Սողոմոն Թեհլիրեանի կիսանդրի՝ Մարսէյի մէջ
22 Մարտ 2024
15 Մարտ 2024-ին, Մարսէյի մէջ, քաղաքապետութեան նախաձեռնութեամբ եւ որոշումով (հայ համայնքի առաջարկով եւ գործակցութեամբ) բացումը կատարուեցաւ Սողոմոն Թեհլիրեանի կիսանդրիին: Բացման թուականը յատկանշական է անշուշտ եւ զուգադիպութիւն չէ՝ Թալէաթի զգետնման օրը …
Քաղաքակական պաշտօնական բազմաթիւ անձնաւորութիւններու եւ մեծաթիւ հայորդիներու ներկայութեան տեղի ունեցած այս արարողութեան ֆրանսերէն լեզուով խօսք առաւ նաեւ ՀՅԴ Արեւմտեան Եւրոպայի Կեդրոնական Կոմիտէի ներկայացուցիչ ընկեր Հրաչ Վարժապետեան, որ կատարելէ ետք Դաշնակցութեան 9-րդ Ընդհանուր Ժողովի կողմէ որոշուած ապա նաեւ երեք տարիներու վրայ կատարուած «Նեմեսիս» գործողութեան ամբողջ պատմականը, ըսաւ.

«Սիրելի բարեկամներ,
Ի՞նչ պիտի ըսէր Սողոմոն Թեհլիրեանը, եթէ այսօր մեր մէջ ըլլար։
Ես ինծի յաճախ այս հարցը կու տամ։
Եւ ես, հաստատ համոզուած եմ, որ 2024 թուականի Մարտ 15-ին անոր ուղերձը պիտի ըլլար հետեւեալը.
Այս մութ օրերուն, երբ վտանգը համատարած է մեր ամբողջ ազգին համար, երբ այնքան արիւն թափած է, երբ մեր հերոսներով լեցուն է մեր սրբավայր Եռաբլուրի պանթէոնը ու անոնք դեռ չեն կրնար գտնել իրենց հանգիստը, Հայաստանի իշխանութիւնները կը համարձակին « բնականոն յարաբերութիւններ հաստատել եւ արագօրէն բանալ սահմանները Էրտողանի Թուրքիոյ հետ, մեր ժամանակներու ամէնէն վատ բռնապետին հետ։
Մինչ արցախցի մեր հայրենակիցները կը հալածուին իրենց պապենական հողերէն, նոր գաղթականութեան կ’ենթարկուին, թշնամի Ատրպէյճանը կը գրաւէ անոնց տուները եւ հողերը, կը քանդէ այն ամէնը, ինչ որ անոնք կառուցած են, այս նոյն իշխանութիւնը կը համարձակի խօսիլ Ալիեւ դահիճին հետ հաշտութեան պայմանագրի մասին։
Ի՞նչ եւ ո՞ր խաղաղութեան մասին է խօսքը։ Այն պետութեան, որ սահմանին վրայ կը շարունակէ իր սպառնալիքները՝ ամենօրեայ յարձակումները բազմապատկելո՞վ։ Կամ այն պետութեան հետ, որ երէկուան եւ այսօրուան մեր թշնամին է եւ, որ կ’ուզէ որ մենք ընդմիշտ անհետանա՞նք։
Քանի դեռ թուրք-ատրպէյճան այս երկու եղբայրները կը շարունակեն իրենց սպառնալիքները եւ չեն արտօներ, որ հայ ժողովուրդը խաղաղ ապրի իր պապենական հողերուն վրայ, Ո’Չ հաշտութիւն, Ո՛Չ պայմանագիր, Ո՛Չ խաղաղութիւն կարելի է նախատեսել։
Միակ պայմանագիրը, որ մենք կը ճանչնանք` Սեւրի պայմանագիրն է, եւ միայն Թուրքիոյ կողմէ զայն կիրարկելու պարագային է, որ կրնան սկսիլ յարաբերութիւնները` Երևանի եւ Անգարայի միջեւ»։
Ահա թէ ի՛նչ կը յայտարարէր մեր ազգային հերոս Թեհլիրեանը, եթէ մեր մէջ գտնուէր այսօր»:
Մարսէյի Հայութիւնը Հանդիսաւորապէս Կատարեց Թեհլիրեան Արդարահատոյցի Կիսանդրիին Բացումը Պոմոնի Մէջ

103 տարիներ առաջ` 15 մարտ 1921-ին, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան որոշումով, Պերլինի հրապարակին վրայ Թեհլիրեանի արդարահատոյց գնդակով կ՛իյնար Հայոց ցեղասպանութիւնը յղացող ու գործադրող իթթիհատականներէն Թալէաթը:
15 մարտ 2024-ին Մարսէյի «Փլաս փասթէօր» հրապարակին վրայ, կազմակերպութեամբ 11-12 շրջանի քաղաքապետութեան, բացումը կատարուեցաւ հայ ժողովուրդի արդարահատոյց բազուկին` Սողոմոն Թեհլիրեանի կիսանդրիին:
Ներկայ էին ֆրանսական պետական բարձրաստիճան պաշտօնատարներ` Մարսէյի 11 եւ 12 ընտրաշրջանի քաղաքապետ` Սիլվեն Սուվեսթրը, հայազգի երեսփոխան Տիտիէ Փարաքեանը, ծերակոյտի անդամ Վալերի Պուայէն, հարաւի Ֆրանսահայ միութիւնները համակարգող մարմինի համանախագահները, հայկական կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներ, Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան Բիւրոյի անդամ Մուրատ Փափազեանը, ՀՅԴ Արեւմտեան Կեդրոնական կոմիտէի կազմը, Մարսէյի «Հ. Մարուխեան» կոմիտէի կազմը, «Նոր սերունդ»-ի Կեդրոնական վարչութիւնը, «Աբօ Աշճեան» մասնաճիւղի եւ այլ շրջաններէ ժամանած անդամներ, «Արաբօ» պատանեկան միութեան վարիչ կազմն ու պատանիները, ինչպէս նաեւ ՀՅԴ ուղեկից միութիւններու` ՀՄԸՄ-ի սկաուտներն ու խորհուրդը, Կապոյտ խաչի ու Համազգայինի վարչութիւնները եւ Համազգայինի Մարսէյի Ճեմարանի ուսուցչական կազմն ու աշակերտութիւնը, ՀԲԸՄ-ի ներկայացուցիչը, ինչպէս նաեւ` մարսէյահայերու յարգելի թիւ մը:
Կղերական դասին կողմէ կիսանդրիին օրհնութեան աղօթքներէ ետք, արձանի նուիրատու Օհան Հեքիմեան արտասանեց իր սրտի խօսքը, որմէ ետք ելոյթ ունեցան պետական, հայկական ու դաշնակցական բարձրաստիճան անձնաւորութիւններ, քաղաքապետ Սիլվեն Սուվեսթրը, երեսփոխան Տիտիէ Փարաքեանը, ծերակոյտի անդամ Վալերի Պուայէն, ՀԲԸՄ-ի ներկայացուցիչ Օրօր Պրիւնան, ՀՅԴ Արեւմտեան Եւրոպայի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Հրաչ Վարժապետեանը, հարաւի Ֆրանսահայ միութիւնները համակարգող մարմինի համանախագահ Ազատ Պալալաս Գազանճեանը եւ Համազգայինի աւարտական դասարանի աշակերտուհի Վարդենի Դաւիթեանը:
Բոլոր պետական անձնաւորութիւններն ալ դրուատեցին հայ ժողովուրդին ներդրումը ֆրանսական համայնքին ու երկրին մէջ, ինչպէս նաեւ իրենց զօրակցութիւնը արտայայտեցին Հայաստանին ու հայութեան:
Աւարտին աշակերտներուն, պատանիներուն, սկաուտներուն եւ ներկաներուն սրտաբուխ մասնակցութեամբ երգուեցաւ Սողոմոն Թեհլիրեանի նուիրուած «Գինի լից» երգը:
Ձեռնարկէն ետք ներկաները հրաւիրուեցան Պոմոնի հայ առաքելական եկեղեցւոյ սրահը, ուր քաղաքապետարանի կողմէ կազմակերպուած էր հիւրասիրութիւն:
