ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • ՀՅԴ Բյուրո
  • Քննարկում

Սփիւռքի Տեսլական եւ Օրակարգ

12 Նոյեմբեր 2025

Խաժակ Մկրտիչեան

Ծ․Խ․- Սոյն գրութիւնը իբրեւ զեկոյց ներկայացուած է, Նիւ Ճըրզիի մէջ կազմակերպուած Սփիւռքի մասին կլոր սեղանին, որուն մասնակցեցան Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ Խաժակ Մկրտիչեան, Խաչիկ Թէօլէօլեան եւ Հայկ Օշական։ Այս երեք զեկուցումներուն կարելի է հետեւիլ, սեղմելով․-

1- https://www.youtube.com/watch?v=24vPLyKJGTg

2- https://www.youtube.com/watch?v=Pno0BwyIJio

3- https://www.youtube.com/watch?v=ar61dFJCxVs

ՍՓԻՒՌՔԻ ՍԱՀՄԱՆՈՒՄԸ

Համաշխարհային մակարդակով սփիւռք երեւոյթը դիտելով, զանոնք կարելի բաժնել երկու մեծ խմբակի՝ սփիւռք որ յառաջացած է հայրենազրկումի պատճառով եւ սփիւռք որ կազմաւորուած է հայրենալքումի հետեւանքով:

Հայկական իրականութեան մէջ, Սփիւռքը գլխաւորաբար կազմաւորուած է ցեղասպանութեան եւ հայրենազրկումի պատճառով: Իսկ Հայաստանի անկախացումէն ետք, արդէն կայացած ու կազմակերպուած սփիւռքին վրայ կ’աւելնայ հայրենալքումի ալիքով յառաջացած շերտ մը, որուն տեսլականը, հարցերու ընկալման եղանակը հիմնովին կը տարբերի 70-ամեայ կեանք ձեւաւորած Սփիւռքէն: Հակառակ, որ հայրենալքումի հետեւանքով սփիւռքի մէջ յայտնուածներուն մէջ բազմաթիւ են հայրենազրկումի ենթարկուածներու շառաւիղներ, որոնք ներգաղթի տարբեր ալիքներով յայտնուած են հայրենի հողին վրայ, բայց անոնք հայրենազրկուացութեան զգացողութիւն չեն ապրած:

Այստեղ է, որ հայկական սփիւռքի ուղեցոյցը եւ յստակ սահմանումը կը մշուշոտի:

Ուստի, համահայկական ազգային օրակարգին մէջ ռազմավարական լծակ հանդիսացող սփիւռք մը ունենալու համար, պէտք է ճիշտ սահմանում տալ, իբրեւ հայրենազրկուածութեան հետեւանքով աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ կազմաւորուած ոչ միայն հաւաքականութիւն՝ այլ կազմակերպուած կառոյց:

ՍՓԻՒՌՔԻ ԴԵՐԸ

Թիւր հաստատում մը կայ, որ մենք այսօր ունինք տարբեր սփիւռքներ, որոնք կրելով իրենց երկիրներու ազդեցութիւնները, իրարմէ կը տարբերին: Եթէ Սփիւռքի ճիշտ սահմանումը ընդունինք եւ փորձենք Սփիւռքին վերապահել ճիշտ դերակատարութիւն, ապա պիտի կեդրոնանալ տարբեր երկիրներու համայնքներուն հասարակ յայտարարներու վրայ, որոնք բոլորին համար ճիշտ են, կենսական են, գոյութիւնը իմաստաուորող են: Հեռու պէտք է մնալ տեղայնական կարիքները առաջնային դարձնելու գայթակղութենէն, եւ պէտք է փորձել՝ տեղական հզօրութիւնը տեղաւորել համասփիւռքեան հզօրութեան ծիրին մէջ եւ նպատակաուղղել դէպի համազգային հզօրութիւն:

Այո, Սփիւռքը ժամանակաւոր երեւոյթ մը չէ: Բայց, գոյատեւելու համար ինքզինք իմաստաւորելու խնդիր ունի, որ կրնայ լուծուիլ իր դերակատարութեան ճիշտ ընկալումով: Այլապէս, ան կրնայ վերածուիլ կրօնադաւանական ինքնանպատակ համախմբումի մը, որ ուշ կամ կանուխ, ենթակայ է վերացման:

Սփիւռքի դերակատարութեան ճիշտ ձեւակերպումը դժուար չէ գտնել, երբ այն կը բխի վերը տրուած սահմանումէն: Լեզուի, եկեղեցուոյ, մշակոյթի ու ազգային դիմագիծի ոչ միայն պահպանման, այլ նաեւ զարգացման առաքելութեան կողքին՝ Սփիւռքի դերակատարութիւնը ունի նաեւ քաղաքական բաղադրիչ: Առանց քաղաքական բաղադրիչի Սփիւռքը չի կրնար համազգային օրակարգին մէջ իր ռազմավարական լծակի դերը խաղալ: Լաւագոյն պարագային ան իր կեանքը քիչ մը կ’երկարաձգէ եւ կը գոյատեւէ իբրեւ Հայաստանի Հանրապետութեան ածանցեալ եւ կցորդ:

Սփիւռքի դերակատարութեան քաղաքական բաղադրիչը տարբեր տարիներուն տարբեր դրսեւորումներ ունեցած է, Ցեղասպանութեան ոգեկոչում, Հայ Դատի քարոզչութիւն, զինեալ պայքար, Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչում եւայլն, որոնք Սփիւռքին տուած են գոյատեւման իմաստ, հայ ժողովուրդի նկատմամբ կատարուած անարդարութեան ու հայրենազրկուածութեան դէմ պայքարի կամք եւ հայրենաբաղձութեան բնազդ:

ՍՓԻՒՌՔԻ ԴԵՐԱԿԱՏԱՐՆԵՐ

Սփիւռքեան տարբեր համայնքներու մէջ կը գործեն հարիւրաւոր կազմակերպութիւններ: Սակայն, համասփիւռքեան մտածողութեան պարտքն է, որ մէկ անգամ ընդմիշտ ընկալել, որ Սփիւռքի դերի բարձրացումը կը պահանջէ հաշուի նստիլ համասփիւռքեան գլխաւոր դերակատարներուն հետ: Միաժամանակ, համասփիւռքեան գլխաւոր դերակատարները պիտի ընդունին, որ Սփիւռքի դերի բարձրացումը կարելի կ’ըլլայ միայն հաւաքական քննարկումով, հասարակ յայտարարներու հաստատումով եւ համադրուած աշխատանքով: Առանձին ու չհամադրուած ճիգերով կարելի չէ բաղձալի արդիւնքներու հասնիլ:
Փաստ է, որ իրենց համասփիւռքեան կառոյցներով համասփիւռքեան գլխաւոր դերակատարներ այսօր կը հանդիսանան.

-Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցին իր երկու կաթողիկոսութիւններով: Աւելի մեծ է Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան պատասխանտուութիւնը, իբրեւ հայրենազրկուածութեան հետեւանքով տարագիր դարձած նուիրապետական աթոռ:

-Հայ քաղաքական երեք կուսակցութիւնները, իրենց ուղեկից կազմակերպութիւններով: Աւելի մեծ է Հայ Յեղափոխական Դաշնակացութեան պատասխանատուութիւնը, նկատի ունենալով անոր աշխարհագրական ու ուղեկից ցանցի տարողութիւնը:

-Հայ Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւնը:

-Սփիւռքահայ մտաւորականութիւն: Որուն այժմու նահանջը մեծ բաց մը կը յառաջացնէ Սփիւռքի դերի բարձրացման գործին մէջ, եւ որուն մեղաւորները կը հանդիսանան վերը նշուած կառոյցները:

Կասկած չկայ, որ վերոնշեալ դերակատարները չեն կրնար հաւակնիլ ողջ սփիւռքահայութիւնը ներկայացնելու: Սակայն, իրենց համադրուած հանրագումարով կրնան դառնալ Սփիւռքի դերի բարձրացման մղիչ ուժը:

ՍՓԻՒՌՔԻ ՏԵՍԼԱԿԱՆ

Մէկ ազգի բաղադրիչը ըլլալու համոզումը չի կրնար այլ ընտրանք ունենալ Սփիւռքին համար: Եւ իբրեւ այդպիսին՝ Սփիւռքը գոյատեւելու, զարգանալու եւ հզօրանալու տեսլական պիտի ունենայ, յանուն ազգի գոյատեւման, զարգացումի ու հզօրացումի: Այս տեսլականի տարրերն են լեզուի, հաւատքի ու մշակոյթի պահպանումն ու արդիականացումը, սփիւռքահայ անհատի բարեկեցութիւնն ու անվտանգութիւնը, մասնագիտական ու տնտեսական կարողականութեան բարձրացումը, քաղաքական ազդեցութեան կրկնապատկումը եւ ժամանակակից արհեստավարժութեան ներառումը ազգային կեանքին մէջ:

ՍՓԻՒՌՔԻ ՕՐԱԿԱՐԳ

Տարածուած կարծիք է, թէ վերջին տարիներուն Սփիւռքը չունի այն օրակարգը, որուն շուրջ կրնայ համախմբուիլ սփիւռքահայութիւնը: Բայց աւելի ճիշտ է ըսել, որ վերջին տարիներուն Սփիւռքը չէ կրցած ձեւաւորել հայ իրականութեան նոր պայմաններուն համահունչ, յստակ ու միացեալ օրակարգը: Այսինքն, կրկին դէմ յանդիման կը գտնուինք համադրուած քննարկումի ու աշխատանքի կարեւորութեան դիմաց:

Ներկայ կացութեան մէջ, եթէ ընդհանուր ձեւով փորձենք ձեւակերպել, ապա Սփիւռքը պէտք է ունենայ օրակարգեր երեք ուղղութիւններով, որոնք զիրար պէտք է լրացնեն եւ մէկը միւսով պայմանաւորեն եւ կը հիմնուին Սփիւռքի ընդհանուր տեսլականին վրայ

Համահայկական տարողութիւն ունեցող օրակարգ.

-Ազգային Անվտանգութեան Հայեցակարգ
-Ողջ հայութեան իրաւունքի վերականգնում
-Մէկ ազգ մէկ հայրենիք ըմբռնումի երկկողմանի ամրապնդում
-Պետականութեան կառավարման մէջ դերակատարութեան ձեւաչափ

Հայրենիքի հզօրացման նպաստող օրակարգ.

-Քաղաքական աջակցութիւն
-Տնտեսական համագործակցութեան պայմաններու ստեղծում
-Գիտական ներուժի աջակցութիւն
-Ռազմարդիւնաբերութեան աջակցութիւն
-Ժողովրդագրական պատկերի աջակցութիւն

Համասփիւռքեան տարողութիւն ունեցող օրակարգ.

-Լեզուի, մասնաւորաբար արեւմտահայերէնի զարգացում (գիտականացում)
-Արեւմտահայ մշակոյթի ու գրականութեան արդիականացում
-Քաղաքական լծակներու ստեղծում եւ ամրապնդում
-Սփիւռքի համընդհանուր տնտեսական հզօրութեան ստեղծում
-Համասփիւռքեան կրթական ներուժի արդիականացում
-Ցեղասպանութեան ճանաչում եւ հատուցում
-Միջ համայնքային տեղաշարժերու կառավարում
-Հայրենաբաղձութեան սերմանում:

«Հայրենիք»

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company