ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Դրօշակ

Ադրբեջանում շիաների ձերբակալությունների նոր ալիքի շուրջ

27 Հունիս 2024

Վերջին օրերին Ադրբեջանում շիա մահմեդականների նկատմամբ ձերբակալությունների ու ճնշումների աճի միտում է նկատվում, ինչը հարուցել է իրավապաշտպան խմբերի և միջազգային կազմակերպությունների լայնածավալ անհանգստությունն ու դատապարտումը: Իլհամ Ալիևի վարչակարգի գործողությունները թե՛ երկրի ներսում, թե՛ դրա սահմաններից դուրս առավել խորացրել են մտահոգություններն ու անհանգստությունները կրոնական ազատության և մարդու իրավունքների շուրջ: Գաղտնիք չէ, որ Ադրբեջանի կառավարությունը՝ նախագահ Ի. Ալիևի գլխավորությամբ, խոսքը և կրոնական ազատությունները սահմանափակելու երկարամյա պատմություն ունի։ Վերջին տարիներին ռեժիմը թիրախավորել է երկրի շիա մահմեդական համայնքը, որը բնակչության զգալի մասն է կազմում։

Զեկույցներ են հայտնվել շիայական մզկիթների նկատմամբ հսկողության ավելացման, կրոնական առաջնորդների կամայական ձերբակալությունների և կրոնական հավաքների վրա հարձակումների մասին: Կառավարությունը նաև սահմանափակումներ է մտցրել կրոնական կրթության վրա՝ դժվարացնելով շիայական ճեմարանների ազատ գործունեությունը: Ավելին, ռեժիմը մեղադրվում է շիա մահմեդականներին թիրախավորելու և ահաբեկելու համար իրավական համակարգն օգտագործելու մեջ, ընդ որում, շատ ակտիվիստներ և գիտնականներ բախվում են անհիմն մեղադրանքների և անարդար ու շինծու դատավարությունների հետ:

Ավելին, շիաների նկատմամբ բռնաճնշումները սառեցնող ազդեցություն են ունեցել Ադրբեջանում կամարտահայտման, խոսքի և հավաքների ազատությունների առաջընթացի վրա: Շատերն այժմ վախենում են բարձրաձայնել կամ բողոքել կառավարության կամայականությունների, սոցիալ-քաղաքական անարդարության դեմ՝ խուսափելով հաշվեհարդարից կամ որպես ծայրահեղական ու ահաբեկիչ պիտակավորվելուց:

Ադրբեջանում շիաների դեմ բռնաճնշումները հատկապես մտահոգիչ են՝ հաշվի առնելով երկրի միջկրոնական լարվածության պատմությունը: Շիա մահմեդականները նախկինում բախվել են խտրականության և բռնության մեծ ալիքի, և կառավարության վերջին գործողությունները սպառնում են էլ ավելի սրելու այդ լարվածությունը:

Միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունները դատապարտել են Ադրբեջանի կառավարության գործողությունները և կոչ արել վերջ տալ երկրում շիա մահմեդականների նկատմամբ բռնաճնշումներին։ Միավորված ազգերի կազմակերպությունը նույնպես մտահոգություն է հայտնել Ադրբեջանում կրոնական համայնքի իրավունքների և ազատությունների վատթարացման առիթով։

Ասվածի համատեքստում շատ կարևոր է, որպեսզի միջազգային հանրությունը շարունակի ճնշում գործադրել Ադրբեջանի կառավարության վրա՝ պաշտպանելու համար բոլոր կրոնական խմբերի իրավունքներն ու կրոնական ազատության և հանդուրժողականության սկզբունքները: Ադրբեջանում շիաների թիրախավորումը մարդու իրավունքների բացահայտ խախտում է, և միջազգային հանրության պարտականությունն է ռեժիմին պատասխանատվության ենթարկելն իր անօրինական գործողությունների համար:

Անդրադառնալով երկրի ներսում շիաների ձերբակալությունների նոր ալիքի պատճառներին՝ պետք է նշել, որ շիաների նկատմամբ բռնաճնշումների հիմնական պատճառներից մեկը պայմանավորված է հասարակության նկատմամբ վերահսկողությունը կորցնելու՝ իշխանության վախերի հետ։ Ադրբեջանում իշխող վարչակարգը՝ նախագահ Ի. Ալիևի գլխավորությամբ, հայտնի է նաև իր ավտորիտար գործելակերպով և այլախոհությունը ճնշելու քաղաքական օրակարգով, իսկ շիա հոգևորականներն ու ակտիվիստները բոլոր ժամանակներում եղել են իշխող վարչակարգի ամբողջատիրական քաղաքականության քննադատներն ու ընդդիմադիրները՝ պայքարելով Ադրբեջանում բնակվող տեղաբնիկ ժողովուրդների և շիա հավատացյալների իրավունքների ու ազատությունների համար։
Կառավարության պատասխանն այս այլակարծությանը եղել է շիա հոգևորականներին և ակտիվիստներին ձերբակալելը, ամենատարբեր շինծու մեղադրանքներով բանտարկելն ու կալանավայրերում հոգեբանական և ֆիզիկական բռնության ենթարկելը։ Այս ամենը շիաների համայնքում մի կողմից վախի մթնոլորտ է ձևավորել, ինչի հետևանքով շատերը ստիպված են եղել փախչելու երկրից կամ գործունեությունը ընդհատակում շարունակելու, մյուս կողմից էլ, չնայած իշխանական բռնություններին, շարունակելու համառ պայքարը։

Սոցիալական տիրույթում շատ է քննարկվում նաև Պաղեստինում Իսրայելի կողմից իրականացվող արաբների կոտորածի ու դրա խորապատկերին Իսրայելի հետ Ադրբեջանի ջերմացող հարաբերությունների և առաջինին արդբեջանական նավթի վաճառքի թեման։

Փորձագետները կարծում են, որ Ի. Ալիևը փորձում է ձերբակալությունների միջոցով ճնշել բողոքի ալիքը, որը տարածվում է երկրում՝ պայմանավորված մահմեդականների կոտորածի հարցում ադրբեջանական իշխանությունների որդեգրած կրավորական պահվածքով։

Ադրբեջանում շիաների ձերբակալությունները, հավանաբար, ուղղակիորեն կապված չեն Պաղեստինի պատերազմի կամ Ադրբեջանի և Իսրայելի գործընկերության հետ, սակայն ավելի սերտորեն կապված է ներքաղաքական գործընթացների դինամիկայի հետ, ինչպիսին է երկրի կրոնական լանդշաֆտի նկատմամբ վերահսկողությունը պահպանելու կառավարության ջանքերը:

Թեև Ադրբեջանն ամուր գործընկերային հարաբերություններ ունի Իսրայելի հետ, մասնավորապես պաշտպանության և անվտանգության առկա համագործակցությունը, քիչ հավանական է, որ երկրում շիաների ձերբակալությունները պայմանավորված լինեն հատուկ այս գործընկերության հետ: Սակայն բոլորովին բացառված չէ, որ շիաների և հասարակական-քաղաքական ակտիվիստների նկատմամբ կառավարության գործողությունները կարող են ազդել այլ երկրների, այդ թվում՝ Իսրայելի հետ ունեցած հարաբերությունների վրա։

Ընդհանուր առմամբ, երկրում շիաների ձերբակալությունների փաստը վերլուծելիս կարևոր է դիտարկել Ադրբեջանում առկա կոնկրետ համատեքստը և դինամիկան, այլ ոչ թե դրանք վերագրել բացառապես արտաքին գործոններին, ինչպիսիք են Պաղեստինում պատերազմը կամ Ադրբեջանի գործընկերությունը Իսրայելի հետ:

Ադրբեջանը և Իսրայելը վերջին տարիներին ամուր գործընկերություն են հաստատել՝ հիմնվելով ընդհանուր շահերի և փոխադարձ հարգանքի վրա։ Այս հարաբերությունները պայմանավորված են մի շարք գործոններով, ներառյալ ռազմավարական շահերը, տնտեսական համագործակցությունը և մշակութային կապերը: Իսրայելը Ադրբեջանին ռազմական օգնություն է տրամադրել՝ 44-օրյա պատերազմի և դրան հաջորդած իրադարձությունների ընթացքում, անուղղակիորեն մասնակցել է արցախահայերի ցեղասպանությանն ու Արցախի բռնազավթմանը, ի վերջո, Իսրայելը երևացող ու աներևույթ տարբեր միջոցներով Ադրբեջանն օգտագործում է Իրանի դեմ։

Տնտեսական առումով Ադրբեջանը և Իսրայելը նույնպես ամուր գործընկերային հարաբերությունների հիմքեր են դրել, ընդ որում, երկու երկրների միջև առևտուրն ու ներդրումները աճում են: Իսրայելը նշանակալի ներդրող է Ադրբեջանի էներգետիկ ոլորտում, մասնավորապես՝ նրա նավթի և գազի պաշարների շահագործման գործընթացի զարգացման մեջ։ Դրա դիմաց Ադրբեջանը Իսրայելին հասանելիություն է տրամադրել դեպի իր շուկաներ և ռեսուրսներ՝ նպաստելով երկկողմ առևտրի խթանմանը:

Ադրբեջանում շիա մահմեդականները հաճախ դժգոհություններ են հայտնել կառավարության կողմից խտրականության և իրենց համայնքի մարգինալացման վերաբերյալ: Սա հանգեցրել է երկրի ներսում բողոքի ցույցերի և անհնազանդությունների, որոնք էլ, իրենց հերթին, ազդել են Իսրայելի հետ հարաբերությունների վրա: Իսրայելի շիա մահմեդականները նույնպես բախվում են մարտահրավերների, այդ թվում՝ կրոնական ազատությունների սահմանափակումների և կառավարությունում ներկայացված չլինելու դրսևորումներով:

Ըստ էության, ակնհայտ է, որ Ադրբեջանում շիաների և հասարակական-քաղաքական ակտիվիստների ձերբակալությունների և ճնշումների հետևանքները կործանարար կարող են լինել Ադրբեջանի շիայական համայնքի համար, քանի որ Ադրբեջանը, չնայած իր կենսակերպով ու քաղաքական կողմնորոշմամբ առավելապես աշխարհիկ պետության օրինակ է, սակայն պաշտոնական խոսույթում հռչակված է որպես շիայադավան պետություն։ Ըստ էության, վերոնշյալ ձերբակալությունների և բռնաճնշումների խորապատկերին քանդվել են բազմաթիվ ընտանիքներ, իրավապահ համակարգի ապօրինությունների հետևանքով հարազատները միմյանցից բաժանվել են առանց որևէ հստակ ապացույցների և ընթացակարգի: Արդարադատության համակարգում թափանցիկության և հաշվետվողականության բացակայությունը շիա հավատացյալների շրջանում միայն ավելացրել է անարդարության և հալածանքի զգացումը:

Ակնհայտ է, որ Ադրբեջանում շիա մահմեդականների ձերբակալություններն ու ճնշումները մարդու իրավունքների բացահայտ խախտում են և պետք է դատապարտվեն միջազգային հանրության կողմից։ Կառավարությունը պետք է պատասխան տա իր գործողությունների համար և ճնշում գործադրի, որպեսզի երկրում ապահովվի շիաների անվտանգությունն ու ազատությունը։ Աշխարհը պետք է համերաշխ լինի ճնշվածների հետ և աշխատի բոլորի համար ավելի ներառական և արդար հասարակություն ստեղծելու ուղղությամբ։

Լիանա Պետրոսյան

«Դրօշակ» թիվ 6, 2024թ.

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company