ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Մենք հող չունինք տալու, մենք հող ունինք առնելու

29 Մայիս 2025

«Հայկական գաւառների քաղաքական և վարչական ղեկը վարելու համար»…Հայաստանի անկախութեան յայտարարութեան այս վերջին տողին էութիւնը ճիշտ հասկնալու համար պէտք է մօտէն ուսումնասիրել այդ օրերու տագնապալի եղելութիւններու պատմութիւնը։

1918-ին, Անդրկովկասեան Հանրապետութեան մաս կազմող երեք ազգութիւնները՝ հայերը, վրացիները և թաթարները (այսօրուան ազերիները) դեռ շատ հեռու էին իրաւականօրէն սահմանագծուած ազգային հողատարածութիւններ ունենալէ։ Անդրկովկասեան Սէյմը ստեղծած էր յանձնախումբ մը այդ բարդ քարտէզը յստակացնելու նպատակով և սակայն արևելեան ճակատի վրայ թրքական ուժերու յառաջխաղացքը արագօրէն կանխեց այդ աշխատանքը և վերջ դրաւ Անդրկովկասեան Հանրապետութեան փխրուն կեանքին։

Հետևաբար1918-ի Մայիսին երբեք յստակ չէին սահմանները հայոց հայրենիքին և շփոթը մեծ էր, առաջին հերթին, հայ գործիչներու մտքերուն մէջ։ Հայոց Ազգային Խորհուրդը կը բաղկանար բազմաթիւ կուսակցութիւններէ և Դաշնակցութիւնը մեծ դժուարութիւններու առջև կը գտնուէր այսպիսի էական հարցերու վրայ համախոհութիւն մէջտեղ բերելու։ Երկար վիճաբանութիւններէ ետք, Հայոց Ազգային Խորհուրդը վերջապէս որոշեց ընթացք տալ թրքական վերջնագրին և Հայաստանը անկախ հռչակել իր հողային տարածութեան համար գործածելով «Հայկական Գաւառներ» անորոշ բառակապակցութիւնը…

Սիմոն Վրացեան իր «Անձինք Նուիրեալք» գրքի էջերուն մէջ կը նկարագրէ այդ օրերու հոգեվիճակը յատկապէս մեր երկրի սահմաններու անորոշութեան կապակցութեամբ։ Ի դէպ «Հայկական Գաւառներ» անորոշ եզրը կը վերագրուի Ազգային Խորհուրդի անդամ ՝ անկուսակցական Ստեփան Մամիկոնեանին։ Մամիկոնեան յայտնի իրաւագէտ էր և յարգուած հեղինակութի՛ւն՝ Խորհուրդի խմբակցութիւններէն։ Ան յաջողեցաւ համոզել Ազգային Խորհուրդին մաս կազմող կազմակերպութիւնները (մասնաւորապէս Դաշնակցութիւնը), որ Խորհուրդը գիտակից մարտավարութեամբ հանդէս գար գործածելով այդ իսկ եզրը…Պէտք էր լուսանցքը լայնօրէն բաց թողուլ այդ կէտին վրայ, որպէսզի գրաւոր յայտարարութիւնը անհարկիօրէն չսահմանափակէր հայկական կողմի իրաւական թէզը և յետագային հակասութեան մէջ չգտնուէր «գետնի վրայ» զարգանալիք կացութիւններուն հետ…

Վրացեան յատկապէս կը շեշտէ այն փաստը, որ հողային հարցին կենսական կարևորութիւն տուողը այդ օրերուն եղած է Նիկոլ Աղբալեանը՝ ի՛նք, որուն գրչին կը պատկանի նաև անկախութեան յայտարարութիւնը։ Ազգային Խորհուրդի աշխատանքներու կողքին, Աղբալեան Հայաստանի «հայացման» խնդիրը տարած է իր ընկերոջ՝ Ռուբէն Տէր Մինասեանին և երկուքով գիշերներ լուսցուցած են ապագայ Հայաստանի ռազմավարական սահմանագիծը ճշտելու գործին վրայ…

Անկախ Հայաստանը դեռ Հայաստան չէր և չէր կրնար նկատուիլ մինչև որ «Հայկական Գաւառներ» բառակապակցութիւնը յստակ և շօշափելի սահմանում ստանար։ Այս բանին կը գիտակցէին, առաջին հերթին, անկախութեան փաստաթուղթը դարբնող մեր մեծ ընկերները։

Աւելի՛ն։ Այդ գործին կիզակէտը Բաթումի Դաշնագիրը չէր կրնար ըլլալ։ Դաշնակցութիւնը լիովին կը գիտակցէր այս ճշմարտութեան։ Բաթումը սոսկ ժամանակ շահելու գործողութիւն մըն էր։ Եւ այս մէկը՝ ոչ միայն Թուրքիոյ համար, այլև ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ՛ և այս բանին էր, որ չէին գիտակցեր թուրքերը…Անոնք կը գործէին «յաղթական» ուժի ամբարտաւանութեամբ և ինքնաբերաբար կ՚ըստորագնահատէին ռազմաճակատի իրավիճակը կարենալ խախտելու հայութեան քաղաքական կամքը։

Մեզի համար՝ Բաթումը սկզբնական հանգրուանն էր իրական անկախութիւնը շահելու այն մեծ գործողութեան, որ կեանքի կոչուեցաւ Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի և Ղարաքիլիսայի ճակատամարտերով Արամ Մանուկեանի, Զօր. Սիլիկեանի, Զօր. Դրոյի, Զօր. ԴանիէլԲէգ Փիրումեանի, Զօր. Նազարբէկեանի, Գարեգին Նժդեհի և բազմաթիւ այլ զինուորական և քաղաքական գործիչներու և հայորդիներու իմաստութեամբ և նուիրումով։

Թուրքերու մեծագոյն սխալը եղաւ չնախատեսել այս հաւանականութիւնը։ Իսկ մեր ղեկավարութեան մեծագոյն իրագործումը պիտի ըլլար ռազմաճակատը յեղաշրջելու փայլուն ռազմավարութիւնը։ Մենք կրցանք լծակային ուժ (leverage) և առաւելութիւն մէջտեղ բերել մեր ամենէն տկար կարծուած ռազմական ատաղձէն՝ ժողովուրդի շարքերէն, որուն ռազմական ներոյժին հանդէպ Թուրքիա ունէր պատմական հսկայ արհամարհանք մը և որ ճակատագրական եղաւ Թուրքիոյ ռազմավարութեան համար և ի շա՛հ հայ ժողովուրդին։

Իսկ այժմ պէտք է շեշտենք, որ վերջին մէկ դարու փորձառութիւնը լայնօրէն ապացուցեց, որ «Հայկական Գաւառներ»ու հաւաքագրման գործը դեռ չէ աւարտած։ Մեր երկրի լինելիութեան քարտէզը դեռ չէ ամբողջացած։ Ընդհակառակն բոլշևիզմը ծանր հարուած տուաւ այդ գործին։ Մեր ներկայ սահմաններով, մենք դեռևս կը գտնուինք պատանդի կարգավիճակին մէջ և պարտաւորուած ենք մեծ ռազմական ուժ կուտակելու՝ ապահովելու համար երկրին անվտանգութիւնը։

Այսօր ևս պէտք է յստակ ըլլայ բոլորին, որ Նիկոլ Աղբալեանի և Ռուբէն Տէր Մինասեանի սկզբնական մտատեսիլը միատարր հայրենիք ստեղծելու ենթակայ չէ սակարկութեան։ Մեր պետութեան ղեկը ստանձնած մարդիկ – այսօր, երէկ կամ վաղը – պիտի ապրին այս պարզ և վերջնական ճշմարտութեամբ։ Բոլոր անոնք, որոնք ունին որևէ վերապահութիւն այս սկզբունքին հանդէպ, բարոյական իրաւունքը չունին մեր պետութեան ղեկավար դիրքերուն վրայ գտնուելու։

Մենք հող չունինք տալու։ Մենք հող ունինք առնելու։ Ոևէ մէկը, որ «անյարմար» կ՚ըզգայ այս ճշմարտութիւնը բացայայտօրէն ընդունելու, գործ չունի պետութեան ղեկին վրայ։ Այսօրուան պետական այրերը (բոլոր կուսակցութիւններէն ներս) աւելի վատ դրութեան մէջ չեն կրնար գտնուած ըլլալ քան իրենց նախորդները 1918-ին։ 1918-ի չափանիշները արդէն իսկ դար մը առաջ հաստատած են մեր գործին նշաձողը։ Եթէ կասկած ունիք, թէ իսկապէս որո՞նք են այդ չափանիշները, գացէք և սերտեցէք։ Մեր ժողովուրդը քաջ գիտէ, թէ որո՞նք են անոնք։ Եւ ինքն է, որ պիտի գնահատէ ձեր, մեր և բոլորին վիճակացոյցը։

Կարօ Արմենեան
Մայիս 28, 2019

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company