ՀՅԴ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցություն պաշտոնական կայք arfd.am
Skip to content
ՀՅԴ

ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ

ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ԿԱՅՔ

  • ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ
    • Պատմություն
      • Պատմական ակնարկ
      • Կարևոր իրադարձություններ
      • գործիչներ
    • Ծրագիր
    • Կանոնագիր
    • Ընդհանուր ժողովներ
    • Կազմակերպական կառույց
      • ՀՅԴ Բյուրո
      • Հայաստան
        • Գերագույն մարմին
        • Տարածքային կառույցներ
        • ԱԺ խմբակցություն
        • ՀՅԴ-ն գործադիրում
      • Արցախ
      • Կազմակերպական շրջաններ
      • Երիտասարդական/ուսանողական
    • Հիմնարկներ և գրասենյակներ
    • Ուղեկից միություններ
    • Միջազգային համագործակցություն
  • ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
    • Լրահոս
    • Հայտարարություններ
    • Հոդվածներ
  • ՄԱՄՈՒԼ
    • «Դրօշակ» պաշտոնաթերթ
    • Լրատվամիջոցներ
  • ՇՏԵՄԱՐԱՆ
    • Գրադարան
    • Տեսադարան
    • Ձայնադարան
    • Լուսանկարներ
    • Թանգարան
    • Արխիվ
  • ՀԵՏԱԴԱՐՁ ԿԱՊ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
    • Դաս
    • Նոր
  1. ԳԼԽԱՎՈՐ ԷՋ
  2. ՆՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
  • Համազգային
  • Լուրեր

Երևանում անցկացվեց «Լազարյան ճեմարանը և հայ մեծերը» խորագրով գիտաժողով

30 Սեպտեմբեր 2026

Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի հսկայական պատմամշակութային ու գիտակրթական ժառանգությունը 21-րդ դարի դիտանկյունից և նոր լույսի ներքո արժևորելու, ինչպես նաև հայ մտավորականի և ազգային մեկենասի կերպարի արդիական պատգամները վերհանելու նպատակով «Լազարյան ճեմարանը և հայ մեծերը» խորագրով համահայկական գիտաժողովը ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետում համախմբեց հայագիտության ոլորտի հետազոտողներին։

Գիտաժողովը կյանքի կոչվեց «Համազգային» հայ կրթական և մշակութային միության Հայաստանի գրասենյակի և Մոսկվայի գրասենյակի նախաձեռնությամբ՝ համագործակցելով Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի, Պատմության ինստիտուտի և ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետի հետ։

Բացման ընթացքում ողջույնի և արժևորղ խոսքով գիտաժողովի կարևորությունն ու թեմաների արդիականությունը կարևորեցին համակազմակերպիչ հաստատությունների ղեկավարներն ու կազմկոմիտեի ներկայացուցիչները։

Հայագիտության «երեկն» ու «այսօրը»՝ Լազարյանների գործունեության համատեքստում

ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետի դեկան Արշալույս Գալստյանն իր խոսքում ընդգծեց, որ Լազարյան ճեմարանը Հայաստանի սահմաններից դուրս այնպիսի հսկայական հայանպաստ գործունեություն է ծավալել, որն իր նշանակությամբ համեմատելի է Մխիթարյան միաբանության հետ։ Նա նշեց, որ ճեմարանի անցած ուղին ծառայում է որպես ուղենիշ ժամանակակից իրականության համար․ «Եթե միայն թվարկենք գրականության, պատմության, մշակույթի այն երևելի գործիչների անունները, որոնք անցել են Լազարյան ճեմարանով, բավարար է հասկանալու Լազարյան ճեմարանի հայանպաստ գործունեության չափազանց մեծ դերը։ Հետազոտելով Լազարյան ճեմարանի անցած ուղին՝ 21-րդ դարում մենք ստանում ենք չափազանց արդիական հարցերի պատասխաններ՝ ինչպիսի՞ն պիտի լինի իրական հայ մտավորականը, ինչպիսի՞ գործունեություն պիտի ծավալի հայ մեծահարուստը, եթե Լազարյաններին դիտարկում ենք այդ համատեքստում, և, վերջապես, այդ գործունեությունը ի՞նչ արդյունքներ կարող է տալ։ Չէ՞ որ այսօր Լազարյան ճեմարանը բոլորիս հայտնի է որպես Ռուսաստանում Հայաստանի դեսպանատան շենք, բայց ժամանակին այն որդեգիրների և պատանիների համար կրթօջախ էր»։

Պատմության ինստիտուտի տնօրեն Համո Սուքիասյանն անդրադարձավ հայագիտական կենտրոնների աշխարհագրության պատմական փոփոխությանն ու արդի անելիքներին․ «Եթե 19-րդ դարում հայագիտության կենտրոնը Հայաստանից դուրս էր, ապա այսօր այն Հայաստանն է։ Մեր խնդիրն է զարգացնել հայագիտությունը բուն Հայաստանում՝ միաժամանակ պահելով արտերկրի կենտրոնների հետ կապերը և ստեղծելով նոր կենտրոններ։ Ներկայում Սփյուռքում նման որակի և մասշտաբի կրթական հաստատությունների ստեղծումը և գործունեությունը ցանկալի և ողջունելի կլինի»։

Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրեն Հերիքնազ Որսկանյանն իր ելույթում շեշտեց ճեմարանի սոցիալական ու լուսավորչական առաքելությունը՝ նշելով, որ այն հիմնվել էր նախևառաջ չքավոր ընտանիքների երեխաների համար, որոնք կրթություն էին ստանում Լազարյանների տրամադրած միջոցներով։ Նա հիշատակեց Խաչատուր Լազարյանի պատգամը բոլոր մեծահարուստներին․ «Հարստություն ունեցողն իր միջոցները պիտի ուղղի հասարակական շահերին՝ հօգուտ եկեղեցու և հայ ժողովրդի, որը ծարավի է կրթության»։

Անցյալի հաջողված փորձից դասեր քաղելու կարևորությունը

«Համազգային» հայ կրթական և մշակութային միության կենտրոնական վարչության անդամ Արտաշես Շահբազյանն ընդգծեց գիտաժողովի պահանջված լինելը աշխարհաքաղաքական ստեղծված իրավիճակում։ Նրա խոսքով՝ ստեղծված իրավիճակում խիստ կարիք կա ետ նայելու և պատմականորեն արժևորելու անցած ճանապարհի ձեռքբերումները և դիտարկելու դրանք որպես հնարավորությունների օգտագործման հրաշալի օրինակ, որոնցից է Լազարյան ճեմարանը․ հայաշունչ և ազգանվեր հաստատություն, որը բախտորոշ ժամանակներում հայ ժողովրդին պարգևեց փայլուն գործիչներ։

«Համազգային» հայ կրթական և մշակութային միության Մոսկվայի գրասենյակի պատասխանատու Արթուր Փայտյանն ընդգծեց Սփյուռքում հայապահպանությանն ուղղված նախաձեռնությունների, կիրակնօրյա դպրոցների, հայ մշակույթի և կրթության տարածմանն ուղղված ծրագրերի, հայագիտական կենտրոնների կարևորությունը՝ որպես հաջողված օրինակ ընդգծելով Լազարյան ճեմարանի դերն ու նշանակությունը և շեշտելով, որ այդ փորձը պետք է տարածվի։

«Համազգային» հայ կրթական և մշակութային միության Հայաստանի գրասենյակի տնօրեն Ռուզան Առաքելյանը, շնորհակալություն հայտնելով գիտաժողովի համակազմակերպիչներին և մասնակիցներին, ընդգծեց Լազարյան ճեմարանի դերը ոչ միայն կրթական համակարգի ձևավորման, այլև ազգային արժեքների պահպանման ու տարածման գործում։

«Ճեմարանն իր ժամանակի մեջ դարձավ արևելահայ իրականության ամենաազդեցիկ մշակութային և գիտական կենտրոններից մեկը։ Այն միակն էր տարածաշրջանում հայության համար՝ որպես ազգային ինքնության պահպանման հզոր պատվար։ 1921 թ․ ճեմարանի հիմքի վրա ստեղծված Մոսկվայի արևելագիտության ինստիտուտը կամուրջ հանդիսացավ Արևելքի և Արևմուտքի մշակույթների միջև՝ հայագիտությունը բարձրացնելով միջազգային մակարդակի»,- նշեց նա և ընդգծեց Սփյուռքում հայապահպանության գործին նվիրված անհատների և կազմակերպությունների նշանակալի դերը։ Գիտաժողովի կայացման և հետագա գրահրատարակչական գործին նպաստելու համար նա առանձնապես շնորհակալություն հայտնեց «Համազգային» հայ կրթական և մշակութային միության Մոսկվայի գրասենյակին, Լազարյան ֆոնդին և մյուս աջակիցներին։

Միջգիտակարգային ուսումնասիրություններ և լայնաշերտ թեմատիկ ընդգրկում

Գիտաժողովն աչքի ընկավ զեկուցումների միջգիտակարգային բնույթով ու թեմատիկ լայն ընդգրկվածությամբ։ Մասնակիցների թվում էին ինչպես Հայաստանի առաջատար գիտակրթական կենտրոնների ներկայացուցիչներ, այնպես էլ բանախոսներ արտերկրից։

Երկու լիագումար նիստերի ընթացքում ծավալված քննարկումները վերաբերում էին Լազարյան ճեմարանի պատմամշակութային ու գիտամանկավարժական գործունեության ամենատարբեր ոլորտներին․

Գիտաժողովի առաջին նիստը նախագահեց ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետի դեկան Արշալույս Գալստյանը։ Զեկուցողներն անդրադարձան գրականագիտության և հայագիտության արդիական հարցերի՝ բացահայտելով մասնավորապես ճեմարանի հայագիտական սկզբունքները, ճեմարանական նշանավոր գործիչների (Սմբատ Շահազիզ, Մկրտիչ Էմին, Միքայել Նալբանդյան, Վահան Տերյան, Պողոս Մակինցյան, Ցոլակ Խանզադյան) գրական ժառանգությունը, Հովհաննես Թումանյանի հետ նրանց նամակագրությունը, ինչպես նաև հայ սիմվոլիզմի ձևավորման նախադրյալները։

Գիտաժողովի երկրորդ նիստը նախագահեց բ․գ․դ․, պրոֆեսոր Աշոտ Գալստյանը։ Լազարյան տոհմի պատմական դերը, ճեմարանի առնչությունը հեղափոխական-նարոդնիկական շարժման հետ, ռուսական գրականության պրոֆեսորների հուշերն ու ճեմարանի գրական սերնդի ողբերգական ճակատագիրը ստալինյան բռնաճնշումների տարիներին․ պատմաքաղաքական դիտանկյունից այս և հարակից թեմաներին ևս անդրադարձան գիտաժողովի մասնակիցները։

Կրթության, մանկավարժության և մշակույթի ոլորտը ևս դուրս չմնած հետազոտողների ուսումնասիրության դաշտից։ Ճեմարանի կրթական-մանկավարժական մոդելը՝ որպես ուսուցիչների պատրաստման վաղ ինստիտուցիոնալ համակարգ, առաջին ռեկտորի ու նշանավոր մանկավարժների վաստակը, ճարտարապետությունն ու մշակութային ինքնությունը, ինչպես նաև Լազարյանների տան դերը Մոսկվայի հայկական թատերական ստուդիայի կազմավորման գործում դարձան հետաքրքիր և նորարարական ուսումնասիրությունների թեմաներ, որոնք հնչեցին գիտաժողովի շրջանակում։

Գիտաժողովն ամփոփվեց ակտիվ քննարկումներով ու հարցուպատասխանով։ Նշվեց, որ ներկայացված գիտական զեկուցումներն ամբողջությամբ կտպագրվեն և լույս կտեսնեն առանձին ժողովածուով։

Համազգայինի Երևանի գրասենյակ

FacebookTwitterOdnoklassnikiTelegramPrint
Լրահոս
Հանդիպում ԷՏԷՔ կուսակցութեան նորընտիր

ՀՅԴ Կիպրոսի Կոմիտէի պատուիրակութիւնը՝ բաղկացեալ Սիմոն Այնէճեանէն եւ Ռաֆֆի Մահտ

20 Նոյեմբեր 2026
Հարաւային Ամերիկայի Հայ դատի յանձնախու

Հարաւային Ամերիկայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Նոյեմբեր 18-ին յարգանքի հանդիսութիւն

20 Նոյեմբեր 2026
Հայհոյանքը փաստի սով Է

Հայաստանի հանրապետութեան նոր Սահմանադրութեան ընդունման հարցը վերածուած է օրակա

20 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Առաջարկի Թաքուն Բաժինը Եւ Ժողո

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը թէ՛ Ազգային ժողովի եւ թէ՛ կառավարութեան նիս

20 Նոյեմբեր 2026
Նիւ Եորքի Հայութեան Միջամտութեամբ Վար

Նոյեմբեր 8ին, Մենհեթընի «Պոլինկ Կրին» զբօսայգիին մէջ՝ Ատրպէյճանի «Յաղթանակի օր

19 Նոյեմբեր 2026
Պրիւքսէլի երկար ու դժուարին ուղին

Եւրոմիութեան Հայաստանի անդամակցութիւնն ու մերձեցումը՝ նոյնիս՛կ ոլորապտոյտ եւ փ

19 Նոյեմբեր 2026
Դու պիտի գնաս, որ Հայաստանը մնա

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ ներկայացուցիչ, ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Իշխան

19 Նոյեմբեր 2026
Պիլալ Էրտողանի Լիբանան Այցելութեան Վեր

ՀՅԴ Լիբանանի Հայ դատի մարմինը Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի որդիին` Պի

18 Նոյեմբեր 2026
Բագրատունի Ընդունեց Երկխօսութեան Ազգայ

ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ, Միջին Արեւելքի պատասխանատու եւ Հայկական երեսփոխանական պլոքի

18 Նոյեմբեր 2026
Հայաստանի թշնամիները երբեք գոհ չեն լին

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը սխալմամբ կարծում է, թե Ադրբեջանին և Թուրքիային շարուն

17 Նոյեմբեր 2026
Երեք տարի անց արցախյան հակամարտություն

Հայ դատի կենտրոնական խորհուրդն այսօր հրապարակել է իր «UNRESOLVED: The Conflict

17 Նոյեմբեր 2026
Այսօրվա լսումները պետք է դառնան ոչ թե

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ԱԺ Մարդու իրավունքն

16 Նոյեմբեր 2026
ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցությունը հրավիր

ՀՀ ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության նախաձեռնությամբ նոյեմբերի 16-ին կազմակերպվել էին

16 Նոյեմբեր 2026
Նիդերլանդների ՀՅԴ կառույցի հայտարարութ

2026 թվականի նոյեմբերի 5-ից 8-ը, Հայաստանի Հանրապետության իշխանությունը բռնազա

16 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Հայաստանը ՀԱՊԿ-ի խաչմերուկում

Մոսկւայում նոյեմբերի 11-ին կայացած Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

16 Նոյեմբեր 2026
Հաստատվել է «Հրայր Մարուխյան» հիմնադրա

Առաջադիմական հետազոտությունների եվրոպական հիմնադրամի (Foundation for European

14 Նոյեմբեր 2026
Ցեղասպանութիւնը ուրացողները եւ չՍփիւռք

Շուշիի մէջ Ալիեւ-Էրտողան տանդեմը կը տօնէ Քառասունչորսօրեայ պատերազմի յաղթանակը

14 Նոյեմբեր 2026
Արեւմտեան Գանատայի Հայ Դատի յանձնախում

ՎԱՆԳՈՒՎԸՐ.- Գանատայի Հայ Դատի յանձնախումբի Արեւմտեան շրջանի ներկայացուցիչներ Յ

13 Նոյեմբեր 2026
Խօսողին Լսող Է Պէտք

Մոսկուայի մէջ տեղի ունեցաւ ՀԱՊԿ-ի (Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակեր

13 Նոյեմբեր 2026
Ակնարկ. Իրանեան Ուղերձներ` Սպառնական-Գ

Իրանի հոգեւոր պետի խորհրդականին եւ փոխնախագահին` Հայաստանի ուղղութեամբ կատարած

13 Նոյեմբեր 2026
Բոլոր Նյութերը
Հետեվեք մեզ
Facebook
Twitter
YouTube
Instagram
Ստացեք մեր լուրերը էլ.փոստով
Loading
ՀԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽԱԿԱՆ ԴԱՇՆԱԿՑՈՒԹՅՈՒՆ Հասցե՝ ՀՀ, ք. Երևան, Մհեր Մկրտչյան 12/1 Հեռախոս՝ (+374) 10 52 17 65, (+374) 10 52 18 74 Էլ. փոստ՝ [email protected]
© ARF Dashnaktsutyun- ARMENIAN REVOLUTIONARY FEDERATION Website by Web Development Company