ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Հոդվածներ

Պատմութեան կրկնութեան «Օրինաչափութիւնը»…

30 Հոկտեմբեր 2025

Որպէս ամենահայաստանամերձ համայնք, (յատկապէս դարերից ի վեր իսլամադաւան իրանական երկրի քաղաքացիներ), իրանահայերս առանձնայատուկ վերաբերմունք ենք ցուցաբերել հայրենի երկրի նկատմամբ։

Անհամեստութեան չվերագրել, բայց յաճախ է պատահել, որ նոյնինքն մեր հայրենաբնակ ժողովրդի զաւակներն են բարձրաձայնել իրանահայի խորն, աւանդական ու անկեղծ հայրենասիրութեան մասին…։

Դա, ինչ խօսք, վկայաբերւած է նաեւ ու մանաւանդ պատմական բազմաթիւ փաստերով ու մինչեւիսկ հերոսական դրւագներով, որոնք իրականացւել են հէնց մեր խնդրոյ առարկայ մերձաւոր համայնքում ու գլխաւորաբար նոյն հերոսական դրւագների օրրան՝ Ատրպատականում, գերազանցապէս՝ յանուն հայրենեաց…։

Որպէս պատմական անառարկելի դրւագ, տեղին է յիշատակել 1917 թւականի Ուրմիայի հայութեան հերոսամարտը՝ ընդդէմ Իրանի հիւսիս եւ հայկական շրջաններ ներխուժած թուրքական բանակի, որի արդիւնքում էլ՝ նոյն բանակի աջ թեւը, Ալի Իհսան փաշայի հրամանատարութեամբ, ամիսներ շարունակ դոփեց տեղում եւ հնարաւորութիւն չունեցաւ միանալու Սարդարապատում տեղակայւած թուրքական բանակի միւս թեւերին։ Եւ արդիւնքում՝ մեր հայրենի երկրում գրանցւեցին 1918 թ. Մայիսեան փառապանծ յաղթանակները։

Աւելին. դեռ մինչ այդ, հայ կամաւորականները նոյն Ատրպատականում Զօր. Նազարբէգեանի ու Անդրանիկի հրամանատարութեամբ՝ Դիլմանի հերոսամարտի շնորհիւ, Վանի յաղթական ազատագրումն են երաշխաւորել։

Հետագային, սակայն, նոյն Անդրանիկների եւ Գարեգին Նժդեհների սխրագործութիւնների արդիւնքում, հայաբնակ Արցախն ու հայրենի Սիւնիքն մնացին հէնց որպէս հայկական, նոյնիսկ Խորհրդային Հայաստանի համակարգում, ընդհուպ՝ մինչեւ արցախեան նորագոյն ազատամարտ՝ յանուն լիարժէք անկախութեան։

Այո, նախորդող՝ 20-րդ դարասկզբին ու դարավերջին Հայաստանն ու հայութիւնն պատւով պսակեցին Պանթուրքիզմի դէմ անհաւասար պայքարում նւաճած յաղթանակը։

Այսօր, սակայն, պատմութեան կրկնութեան «օրինաչափութիւնն» 100 տարի անց, դարձեալ յուշում է ու վկայում նոյն Պանթուրքիզմի ու դեռ նէո-օսմանիզմի ինչպէս հակահայ, այնպէս էլ՝ հակա-Իրան նկրտումների մասին։

Ցաւօք՝ դրա աշխարհագրաքաղաքական նորագոյն դրսեւորման ցայտուն ցուցանիշն հանդիսացաւ 2020-ի արցախեան ձախորդ պատերազմը՝ ինչպէս Հայաստանի, այնպէս էլ՝ հարեւան Իրանի համար, ռազմական ու քաղաքական տեսանկիւններից։

Վերջինս եւս, ինչպէս հէնց իրանցի փորձագէտներն են մեկնաբանում, ստրատեգիական սխալ հաշւարկների վնաս է կրել, երբ մերթ ընդ մերթ (յատկապէս երբ երկրում իշխանութեան է եղել «բարեկարգչական» կառավարութիւն), համարել են, որ Արցախն ադրբեջանական տարածք է ու պէտք է վերադարձւի վերջնիս…!

Իսկ սրա արդիւնքն, նոյն փորձագէտների խոստովանութեամբ, եղաւ միեւնոյն ադրբեջանա-թուրքական դաշինքի առաւել լկտի պահւածքը՝ թէ’ հայկական , եւ թէ’ իրանական առնչութիւններում, կապւած, առաւել եւս երկու հարեւան երկրների (Իրան-Հայաստան) անվտանգային հիմնախնդիրների հետ։

Արդէն պարզորոշ է, որ «Զանգեզուրի միջանցք» կոչւածը «Թրամփի ուղի»-ով փոխարինելը, ոչ միայն չի նսեմացնում Պանթուրանական հեռահար նպատակների իրական հանգամանքը, այլ եւ դեռ աւելիով բարդացնում- ուժեղացնում է անվտանգային սպառնալիքները, երբ նկատում ենք, որ նմանատիպ միջանցքի ենթատեքստում շահառու կողմերն են՝ ինչպէս ՆԱՏՕ-ն, այնպէս էլ՝ Իսրայէլը, որպէս անմիջական թշնամի երկիր՝ Իրանի Իսլ. Հանրապետութեան։

Ահաւասիկ, Արցախի ինչպէս ռազմավարական, այնպէս էլ՝ աշխարհագրա-քաղաքական բացառիկ նշանակութիւնը, որն ցաւ ի սիրտ, չընկալւեց ինչպէս ՀՀ-ի հայրենադաւ ու պարտւողական իշխանութիւնների, այնպէս էլ՝ արցախեան հիմնահարցի կրօնական երեւոյթն առաջնահերթ դասող իրանական դիւանագիտական որոշակի շրջանակների կողմից։

* * *

Այսօր, ահա, մենք որպէս հինաւուրց համայնք, դարձեալ խոր մտահոգութիւններով ենք հետամուտ՝ ինչպէս մեր սիրելի Իրանի, այնպէս էլ՝ հայրենի երկիր Հայաստանի ապագայով։

Համաշխարհային ու տարածաշրջանային սպառնալիքներն բազմապիսի են եւ օժտւած՝ ներուժ ու ներգործուն վտանգներով…։

Այս ամենով հանդերձ, լիայոյս լինենք, որ նոյն աշխարհա-քաղաքական փոփոխակի զարգացումների ընթացքը ուրւագծւի այնպիսի բարենպաստ դրոյթներով, որոնցով էլ շահեկան հեռանկար կապահովւի հինաւուրց ու բարեկամ երկիր-ժողովուրդներ՝ Իրանի եւ Հայաստանի թէ՛ ներքին, եւ թէ՛ արտաքին ասպարէզներում…։

Դերենիկ Մելիքեան

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company