարունակում են տանջվել Բաքվի բանտերում։ Փաշինյանը ոչ միայն ջանք չի գործադրում այդ բանտարկյալներին վերադարձնելու համար, այլև նույնիսկ չի խոսում նրանց մասին։

4. 2020 թվականի համաձայնագրով Լաչինի միջանցքը՝ Արցախը Հայաստանին կապող միակ ճանապարհը, 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ին բռնի ուժով և անօրինական կերպով գրավվեց Ադրբեջանի կողմից, թեև այն պետք է վերահսկեին ռուս խաղաղապահները։

5. 2020 թվականի համաձայնագիրը պարտավորեցրել է, որ «պետք է ապաշրջափակվեն տարածաշրջանի բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերը»։ Սա նշանակում է, որ և՛ Հայաստանը, և՛ Ադրբեջանը կկարողանան անցնել միմյանց տարածքներով։ Փաշինյանը պատրաստակամություն հայտնեց թույլ տալ ադրբեջանցիներին Հայաստանի տարածքով Ադրբեջանի արևելյան հատվածից անցնել դեպի Նախիջևան, բայց երբեք չնշեց, որ նման մոտեցումը լինելու է փոխադարձ։ Հակառակ 2020 թվականի համաձայնագրի՝ Ադրբեջանը պահանջում էր ոչ թե պարզապես անցում, այլ «միջանցք», ինչը նշանակում է, որ Հայաստանով անցնող ճանապարհը պատկանելու է Ադրբեջանին։ Ալիևը ոչ մի անգամ չի նշել, որ ինքն իր հերթին թույլ կտա հայերին հատել Ադրբեջանի սահմանը։ Իրավիճակն ավելի սրելով, Թուրքիան կեղծորեն պահանջում է, որ Հայաստանը ընդունի «Զանգեզուրի միջանցքը»՝ նախքան նա կհամաձայնի բացել Հայաստանի և Թուրքիայի միջև սահմանը։

6. Փաշինյանը բազմիցս խոսել է Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագիր կնքելու իր ծրագրի մասին։ Նման խաղաղության պայմանագիր կնքելու կարիք չկա, քանի որ Հայաստանը չէր պատերազմում Ադրբեջանի հետ։ Խաղաղության պայմանագրեր կնքվում են պատերազմող կողմերի միջև։ Ադրբեջանը պատերազմում էր ոչ թե Հայաստանի, այլ Արցախի հետ։

7. Հակառակ 2020 թվականի համաձայնագրի, որով ռուս խաղաղապահները Արցախում մնալու էին մինչև 2025 թվականը, Ադրբեջանը խախտեց այդ դրույթը՝ անցյալ ամիս ներխուժելով և բռնագրավելով Արցախի մնացած մասը՝ ստիպելով նրա 120 հազար բնակիչներին փախչել Հայաստան։

8. 2023 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանի կողմից Արցախի բռնազավթումն անիմաստ է դարձնում ռուս խաղաղապահների դերակատարությունըը, ինչը նշանակում է, որ ռուս զինվորները պետք է լքեն այն, որն այժմ ադրբեջանական տարածք է համարվում։

9. Թեև կան հիմնավոր պատճառներ՝ մեղադրելու Ռուսաստանին արցախահայության պաշտպանության հարցում իր անգործության համար, նույնքան հիմնավոր պատճառ կա՝ մեղադրելու Փաշինյանին նրա համար, որ նա Արցախն ճանաչել է որպես Ադրբեջանի մաս։ Հասկանալի է, որ չնայած Հայաստանի հետ Ռուսաստանի դաշինքին, հաշվի առնելով նրա մասնակցությունը ուկրաինական պատերազմին, նախագահ Պուտինը որոշել է, որ Թուրքիան (ՆԱՏՕ-ի միակ անդամը, որը պատժամիջոցներ չի կիրառել Ռուսաստանի նկատմամբ) և նրա կրտսեր եղբայր Ադրբեջանը շատ ավելի կարևոր են Ռուսաստանի ազգային շահերի համար, քան Հայաստանը կամ Արցախը։ Մինչդեռ Արևմուտքն էլ Հայաստանին օգնություն չի ցուցաբերել՝ զուտ սատարող հայտարարություններ անելով և որևէ գործողություն չձեռնարկելով։

10. 2020 թվականի պատերազմից հետո, երբ ադրբեջանական բանակը մտավ և բռնագրավեց Հայաստանի արևելյան տարածքը, Փաշինյանը ոչ միայն ջանք չգործադրեց թշնամուն Հայաստանի ինքնիշխան տարածքից դուրս շպրտելու համար, այլ նույնիսկ չի խոսում այնտեղ Ադրբեջանի անօրինական ներկայության մասին։

11. Փաշինյանի սխալների երկար ցուցակը ներառում է իր ընդունումը, որ Հայաստանի ներսում խորհրդային ժամանակաշրջանի ադրբեջանական բնակեցված անկլավները հանդիսանում են Ադրբեջանի մաս։ Որևէ պատճառ չկար, որ Փաշինյանը Ադրբեջանին առաջարկեր այդ անկլավները, մանավանդ որ Ալիևը նման պահանջ չէր ներկայացրել։

12. Փաշինյանը միակողմանի ճանաչել է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը՝ առանց Ալիևի կողմից որևէ փոխադարձ ճանաչման։

Հաշվի առնելով վերոնշյալ 12 կարևորագույն հարցերում Փաշինյանի սխալ վերաբերմունքը, նրա մերժումը հրաժարական տալուց և իր աթոռը իրավասու ղեկավարի հանձնելուց, նրան միայն մնում է 2020 թվականի համաձայնագիրն անվավեր ճանաչել, քանի որ Ադրբեջանը խախտել է դրա դրույթների մեծ մասը։

Փաշինյանը պետք է հրաժարվի Ալիևի հետ բանակցությունների սեղանի շուրջ նստելուց, քանի դեռ նա չի ազատել բոլոր հայ ռազմագերիներին և դուրս չի բերել իր զորքերը Հայաստանի տարածքից։ Ալիևը նախ պետք է հարգի իր նախկին պարտավորությունները, նախքան հայերը վստահեն նրան, որ կկատարի ապագա պայմանավորվածությունները:

Բարեբախտաբար, 2020 թվականի համաձայնագիրը հեշտությամբ կարելի է չեղարկել, քանի որ այն չի վավերացվել Հայաստանի, Ադրբեջանի և Ռուսաստանի խորհրդարանների կողմից որպես միջազգային դաշնագիր։ Այն պարզապես ստորագրել է Փաշինյանը՝ առանց որևէ մեկի հետ խորհրդակցելու։ Հայաստանի հաջորդ ղեկավարը պաշտոնավարման առաջին իսկ օրը պետք է չեղարկի 2020թ. համաձայնագիրը։

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա կուրիեր» թերթի հրատարակիչ

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company