Այս տարի, հայ ժողովուրդը 107-րդ անգամն է ինչ նշում է Մայիսի 28-ը: Պատմական մի իրադարձութիւն, որն անկիւնաքարային նշանակութիւն ունեցաւ հայոց արդի պետականութեան ձեւաւորման գործում:

Դար ու 7 տարի առաջ հայ ժողովուրդը կրկին յայտնւել էր կեանքի ու մահւան սահմանաեզրին: Եղեռնագործ Թուրքիան օգտւելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի խառնաշփոթ իրավիճակից, փորձում էր աւարտին հասցնել ցեղասպանութեան իր հայաջինջ ծրագիրը: Արեւմտեան Հայաստանը հայաթափելուց յետոյ, թուրքական զօրքերը ներխուժել էին նաեւ Արեւելեան Հայաստան՝ սպառնալով հայ ժողովրդի վերջին բեկորների գոյութեանը:

Օրհասական այդ օրերին թւում էր, թէ միայն ինչ-որ հրաշքով է հնարաւոր փրկել Արեւելեան Հայաստանը, որպէսզի այն չարժանանայ Արեւմտեան Հայաստանի ճակատագրին, որպէսզի չշրջւի հայոց պատմութեան վերջին էջը: Եւ այդ անիրագործելի թւացող հրաշքը տեղի ունեցաւ 1918 թւականի մայիսի 23-ին մեկնարկած ճակատամարտերի ընթացքում, երբ մէկ ամբողջութիւն, մէկ կամք ու հոգի դարձած հայ ժողովուրդը ոտքի կանգնեց փրկելու հայրենիքը, իր կեանքը, պաշտպանելու հայրենի հողում ազատ եւ արժանապատիւ ապրելու իր իրաւունքը: Դիւցազնադաշտերի վերածւեցին Սարդարապատը, Բաշ Ապարանն ու Ղարաքիլիսան, եւ աննկարագրելի զոհողութիւնների ու հերոսութիւնների շնորհիւ հայոց երկրնակամարում շողաց Մայիսի 28-ի արեւը:

Ոչնչացման վերահաս վտանգից փրկւեց Արեւելեան Հայաստանը եւ 6 դարերի երկարատեւ ու անվերջանալի թւացող դադարից յետոյ վերականգնւեց հայկական անկախ պետականութիւնը: Ընդամէնը 3 տարի առաջ ցեղասպանութեան արհաւիրքն ապրած եղեռահար մեր ժողովուրդը երիցս վկայեց մոխիրներից վեր յառնելու՝ փիւնիկանալու իր զօրութեան, իր հոգու կենսունակութեան, անհնարինը հնարաւոր դարձնելու, պարտութիւններից յաղթանակներ կռելու եւ կոփելու իր կարողութեան մասին: Եւ հէնց այս հանգամանքն է, որ Մայիսի 28-ը դարձրեց մեր պատմութեան ամենապայծառ ու փառաւոր էջերից մէկը, եթէ ոչ՝ ամենապայծառն ու փառաւորը:

Մեր պատմութեան մէջ, Մայիսի 28-ը նշանաւորւում է յատկապէս նրանով, որ Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան հիմնադիր այրերի իմաստութեան եւ հեռատեսութեան շնորհիւ վերածւեց հայոց պետականութեան գաղափարաբանութեան, որն իր մէջ խտացնում է ԱԶԱՏ, ԱՆԿԱԽ ԵՒ ՄԻԱՑԵԱԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ մեծ տեսլականը, ինչը մեր ազգային ինքնութեան առանցքային ու կարեւորագոյն բաղադրիչներից մէկն է, եւ որի կենսագործումը պարտադիր պայման է հայ ժողովրդի սերունդների կենսունակութեան պահպանման եւ գոյութեան երաշխաւորման համար:

Ցաւով պէտք է նշենք սակայն, որ այսօր Հայաստանի գործող իշխանութիւնների թիրախում է յայտնւել հէնց այդ պետականակերտ գաղափարաբանութիւնը, որը նրանք փորձում են ներկայացնել որպէս Հայաստանի եւ հայ ժողովրդի մերօրեայ բոլոր խնդիրների աղբիւրն ու պատճառը, իսկ սա ոչ այլ ինչ է, քան ինքնիշխանութեան հասկացողութեան գաղափարական կազմաքանդում, որն անխուսափելիօրէն յանգեցնելու է պետականութեան կորստի:

Եւ հէնց այս վտանգն է, որ պէտք է հաւաստանշենք մենք: Այս իրողութիւնն է, որ պէտք է գիտակցենք այսօր եւ ինքներս մեզ հարցնենք՝ ո՞րը պէտք է լինի մեր ընտրութիւնը. այս իշխանութիւնների հակազգայնական թեթեւութի՞ւնը, թէ՞ հայ ժողովրդի յարատեւումն ու յաւերժականութիւնն ապահովող, նրա իղձերն ու տենչերը, երազներն ու ձգտումները մարմնաւորող Մայիսի 28-ի գաղափարական վարդապետութիւնը:

Տրամաբանութիւնը յուշում է, որ ընտրութեան նժարի ծանրութիւնը մայիսքսանութեան գաղափարաբանութեան կողմն է:

Որովհետեւ պէ՛տք է յաղթի ազգայինը, արժէքայինը, որը մեր պատմութեան խորքերում արմատ ունի:

Պէ՛տք է յաղթի, որովհետեւ մեր էութեան ու նկարագրի առանցքն է, ողնայարը:

Պէ՛տք է յաղթի, որովհետեւ թրծւած է մեր ժողովրդի արիւնով եւ յաղթահարել է գոյապայքարի բոլոր փորձութիւնները:

Եւ վերջապէս պէ՛տք է յաղթի, որովհետեւ մեր երթը նրանով է պայմանաւորւած, որովհետեւ մեր հայրենիքի ներկայի եւ ապագայի համար չկայ այլ հիմնասիւն:

Ուրեմն ոտքի է պէտք ելնել, գիտակցելով, որ պայքարի վճռակամութիւնն է որոշելու մեր վաղւայ օրւայ որպիսութիւնը, մեր լինել-չլինելու հարցը:

Ոտքի ելնել եւ պայքարել է պէտք յանուն Մայիսի 28-ի մեզ կտակած ԱԶԱՏ, ԱՆԿԱԽ ԵՒ ՄԻԱՑԵԱԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ նւիրական տեսլականի:

Պատմութեան կոչնակն անընդհատ յուշում է մեզ. մենք չունենք այլընտրանք: Սա է մեր միակ փրկօղակը, ամուր խարիսխը մեր գոյատեւման:

«Ալիք»ի խմբագրական